Onverklaarbaar loonverschil in financiële sector

De lonen in de financiële sector liggen gemiddeld ruim 60 procent hoger dan in andere sectoren. Columnist David Hollanders tracht daar statistisch een verklaring voor te vinden, maar stuit op een onverklaarbaar loonverschil.

Mensen werkzaam in de financiële sector ontvangen een hoger salaris dan mensen werkzaam in enig andere sector. Uit deze constatering volgt niet dat mensen in de financiële sector overbetaald worden. Dat is evengoed aannemelijk, daar de hoge salarissen slechts zeer ten dele verklaarbaar zijn op grond van persoonskenmerken en/of contractkenmerken.

Koploper in beloningen

Maar allereerst de ruwe loonverschillen. Figuur 1 geeft weer voor het jaar 2012 de beloning per gewerkt uur in de door het CBS gehanteerde tien hoofdsectoren. De figuur toont het verschil (in procentpunten) tussen de beloning in de desbetreffende sector en de gemiddelde beloning van een Nederlandse werknemer. In vier sectoren wordt –gemiddeld- minder verdiend (o.a. de sector cultuur en horeca/handel), in drie sectoren (o.a. overheid en zorg) iets meer dan gemiddeld, in twee sectoren (o.a. onroerend goed) beduidend meer, en in één sector veel meer. Deze laatste sector is de financiële sector, waar gemiddeld ruim 60% meer verdiend wordt dan elders in de economie.   Figuur 1  

Koploper qua loonstijging

De financiële sector kent ook al jaren de hoogste loonstijgingen. Figuur 2 geeft de loonontwikkeling sinds 2000 voor elke sector ten opzichte van de gemiddelde loonontwikkeling. De beloning steeg in Nederland in deze tijd gemiddeld met 35%. De sector met de grootste loonstijgingen is de financiële sector, waar de lonen met 15% extra stegen.   Figuur 2  

Koploper vaste contracten

Loonverschillen kunnen verklaard worden door verschillen in productiviteit en/of verschillen in compenserende arbeidsvoorwaarden anders dan loon. Wat betreft dat laatste, is een belangrijke arbeidsvoorwaarde een vast contract. Mensen met een vast contract behoeven in beginsel voor hun arbeid met minder loon gecompenseerd. Figuur 3 geeft weer het percentage van de werknemers met een vast contract in procentpunten afwijking van het gemiddelde percentage in Nederland (70,3%). De financiële sector is de sector met het hoogste percentage werknemers met een vast contract, hoger nog dan de overheidssector. De bovengemiddelde renumeratie in de financiële sector kan dus niet begrepen worden als compensatie voor een precair, want, tijdelijk contract. Integendeel, de best verdienende sector is ook de sector met de beste niet-monetaire arbeidsvoorwaarde, zijnde een vast contract.   Figuur 3  

Onverklaarbaar loonverschil

Loonverschillen kunnen ook verklaard worden door verschillen in productiviteit. Productievere werknemers verdienen meer. Productiviteit is daarbij niet direct meetbaar. Als z.g. proxy wordt veelal gebruikt opleidingsniveau: hoger opgeleiden worden voorondersteld productiever te zijn. Nu werken er bovengemiddeld veel hogeropgeleiden in de financiële sector. De hogere beloning valt dus mogelijk (deels) te verklaren (indien hoger opgeleiden productiever zijn althans). Figuur 4 geeft weer wat er aan onverklaard loonverschil overblijft, na inachtneming van opleidingsverschillen. (Dat is –in econometrisch jargon-: weergegeven is het residu van een lineaire regressie van de variabele percentage hoger opgeleid op de variabele uurloon.) Er blijven onverklaarbare loonverschillen over, in bijzonder is het onverklaarde loonverschil in de financiële sector gelijk aan ruim 40% extra onverklaarbaar loon.   Figuur 4   Nu valt op deze statistische exercitie af te dingen. Behoudens (niet onbelangrijke) econometrische disclaimers, geldt dat slechts twee opleidingsniveaus zijn gebruikt (met tien sectoren is gebruik van meer dan één regressor onverantwoord) en opleiding is evengoed een onvolkomen proxy voor productiviteit. Productiviteit hangt immers ook af van individuele kenmerken als dienstjaren, ‘talent’ en motivatie en groepskenmerken als bedrijfscultuur. Het is mogelijk dat mensen in de financiële sector getalenteerder zijn dan hun collega’s met gelijk opleidingsniveau in alle andere sectoren. Dit dient dan te verklaren waarom zij gemiddeld 40% meer verdienen, hun lonen jaarlijks meer stijgen en vaker in vaste dienst zijn daarbij. Die boven alle andere sectoren uitstijgende talentvolheid dient consistent te zijn met de kredietcrisis, welke lastig uitlegbaar is als een productieve, maatschappelijke bijdrage. Een alternatieve verklaring is de titel van deze tekst: mensen in de financiële sector worden overbetaald.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

David Hollanders
Docent politieke economie aan de Universiteit van Amsterdam.
Gevolgd door 234 leden