De Oranjes versus de blauwe envelop

    Koning Willem-Alexander is bij grondwet vrijgesteld van iedere belasting. Andere leden van de koninklijke familie zoeken hun heil in fiscale constructies om de aanslag kunstmatig te reduceren.

    'Belastingontwijking door de Oranjes is een privézaak,' aldus Staatssecretaris Frans Weekers van Financiën, onlangs in Pauw & Witteman. Aanleiding was een Telegraaf-artikel over prinses Margriet en haar man Pieter van Vollenhoven, die via een zogeheten Familie Vermogen Fonds (zie kader onderaan) de erfbelasting voor hun kinderen prins Maurits en prins Bernard jr., verlaagt waarbij een stichting met de toepasselijke naam Stichting Royale als bewaarder optreedt. Het is volgens fiscalisten een legale fiscale constructie. Maar maatschappelijk ligt belastingontwijking gevoelig vanwege de discussie rondom belastingparadijs Nederland, de fiscale ontduiking en ontwijking op Cyprus en de onlangs gelekte ‘Offshore Leaks’-lijst. In die lijst staan namen van belastingontduikers die zich verschuilden achter brievenbusfirma’s, zogeheten trusts, in zonnige belastingparadijzen.

    Belastingroute

    Nederland is voor zijn Koning en troonopvolger Amalia in ieder geval een belastingparadijs, want ze zijn zakelijk vrijgesteld van inkomsten-, schenk- en erfbelasting op basis van artikel 40 in de Nederlandse grondwet: ‘De door hen ontvangen uitkeringen ten laste van het Rijk, alsmede de vermogensbestanddelen welke dienstbaar zijn aan de uitoefening van hun functie, zijn vrij van persoonlijke belastingen. Voorts is hetgeen de Koning of zijn vermoedelijke opvolger krachtens erfrecht of door schenking verkrijgt van een lid van het koninklijk huis vrij van de rechten van successie, overgang en schenking.’ Beatrix hoeft, met de grondwet in de hand, geen erfbelasting te betalen. Volgens journalist/publicist Philip Dröge, schrijver van het boek Het Oranjekapitaal, maakten de minder fortuinlijke familieleden dankbaar gebruik van deze belastingroute. 'De erfenis van Juliana en Bernard is via Beatrix naar de zussen en kinderen gegaan. Zodra er sprake is van erfenissen zie je dat ze zoveel mogelijk via Beatrix laten verlopen, want zij kan belastingvrij schenken.'

    Commotie

    Deze route biedt niet altijd uitkomst. In 2009 ontdekten Volkskrant-journalisten dat prinses Christina maatregelen had getroffen om de erfbelasting alvast te minimaliseren voor haar kinderen. Ze bleek de erfenis van haar ouders te hebben geparkeerd bij een administratiekantoor op het belastingparadijs Guernsey, een Brits Kanaaleiland dat bekend staat om haar 13e eeuwse kasteel Cornet en het fiscaalvriendelijk klimaat waar geen plek is voor dividend-, vermogens- en erfbelasting. Christina gaf de erfenis in handen van een trust op Guernsey die, zoals vaak gebruikelijk, onder leiding staat van een lokale advocaat. Door de papieren omweg via Guernsey hoefde de in Engeland woonachtige prinses, geen erfbelasting af te dragen. Genieten kon ze wel, want vanuit de Guernsey-trust, op papier dus eigenaar van het geërfde geld, kreeg Christina jaarlijkse een toelage uitgekeerd waarover in Engeland enkel inkomstenbelasting werd afgedragen. Al werd dat even later weer verder omzeild via een tweede trust. Saillant detail: ze had als extra zekerheid in Nederland de Stichting Protector Daffodil Trust laten oprichten voor het beheer over de Guernsey-trust. Vestigingsadres: Paleis Noordeinde in Den Haag. Deze koninklijke route leidde destijds tot veel commotie in de Tweede Kamer. ‘Volkomen begrijpelijk,’ zegt fiscalist Ton Wouters, eigenaar van Zummum Finance & Tax Law. ‘Het gebruik van een anonieme trust op Guernsey zou destijds vanuit Nederlandse optiek als fiscale grensverkenning beschouwd kunnen worden. De constructie bij prinses Margriet is echter anders, want er wordt gebruikgemaakt van een fonds voor gemene rekening, zoals het familiefonds fiscaal heet, en dat is een legitieme constructie in het kader van vermogensplanning.’   Foto: Kasteel Cornet op Guernsey. Prinses Christina had vooral oog voor het fiscaalvriendelijke klimaat

    Twijfelachtig

    Multimiljonair Jacob Gelt Dekker, woonachtig op Curaçao en in bezit van een koninklijke onderscheiding, ziet dat de leden van de koninklijke familie met de tijd zijn meegegaan. ‘Vroeger was de Antillen-route heel populair, iedereen maakte er gebruik van. Op Curaçao gingen verhalen rond dat ook Prins Bernhard gebruikmaakte van de belastingroute. Maar het voordeel van de Antillen-route is weggevallen, en heeft plaatsgemaakt voor demi-shore constructies via Zwitserland, Oostenrijk en de Kanaaleilanden.’ Christina was overigens niet de enige zus die de erfbelasting omzeilde. In dezelfde periode werd het bestaan van het Lysfonds van prinses Irene onthuld, wederom gevestigd in het werkpaleis van de koningin. Christina’s fiscale constructie om erfbelasting te ontwijken, werd na alle ophef verhuisd naar een ander adres. De Stichting Protector Daffodil Trust staat nu bij de Kamer van Koophandel geregistreerd op het adres van Ottevanger Accountancy in Waalre. Een accountantsbureau ‘gespecialiseerd in advies en diensten inzake fusies, overnames, fiscale analyse, subsidies en financiering, voor met name familiebedrijven’ volgens het LinkedIn-profiel van de eigenaar. Het gebruik van trusts op eilanden als Guernsey hebben een twijfelachtige reputatie. Ze vormen een favoriet anoniem vehikel voor belastingontduikers, fraudeurs en criminelen uit de haute finance. Bernard Madoff, de grootste piramidespelfraudeur uit de Amerikaanse geschiedenis, haalde via een trust op de Britse Maagdeneilanden vele miljarden op. In Nederland had de veroordeelde afperser Jan-Dirk Paarlberg een groot offshore-netwerk in gebruik met vertakkingen op de Britse Maagdeneilanden. Ook zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen, die momenteel de rechtbank Rotterdam platloopt vanwege fraude, is zeer goed bekend met tropische vluchtroutes via Aruba en Curaçao.

