Openbaar Ministerie weer onafhankelijk geworden?

    Pieter Lakeman hoopt dat door het besluit van het OM om twee rechters te vervolgen, de dramatische periode Winnie Sorgdrager definitief kan worden afgesloten.

    In de Chipshol zaak worden twee rechters strafrechtelijk vervolgd op verdenking van meineed. Allereerst is dit voor Jan en Peter Poot van Chipshol een groot en verdiend succes, wat ze te danken hebben aan hun moed, onafhankelijkheid van denken en hun doorzettingsvermogen.

    In de enorme media-aandacht die deze gebeurtenis heeft gekregen is een opmerkelijk detail onderbelicht gebleven. Dat is de wellicht gewijzigde interne besluitvorming bij het Openbaar Ministerie. Enkele kabinetten geleden was mevrouw Winnie Sorgdrager Minister van Justitie en Docters van Leeuwen Procureur Generaal. Mevrouw Berlusconi-Sorgdrager, zoals ze wel eens wordt genoemd, heeft in haar toenmalige functie de onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie opgeblazen, wat voor Doctors van Leeuwen reden was om op te stappen (zie hier het dossier van NRC Handelsblad over deze kwestie). Sinds dat moment kon de Minister van Justitie of zijn rechterhand de Secretaris-Generaal van het departement van Justitie politiek of anderszins ongewenste strafvervolging officieel tegenhouden. Dat gebeurde natuurlijk (vrijwel) nooit officieel want met een eenvoudig handgebaar of gelaatsuitdrukking wordt dat informeel gedaan zodat het niet formeel op de spits gedreven hoeft te worden.

    Met dank aan Winnie S.
    Zoals bekend is de situatie in maffialand Italië wat dat betreft veel gezonder. Daar werd premier Berlusconi meerdere malen strafrechtelijk vervolgd waarna dan weer een speciaal wetje nodig was om de vervolging te staken of te onderbreken. De corrupte politici namen die wetjes wel aan. Waar het om gaat is echter dat het Openbaar Ministerie in Italië, ondanks de corrupte landspolitiek altijd volstrekt onafhankelijk en kritisch is kunnen blijven functioneren.
    In Nederland was dat helaas niet meer het geval. Sinds D66 minister Winnie Sorgdrager de onafhankelijkheid van het OM in Nederland de nek heeft omgedraaid zijn er in Nederland enkele opmerkelijke lacunes in het vervolgingsbeleid te constateren. De belangrijkste was wel de absolute schertsvertoning die de strafvervolging van de Ahold-top inhield. De aandeelhouders van Ahold waren voor enkele tientallen miljarden euro’s benadeeld door een gigantische boekhoudfraude bij de grootste deelneming US Foodservice waarbij ook accountant Deloitte een kwalijke rol had gespeeld (tuchtrechtelijk in hoogste instantie veroordeeld). Voor deze vervalsing in de jaarrekeningen van Ahold is in Nederland niemand strafrechtelijk vervolgd. Door de maatschappelijke commotie was het onhaalbaar om helemaal niets te doen. Daarom heeft het Openbaar Ministerie in de Ahold-zaak voor het publiek een toneelstukje opgevoerd door voor een non-item te vervolgen: de consolidatie zou ten onrechte zijn uitgevoerd. Voor het vermogen of het resultaat van Ahold maakte de consolidatie letterlijk geen euro uit en er is geen aandeelhouder geweest die ook maar een cent schade heeft geleden door onjuiste consolidatie bij Ahold. Door een enorme strafzaak de entameren voor dit volkomen irrelevante boekhoudgebeuren heeft het Openbaar Ministerie in feite het publiek bedrogen.

     

    Winnie Sorgdrager


    Wakkie, Demmink en de anderen
    Zoals een voetballer graag een balletje trapt zal een gemiddelde Officier van Justitie wel graag een grote aandelenzwendel willen vervolgen. Daarom rijst het vermoeden dat de politiek heeft beslist dat een echter strafvervolging ongewenst was. Op de achtergrond heeft wellicht meegespeeld dat Ahold-topman Peter Wakkie via advocatenkantoor De Braauw (waarvan Wakkie eerder voorzitter was) invloed kon uitoefenen op de hoogste ambtenaar bij het ministerie van Justitie, Secretaris Generaal Demmink. Demmink had De Braauw namelijk als eigen advocaat en deze zeer invloedrijke en hoogste ambtenaar op het departement was uiteraard in de positie om de minister te kunnen adviseren bij zijn vervolgingsbeleid inzake Ahold.

    Een andere lacune in het vervolgingsbeleid de afgelopen jaren was dat mensen die Demmink, de hoogste ambtenaar van het Ministerie van Justitie, die toch een voorbeeldfunctie behoort te vervullen en van onbesproken gedrag behoort te zijn van het ernstige misdrijf pedofilie beschuldigden niet wegens laster of smaad werden vervolgd. Door deze opmerkelijke lacune in de strafvervolging wordt de reputatie van het Ministerie van Justitie nu al jarenlang bezoedeld.

    De voormalige rechter Westenberg heeft het noodlot over zich uitgeroepen door juridische stappen te ondernemen naar aanleiding van een boek van Micha Kat over de advocatuur. Een schoolvoorbeeld van een boemerang-actie dus. Heeft Demmink dit boemerangscenario misschien voorzien en heeft hij daarom misschien strafvervolging wegens laster en smaad tegengehouden/niet gestart, hoewel dat voor zijn werkgever veel beter was geweest?

    De prettigste volzin in maanden
    Tegen de achtergrond van deze sombere overpeinzingen las ik met veel genoegen op de voorpagina van NRC Handelsblad van vrijdag 3 februari de volgende zin: "Procureur-generaal Herman Bolhaar, de baas van het Openbaar Ministerie, heeft minister Opstelten (Justitie, VVD) gisteren persoonlijk geïnformeerd over de uitzonderlijke beslissing. [om de beide rechters te vervolgen]"
    Dit is de prettigste volzin die ik de laatste maanden heb gelezen. Bolhaar vroeg geen toestemming. Nee, hij informeerde de Minister. Hij deelde mee!  Zo behoort het ook in een rechtstaat. Opstelten heeft zich ook correct gedragen door het Openbaar Ministerie de vrije hand te laten, correcter in ieder geval dan de minister onder wiens bewind de vervolging van Ahold tot een farce is verworden.
    Laten we hopen dat de periode Sorgdrager, waarin de bijl aan de wortel van de rechtstaat werd gezet, hiermee ten einde is gekomen en dat de Nederlandse rechtstaat in zoverre is hersteld dat het Openbaar Ministerie zijn onafhankelijkheid heeft herwonnen. Dat zou het allermooiste facet aan de juridisch diamant van deze strafvervolging betekenen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Pieter Lakeman

    Introductie behoeft hij nauwelijks. Lakeman (1942) studeerde natuurkunde en econometrie aan de Universiteit van Amsterdam. Na...

    Volg Pieter Lakeman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren