Oud-zorgmanager wil revolutie: 'Thuishulpen, verenigt u'

4 Connecties

Relaties

Sensire thuishulp Alfaconstructie

Werkvelden

Zorg
6 Bijdragen

Oprichter Berend Raap van Stichting Alphatrots vindt het tijd worden voor een revolutie onder thuishulpen. Hoe? Door de gewraakte alfaconstructie te gebruiken in hun eigen voordeel.

Nu de thuishulp bij traditionele zorgorganisaties onder druk staat en tienduizenden hulpen hun baan dreigen te verliezen is het hoog tijd voor een revolutie in de thuiszorg, vindt Berend Raap van Stichting Alphatrots. Hij lanceert volgende maand een vakbond voor alfahulpen en een keurmerk om juist gebruik van de alfaconstructie te promoten. Deze week presenteert Raap zijn plannen aan de ministeries van Sociale Zaken en VWS. Nadat hij vorige week de reconstructie van Follow the Money las over de achterkamertjesdeal die Sensire met Achterhoekse gemeenten sloot, kon hij het niet laten om te reageren. Schandalig, noemt hij het handelen van Sensire en gemeente, en jammer dat juist de alfaconstructie ervoor misbruikt wordt. Want waar bemiddelingsbureaus als Sensire's Alfasens de gewraakte regeling gebruiken om makkelijk geld te verdienen aan goedkope arbeidskrachten, ziet hij juist veel potentieel in de regeling. 'Als thuishulpen zich verenigen en zich bewust worden van hun eigen rechten kunnen ze de alfaconstructie zelf gebruiken om hun werk in onafhankelijkheid en voor een goede beloning uit te voeren. Tegelijkertijd kan de overheid geld besparen op de overheadkosten die bij traditionele zorgorganisaties de spuigaten uitliepen.'

Reuzen op lemen voeten

En van overhead bij zorgorganisaties heeft Raap verstand: hij werkte voorheen als interim manager regelmatig in de zorg. 'Na een paar jaar had ik het gehad. Ik zag hoeveel er met de werknemers gesold werd terwijl er geld zat was voor dure kantoren, auto's en salarissen in de top. Te veel zorggeld gaat naar overhead. Zorg moet terug naar de mensen en weg van organisaties, die door een opeenstapeling van fusies verworden zijn tot reuzen op lemen voeten. Zo kwam ik op het idee om een belangenbehartiger voor thuishulpen op te zetten.' Raap begon voor zichzelf en richtte Alphatrots op, waarmee hij tegenwoordig ook zo'n drieduizend thuishulpen bemiddelt. Follow the Money ontmoette de Friese belangenbehartiger voor een uitgebreide toelichting van zijn standpunt. Want was die alfaconstructie niet een moderne vorm van uitbuiting?

Berend Raap, oprichter van Stichting Alphatrots Berend Raap van Stichting Alphatrots

'De regeling Dienstverlening aan Huis, waar alfahulpen mee werken, is op zichzelf nuttig,' steekt Raap van wal. 'Het is een regeling die thuishulpen in principe de gelegenheid biedt om als zelfstandige voor hun cliënt aan de slag te gaan. Buiten de aanbesteding om, zoals ook Sensire had ontdekt, omdat een alfahulp wordt betaald uit het PGB. We hebben de afgelopen jaren gezien dat thuishulpen steeds in en uit loondienst werden geschoven, al naar gelang de politieke wind van dat moment. Als alfahulp hoeven zij en hun cliënten daar geen last meer van te hebben, omdat ze buiten de aanbesteding om hun werk kunnen blijven doen. De één op één relatie tussen klant en hulp blijft dan in hun eigen handen.'

