In de greep van de curator

In 2014 gingen er bijna 10 duizend bedrijven en personen failliet. De gevolgen zijn vaak groot: toeleveranciers moeten nog maar hopen dat ze een deel van hun facturen betaald krijgen, werknemers dreigen op straat te komen en de gefailleerde ondernemer moet lijdzaam toezien hoe de bedrijfspanden, voorraden en wagenpark met een beetje pech tegen executiewaarde worden verkocht. Alle hoop is gevestigd op de door de rechtbank aangestelde curator die de volledige regie in handen krijgt van het afwikkelen van het faillissement.

De curator krijgt op basis van de 120 jaar oude Faillissementswet vergaande bevoegdheden: van het ontslaan van personeel, de verkoop van het bedrijf, het starten van juridische procedures tegen de gefailleerde tot het gijzelen van een bestuurder die niet meewerkt.

Maar doet de curator zijn werk wel goed? Wat is de verhouding tussen de boedelopbrengst, die hij binnenhaalt en zijn eigen declaraties (die ten laste van dezelfde boedel plaatsvinden). En wie houdt er toezicht op curatoren? Dat zóuden rechters-commissarissen moeten zijn, maar die hebben het krankzinnig druk en ontberen kennis. Follow the Money zet in op deze kwestie die al tientallen jaren door de rechtspraak, politiek en journalistiek ongemoeid wordt gelaten. We nodigen u uit om uw kennis en ervaringen met ons en andere lezers te delen.

25 Artikelen

Ontsnappingsroute nieuwe ontslagwet: werknemer zónder vergoeding op straat

In de nieuwe ontslagregels zit per 1 juli een ontsnappingsroute verborgen. Bedrijven als V&D kunnen via een uitstel van betaling (surseance) personeel zónder vergoeding naar huis sturen. 'Het is zuur dat afgedankte medewerkers hun transitievergoeding aan zich voorbij zien gaan.'

Het huzarenstuk van minister Lodewijk Asscher, de nieuwe Wet Werk en Zekerheid, wordt op 1 juli verder ingevoerd, maar inmiddels zijn er al de nodige manco’s naar boven gekomen. Vanuit de insolventiepraktijk komt er nu ook kritiek op de nieuwe wet, want bedrijven kunnen vrij eenvoudig onder de (versoberde) ontslagvergoeding uit komen. Deze zogeheten transitievergoeding zal er na de zomer weliswaar voor zorgen dat het voor werkgevers goedkoper wordt om afscheid te nemen van personeel – ze hoeven ongeacht het aantal dienstjaren nog maar maximaal 1 jaarsalaris te betalen. In de wet is echter ook een nieuwe bepaling opgenomen (zie kader) waarin staat dat de transitievergoeding ‘niet verschuldigd is bij surseance of faillissement’. Het biedt volgens experts een goedkope ontduikingsroute via surseance.

Ontsnappingsroute

‘Ik zie het gebeuren dat surseance dé nieuwe route wordt om personeel helemaal niks meer mee te geven,’ zegt insolventieadvocaat Ton Tekstra, die als curator veelvuldig surseances en faillissementen van dichtbij heeft meegemaakt. Ter verduidelijking past hij de ontsnappingsroute toe op de casus V&D, het warenhuis dat zich momenteel vergeefs probeert te ontworstelen aan zijn hoge personeelskosten. ‘Als het V&D straks niet lukt om al het personeel te laten instemmen met een loonsverlaging dan kunnen ze na 1 juli bij het UWV een vergunning aanvragen voor ontslag om bedrijfseconomische redenen. Als ze vervolgens in surseance gaan en tegelijkertijd een goed akkoord neerleggen bij crediteuren, wellicht zelfs een 100 procent-akkoord [alle crediteuren, exclusief de werknemers, krijgen dan hun volledige vordering betaald, red.] dan is surseance kansrijk, want niemand zal dan tegenstemmen. Op die manier zijn ze van het dwarsliggende personeel af zónder zelfs een transitievergoeding te betalen.’

