© ANP

    De discussie over de gevolgen van de gaswinning in Groningen blijft verder oplaaien in politiek Den Haag. Minister Kamp kreeg een golf van moties over zich heen in het gasdebat van vorige week. Het is echter de vraag of al die moties iets gaan uitmaken voor het beleid van de minister, die zich niets lijkt aan te trekken van alle kritiek.

    De kritiek in Den Haag op het kabinetsbeleid omtrent de gevolgen van de aardbevingsproblematiek in Groningen zwelt aan. Het regende vorige week moties in de Tweede Kamer. Alleen al tijdens het Kamerdebat afgelopen donderdagmiddag werden er 15 moties ingediend. Eerder die week dienden Kamerleden tijdens het btw-overleg met de staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes, ook nog eens twee moties in.

    De Kamer is zeer kritisch over het beleid van minister Henk Kamp van Economische Zaken: Groningers worden in de kou gelaten, de versterking van woningen verloopt te traag en er heerst bovendien nog steeds grote onduidelijkheid over de invloed van de gasbedrijven op het beleid van het ministerie. De minister herkent zich echter niet in die kritiek. Hoewel het zeker niet goed gaat in Groningen, begint volgens hem zijn beleid nu vruchten af te werpen. ‘Al bijna vier jaar lang word ik iedere dag geconfronteerd met wat er in Groningen speelt, en met alle implicaties daarvan. Ik kan mij dan ook heel goed verplaatsen in de zorgen die door de partijwoordvoerders naar voren zijn gebracht. Ik heb [echter, red.] alles gedaan wat ik kon doen om ervoor te zorgen dat datgene wat nodig was voor het gebied, werkelijkheid werd,’ aldus Kamp.

    Gedwongen zwijgen

    De motieregen begon vorige week met CDA’er Pieter Omtzigt, die een motie indiende bij staatssecretaris Wiebes over geheime vaststellingsovereenkomsten. Deze motie werd door bijna de gehele Kamer gesteund. Alleen de VVD weigerde te ondertekenen. In de motie vragen Kamerleden aan de staatssecretaris om ervoor te zorgen dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) geen geheime vaststellingsovereenkomsten meer afsluit met gedupeerde Groningers. Hierbij refereerden de indieners aan de uitspraken van minister Edith Schippers van VWS, die stelde dat soortgelijke zwijgcontracten met slachtoffers van medische missers ook verboden zullen worden. Follow the Money trok naar aanleiding van deze uitspraken eerder al de vergelijking tussen de geheime vaststellingsovereenkomsten in de zorg en die bij de aardbevingsschade. Ook in Groningen zouden de zwijgcontracten aan banden moeten worden gelegd om het vertrouwen tussen de Groningers en de NAM te herstellen, constateerde FTM toen.

    Gedupeerde Groningers zijn niet langer gebonden aan de gemaakte geheime afspraken

    Vorige week nog gaf de NAM aan dat dit soort contracten legitiem zijn wanneer beide partijen instemmen met de geheimhouding door middel van een vaststellingsovereenkomst. De Kamer wil daar nu echter niets van weten en verzoekt dit beleid te stoppen. Minister Kamp wil hierin meegaan, zo bleek tijdens het gasdebat. Gedupeerde Groningers zijn niet langer gebonden aan de gemaakte geheime afspraken, stelde hij. ‘We zullen nu naar aanleiding van de discussie die hierover is ontstaan, zien dat de volgende lijn gehanteerd wordt. Als de betrokken schademelder (degene met schade die de overeenkomst is aangegaan) wil praten over de bedragen — ook over alle gevallen die tot dusver in overeenkomsten zijn vastgelegd — heeft hij daar de vrijheid toe. Hij kan dat dan gewoon doen, ongeacht wat er in de overeenkomst staat. In de overeenkomsten die vanaf nu worden afgesloten, zal alleen nog geheimhouding worden opgenomen als dat op verzoek is van de schademelder; in andere gevallen niet,’ aldus Kamp. Met andere woorden: de NAM kan dus niemand meer dwingen hierover te zwijgen.

    Schade afhandelen

    Op andere punten was de minister minder meegaand. Met name de rol van het Centrum Veilig Wonen (CVW) vormde een punt van discussie. PVV’er Reinette Klever bekritiseerde sterk de schijnonafhankelijkheid van het CVW ten opzichte van de NAM — onder andere aan de hand van een artikel van Follow the Money. Het CVW is anderhalf jaar geleden opgericht om de schadeafhandeling uit handen te nemen van schadeveroorzaker NAM. VVD’er André Bosman was het met zijn partijgenoot Kamp eens dat de NAM wel degelijk betrokken moet blijven bij het oplossen van de problemen. Carla Dik-Faber van de ChristenUnie (CU) vroeg zich echter af waarom de NAM het jaarplan van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) moet goedkeuren, zoals is afgesproken in de samenwerkingsovereenkomst tussen deze partijen. Op die manier blijft de NAM een dikke vinger in de pap houden, vond ook Erik Smaling van de SP. Dik-Faber wist op dit punt desondanks een toezegging van Kamp los te krijgen: de minister gaat bekijken of de samenwerkingsovereenkomst aangepast moet worden. Ook gaf de minister aan te overwegen om het toezicht op het CVW voortaan onder te brengen bij de NCG.