Snoepen van de marge

Het gaat pas mis, zo stelt Raap, als traditionele organisaties en opportunisten de regeling misbruiken om de winst van de lage organisatiekosten voor een alfabureau in eigen zak te steken. 'Ouderwetse veenboerpraktijken,' aldus de Fries, verwijzend naar het feodale verleden van zijn geboortestreek. 'Het uurtarief van 12,50 euro dat door veel organisaties wordt gehanteerd is veel te laag. Dat is niet nodig. Wij bemiddelen ook alfahulpen. De hele organisatie kun je opzetten voor een marge van 70 cent per gewerkt uur. De winst komt ten goede aan de thuishulp, die krijgt bij ons 14,50 euro per uur.' Ter vergelijking: de Achterhoekse bemiddelaar Alfasens neemt een marge van 3,30 euro per uur voor dezelfde simpele organisatievorm. En biedt haar thuishulpen minder voorzieningen. Dat is makkelijk geld verdienen dus. Volgens Raap scheelt de twee euro bovenop het standaardtarief voor de werknemers zelf enorm. 'We hebben in 2010 door het Nibud laten berekenen dat een thuishulp bij een werkweek van 9 uur met dat tarief maar liefst 1000 euro per jaar meer overhoudt dan een thuishulp in loondienst in schaal 10 FWG (de meest voorkomende salarisschaal voor thuishulpen, EN). Dat zijn  bepaald niet kleine bedragen.' De strijd van vakbond AbvaKabo voor behoud van de thuishulp in loondienst vindt hij daarom niet zinvol: 'Dat is vasthouden aan een dogma. We zien bij Sensire overduidelijk wat de veelgeroemde zekerheid van een 'vaste' betrekking tegenwoordig nog voorstelt.'

Doorwerken met gekneusde ribben

Het is niet alleen het uurtarief dat niet deugt. De manier waarop traditionele zorgorganisaties en opportunisten in de alfabranche te werk gaan verschraalt de zorg, meent Raap: 'Aan de lopende band horen we verhalen over hulpen wier rechten niet worden nageleefd. Mensen worden ontslagen door een bemiddelende organisatie terwijl dat formeel helemaal niet kan, krijgen onterecht twee wachtweken bij ziekte waardoor ze toch maar doorwerken met gekneusde ribben of erger nog worden bij ziekte helemaal niet betaald. De lijst is bijna eindeloos.' Omdat Alphatrots nu een dubbele pet op heeft als bemiddelaar enerzijds en belangenbehartiger anderzijds, gaat Berend Raap die twee functies in november scheiden. Alphatrots gaat verder als landelijke vakbond en daarnaast richt Raap AAA-hulp op als bemiddelaar. Ook wil hij een AAA-keurmerk in het leven roepen om alfabureaus aan te toetsen. Voorwaarden: het strikt naleven van de wettelijke bescherming die de alfaconstructie aan thuishulpen biedt en een overheadpercentage dat nooit groter mag zijn dan 5 procent van het uurtarief voor alfahulpen.
'Dreigende verschraling terwijl kostenstijging doorgaat'
Het is volgens de Fries nu erg belangrijk om actie te ondernemen. 'De langdurige zorg staat voor grote veranderingen en de politiek hinkt daarbij op twee gedachten: bezuinigen maar tegelijkertijd behouden. Dreigend gevolg is verschraling van de eenvoudige hulp en zorg terwijl de kostenstijging doorgaat. En dat terwijl er tienduizenden hulpen staan te trappelen om die zorg te leveren. Het is nu absoluut noodzakelijk dat al die hulpen zich organiseren en zich samen laten gelden.' De zorg is bij die uitvoerende krachten volgens Raap namelijk in de beste handen, hetgeen sterk doet denken aan de filosofie achter Buurtzorg. Ziet Raap er heil in om de thuishulpen in de Achterhoek te organiseren als hun eigen acties zonder gevolg blijven? 'Als gemeenten in de Achterhoek bereid zouden zijn om het tarief voor AAA-hulp van € 15,20 in te voeren zouden per direct alle hulpen, met instemming van hun klanten, ondergebracht kunnen worden bij Alphatrots. De oplossing die nu voor hen wordt gekozen is een tijdelijke oplossing. Eind volgend jaar zitten ze weer met exact hetzelfde probleem. Hopelijk zien gemeenten dat ook.'