Manco in de wet

Volgens Tekstra gaat de positie van werknemers door de omstreden bepaling sterk achteruit. ‘De transitievergoeding vervalt ook nog eens met terugwerkende kracht. Dat vind ik onbillijk, want dan zijn mensen al ontslagen, hebben recht op een vergoeding, maar dat recht vervalt door deze vreemde ontsnappingsroute. De vakbonden hebben kennelijk liggen slapen, want het is keihard in de arbeidsrechtwetgeving gekomen.’
de positie van werknemers gaat door de omstreden bepaling sterk achteruit. ‘De transitie-vergoeding vervalt ook nog eens met terugwerkende kracht'
Ruben Houweling, bijzonder hoogleraar Arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, bevestigt de ontsnappingsmogelijkheid via surseance. ‘Het is een manco in de nieuwe wet, want je zou eigenlijk verwachten dat er voor deze werknemers, die in surseance bijna per direct op straat staan, een extra vangnet is. De nieuwe wet schept dadelijk de mogelijkheid om als bedrijf een surseance aan te vragen, medewerkers te ontslaan en in afgeslankte vorm verder te gaan. Het is zuur dat de afgedankte medewerkers dan hun transitievergoeding aan zich voorbij zien gaan.’ Volgens Houweling is de bepaling vooral ter bescherming van het UWV. ‘Als deze regel niet in de wet had gestaan dan zou een werknemer mogelijk met succes bij het UWV kunnen aankloppen voor loonbetalingsovername.' Oftewel, een beroep doen op het vangnet via het UWV waardoor werknemers hun achterstallig loon uitbetaald krijgen.
De omstreden bepaling 673c Per 1 juli wordt het door de Wet Werk en Zekerheid voor werkgevers goedkoper om personeel te ontslaan, want in plaats van grofweg 1 maandsalaris per dienstjaar, wordt de schralere transitievergoeding geïntroduceerd, dat een plafond krijgt van 75 duizend euro of één jaarsalaris als dat hoger is dan 75 duizend. Het bedrag hoeft bij een doorstart niet direct overgemaakt te worden naar het afzwaaiende personeelslid. In art. 7:673c lid 2 valt te lezen: ‘de doorstarter kan de transitievergoeding in termijnen betalen, indien betaling inééns leidt tot onaanvaardbare gevolgen voor de bedrijfsvoering’. Kortom, de werknemer krijgt dan een vordering op zijn oud-werkgever die echter in de nieuwe wet helemaal kan komen te vervallen. Want in de nieuwe bepaling 673c is opgenomen dat de transitievergoeding vervalt bij een faillissement, surseance en schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. Bovendien wordt in artikel 673 lid 4 sub b de zogeheten samentel-regeling geïntroduceerd. De eerder opgebouwde transitievergoeding telt dan door bij een opvolgende onderneming, bijvoorbeeld het bedrijf dat een doorstart maakt.

Faillissementsfonds

Vakbond CNV bestrijdt dat het heeft liggen slapen en wijst naar de nieuwjaarsspeech 2014 waarin CNV pleitte voor de introductie van een Faillissementsfonds, een soort sectorfonds waar ontslagen medewerkers bij een faillissement kunnen aankloppen voor hun transitievergoeding. De benodigde gelden moeten voortkomen uit de faillissementsboedel, het faillissementsfonds zou dan een preferente status krijgen bij de verdeling van de boedel.
'De makkelijkste weg is om de bepaling uit art. 673 te schrappen'
‘Dat idee is gedeeld met onze partners in de polder en met de politiek. Daarover zijn vragen gesteld aan minister Asscher, maar hij heeft daar afwijzend op gereageerd,’ zegt CNV-voorzitter Maurice Limmen. ‘Voor mensen die helaas toch ontslagen worden tijdens de surseance wil het CNV een oplossing. De makkelijkste weg is om de bepaling uit art. 673 te schrappen.’ Limmen oppert ook een plan in het verlengde van het eerder voorgestelde Faillissementsfonds. ‘Het fonds zou kunnen worden aangevuld met een vaste bijdrage van werkgevers om ontslagen werknemers in geval van surseance van een transitievergoeding te voorzien.’

Samentel-regeling

De nieuwe bepalingen in de Wet Werk en Zekerheid zullen na 1 juli mogelijk nóg een ongewild neveneffect teweegbrengen. Bij het maken van een doorstart wordt het door de nieuwe samentel-regeling (zie kader) volgens experts een stuk minder aantrekkelijk om het oude personeel een nieuw contract aan te bieden. ‘Als er met een deel van het personeel een doorstart wordt gemaakt dan telt de transitievergoeding gewoon door. Een doorstart kan daardoor wel heel duur worden,’ zegt Houweling. ‘Stel dat je bij een doorstart de werknemer Pieterse, met 20 dienstjaren, overneemt dan wordt zijn transitievergoeding doorgeteld. Als je hem dan na een jaar alsnog wilt ontslaan, dan moet je toch op basis van 21 jaar een transitievergoeding betalen. Voor doorstarters zal dat te risicovol zijn en die zullen kiezen voor een doorstart zónder hetzelfde personeel. Dat is de omgekeerde wereld; je zou bij een doorstart toch zoveel mogelijk de huidige bezetting willen behouden.’
'Doorstarters zullen kiezen voor een doorstart zónder hetzelfde personeel'
Limmen zegt alert te zijn. ‘Het CNV erkent dat bedrijven hier mogelijk op gaan inspelen. Het CNV gaat dit in de gaten houden en zet zich ervoor in dat wanneer werk in de nieuwe doorgestarte onderneming wordt voortgezet, dit ook gebeurt met de 'oude' werknemers, inclusief het recht op transitievergoeding. De regels omtrent overgang van onderneming moeten hiervoor waarborgen bieden.'   De vakbond CNV heeft zojuist een meldpunt geopend waar misbruik van de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) gemeld kan worden. Aanleiding is onder meer het lozen van uitzendkrachten, zoals onlangs werd geconstateerd bij ING. 'In de aanloop naar 1 juli zien wij steeds vaker dat werkgevers de WWZ gebruiken om tijdelijke krachten te dumpen', zegt Arend van Wijngaarden, bestuurslid van CNV Vakcentrale, in een persbericht. 'Wij vrezen dat voorbeelden als ING, de vleessector en de belastingdienst slechts het topje van de ijsberg zijn. Deze praktijk strookt niet met de intentie van de wet en de afspraken die wij hebben gemaakt in het Sociaal Akkoord.'

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 1220 leden

Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

Volg Dennis Mijnheer
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

In de greep van de curator

Gevolgd door 699 leden

In 2014 gingen er bijna 10 duizend bedrijven en personen failliet. De gevolgen zijn vaak groot: toeleveranciers moeten nog ma...

Volg dossier