    "De oppositie vertrouwt de taxaties van het CVW niet langer"

    De kritiek op de rol van het CVW is hiermee echter niet verstomd. Onlangs werd opnieuw bekend dat het Centrum Veilig Wonen zijn eigen medewerkers onder druk zet om bewust opgenomen schades af te doen als niet-aardbevingsgerelateerde schades. De minister weigerde echter om te zeggen dat het CVW geen goed werk levert. Hij merkte wel op dat het aantal schademeldingen blijft stijgen, terwijl het aantal aardbevingen afneemt sinds de gaskraan is teruggedraaid. Kamp vond dit een ‘opmerkelijke’ beweging, maar wilde er geen waardeoordeel aan geven. De minister leek hiermee desondanks te suggereren dat een deel van de gestegen C-schade (niet door aardbevingen veroorzaakt) veroorzaakt zou zijn door extra meldingen van bewoners. Oppositieleden twijfelen echter aan deze uitleg. Zij vertrouwen de taxaties van het CVW niet langer.

    ‘Mijn taak is om te zorgen dat zaken niet bij de rechtbank komen'

    Liesbeth van Tongeren van GroenLinks hamerde er daarom op dat er voor Groningers aanvullende juridische hulp moet komen: juist voor mensen die onenigheid hebben met het CVW of de NAM over de taxatie van hun schade. Minister Kamp wil echter voorkomen dat gedupeerden naar de rechter stappen. ‘Mijn taak is om te zorgen dat zaken niet bij de rechtbank komen,’ stelde de minister. Om dit te bereiken zijn er onlangs speciale arbiters aangetreden die als een soort rijdende rechters door de regio trekken. Groningse actiegroepen roepen mensen juist op om wel met hun zaak naar de echte rechter te stappen. Zij streven naar bindende jurisprudentie. Tot nu toe heeft de NAM alle rechtszaken weten te voorkomen of de maatschappij ging in hoger beroep. 

    Roep om parlementaire enquête

    Ook discussieerden de Kamerleden tijdens het gasdebat uitgebreid over een mogelijke parlementaire enquête. De ChristenUnie en de Partij voor de Dieren dienden een motie in om een parlementaire enquête in te stellen naar de besluitvorming rondom de gaswinning. Er heersen grote twijfels over de betrokkenheid van oliemaatschappij Shell en NAM bij het beleid van minister Kamp. Andere partijen zien hier op dit moment echter nog weinig in. D66 en GroenLinks willen graag eerst een actualisatie van het onderzoeksrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid uit 2015. Wat heeft de minister hier tot nu toe mee gedaan? Volgens Liesbeth van Tongeren (GroenLinks) zou dat een tussenstap kunnen zijn naar een mogelijk latere parlementaire enquête. De twee kabinetspartijen zien hier echter niets in. 'Er zijn over mindere onderwerpen wel parlementaire enquêtes geweest,' reageerde Dik-Faber (CU) op Jan Vos van de PvdA.


    Minister Henk Kamp, Economische Zaken

    "Van een motie schrik ik niet meer, daar ben ik inmiddels te oud voor"

    Motieregen

    De vraag is hoeveel al deze moties gaan uithalen voor het beleid van de minister. De afgelopen jaren heeft de Kamer tientallen moties ingediend over de aardbevingsproblematiek. Verschillende Kamerleden verzuchtten zelf al dat dat nog altijd niet tot veel vooruitgang heeft geleid. Typerend was dan ook de volgende uitspraak van Henk Kamp: ‘Van een motie schrik ik niet meer, daar ben ik inmiddels te oud voor.’ Dit kwam hem op een berisping van Kamervoorzitter Ronald van Raak te staan, die dit ongepast vond ten opzichte van het recht van de Tweede Kamer.

    Desondanks geeft de opmerking wel aan hoe minister Kamp tegenover de kritiek van de Kamer staat. ‘IJzeren Henk' — zoals verschillende Groningers hem noemen — houdt voet bij stuk en weigert zijn beleid radicaal te veranderen. Gedupeerde Groningers reageerden over het algemeen cynisch op de hele discussie. Voor velen van hen was het slechts een voortzetting van het kafkaëske getouwtrek waar zij nu al jaren mee te maken hebben.

    Dat de geheime vaststellingsovereenkomsten aan de kant geschoven worden door Kamp is in ieder geval een eerste overwinning voor Groningen. De oppositie hoopt dat er meer zullen volgen. Morgen, dinsdag 21 juni, stemt de Tweede Kamer over alle ingediende moties.

    Dit artikel is tot stand gekomen met de Lira Startsubsidie voor jonge journalisten van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Bart Crezee

    Milieuwetenschapper en schrijft over olie- en gasboringen, de energietransitie en klimaatverandering.

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Bart Crezee
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Aardgas in Groningen

    Gevolgd door 453 leden

    Naar aanleiding van tips van lezers is Follow the Money gedoken in de ondoorzichtige wereld van de Groningse gaswinning en de...

    Lees meer

    Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg dossier