    Geen beginnen aan

    Het familievermogen van de koninklijke familie is, buiten een belang in Koninklijke Olie/Royal Dutch Shell, een publiek geheim. ‘Hun belang in Koninklijke Olie is slechts een flintertje van hun totale vermogen,’ zegt Philip Dröge die voor zijn boek Het Oranjekapitaal, het familievermogen van de Oranjes in 2004 op 1,1 miljard euro schatte. ‘Door de financiële crisis zal dat wat minder geworden zijn vanwege gedaalde beurskoersen, maar het familievermogen is nog steeds heel groot.’ Zakenblad Quote noteerde in de meest recente editie van haar rijkenlijst een familievermogen van 950 miljoen euro, op basis van landgoederen, juwelen en een kunstcollectie. Europarlementariër Daniel van der Stoep heeft er als oud-PVV medewerker vanuit het Binnenhof nog onderzoek naar gedaan, maar gaf de moed op. ‘Daar is geen beginnen aan, want alle deuren gaan direct dicht en er is maar een kleine club die daar zicht op heeft.’ Om het familievermogen in tact te houden, heeft de Koninklijke Familie in de loop der jaren een club aan haute finance-experts om zich heen heeft verzameld die onder meer adviseren hoe de belastingdruk omlaag kan. Zo werd Christina voor haar Guernsey-route te hulp geschoten door Chris Baron van Boetzelaer van Oosterhout, de topbestuurder van MeesPierson, en de advocaat Pierre Nijnens, partner bij het gerenommeerde advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Deze gerespecteerde oprichters verdwenen binnen een maand al uit het bestuur om plaats te maken voor de vertrouweling van de Oranje-familie: Jaap Rost Onnes, een oud-topbankier van ABN Amro. Hij kreeg  in 2009 van Koningin Beatrix de onderscheiding Groot Erekruis in de Huisorde van Oranje vanwege zijn verdiensten voor de koninklijke familie. Blijkbaar niet alleen in figuurlijke zin, maar ook in geldelijke zin.

    Onzinnig

    Het is een terugkerende discussie, maar inmiddels is er met VVD, D66 en PVDA een meerderheid in de Tweede Kamer die wil dat de koninklijke familie belasting gaat betalen. Koning Willem-Alexander gaat ruim 825 duizend euro per jaar verdienen, een groot deel daarvan zou dan in de hoogste belastingschijf van 52 procent gaan vallen. Fiscalist Wouters vindt het een vermoeiende discussie. ‘Het is een onzinnig voorstel, want het salaris is afkomstig uit de schatkist en vervolgens moet hij een paar ton daarvan weer terugstorten. Bovendien moet de Grondwet gewijzigd worden.’ Mocht het desondanks toch zover komen, dan wordt niet de inkomstenbelasting op arbeid de grootste fiscale vijand, maar de vermogensrendementsheffing. Oftewel, de inkomstenbelasting op spaargelden, die in Nederland 1,2 procent bedraagt. ‘Als het familievermogen nog rond een miljard euro ligt dan zullen ze jaarlijks ruim 10 miljoen moeten gaan betalen aan de fiscus,’ aldus Dröge. Gelt Dekker vindt dat terecht. ‘Volgens artikel 1 in de grondwet is iedereen gelijk. Waarom zou er dan voor de koninklijke familie een uitzondering moeten zijn? Die belastingvrijstellingen zijn privileges waar ze niets meer voor hebben moeten doen dan uit iemands vagina kruipen, sorry dat ik het zo cru formuleer, maar het is belachelijk.’

    Kader: De erfenis van Margriet: Hoe eerder ze geeft, hoe minder belasting

    Prinses Margriet richtte in december 2006 de toepasselijke Stichting Royale op, die als bewaarder en juridisch eigenaar van het familiefonds optreedt. De uitvoerend bestuurder werd trustmaatschappij TMF. Deze fiscale constructie staat bekend als een Familie Vermogen Fonds. Het idee: de erfenis, bestaande uit een pakket aandelen en obligaties, wordt ruim voor het overlijden van Margriet overgedragen aan het fonds. Vervolgens worden er participaties uitgegeven en die worden alvast geschonken aan de kinderen. Over deze schenking werd destijds schenkingsrecht betaald. Jaarlijks moeten de kinderen hun aandeel in het fonds in box 3 opgeven (1,2 procent belasting). Waar zit het fiscale voordeel?  ‘Op alle toekomstige rendementen van dat kapitaal hoeft géén 20 procent erfbelasting te worden betaald,’ zegt fiscalist Wouters. Kortom, hoe eerder je het weggeeft, hoe minder erfbelasting de kinderen uiteindelijk hoeven af te dragen aan de blauwe enveloppenbrigade.   Dit artikel verscheen in week 17 in Nieuwe Revu

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 618 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren