Woningmarkt

In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geval is Vestia, dat door gerommel met derivaten voor bijna 2 miljard euro moest afboeken. De overige corporaties draaiden op voor de schade en berekenden de kosten door aan de huurders. Ook het Rotterdamse Woonbron en het Amsterdamse Rochdale kwamen in het nieuws door schandalen omtrent risicovolle investeringen en graaiende bestuurders. Peter Hendriks volgt het dossier en doet op FTM regelmatig verslag van de ontwikkelingen in deze sector.

170 Artikelen

Parlementaire Enquête Woningcorporaties:'alleen die Maserati betreur ik'

Hubert Möllenkamp runde Rochdale als alleenheerser. De parlementaire enquêtecommissie confronteerde hem met zijn praktijken, maar hij bleef er stoïcijns onder.'Rochdale was onder mijn leiding sober en doelmatig.'

Daar zit hij op zijn stoel: Hübert Möllenkamp, de gevallen tophuisvester van het Amsterdamse Rochdale. Fotografen verdringen elkaar om een foto en face te kunnen schieten. Zijn gelaat toont wat uitgestreken en zijn fletsblauwe ogen kijken uitdrukkingsloos door zijn iets te chique, gouden brilletje. Hoewel hij tegenwoordig in Spanje woont, is zijn huid eerder roze dan gebruind. Commissievoorzitter van Vliet legt in een paar standaardzinnen uit waarom hij daar op die stoel zit en laat hem de gelofte afleggen. Sterondervrager Oskam bijt het spits af. Met zijn Haagse blufaccent begint hij met het roemen van de grote volkshuisvestelijke verdiensten van Möllenkamp. Vooral over zijn werk in de Bijlmer steekt hij de loftrompet, maar de man in de stoel weet dat deze fase kort zal duren. Oskam stapt dan ook snel over op de eerste pijnlijke zaak in het Rochdale dossier: Capelle Makelaars, een voormalige volle dochter van Rochdale. Die moest de corporatie afstoten van het ministerie, in verband met het niet-volkshuisvestelijke karakter ervan. Maar Möllenkamp doet er alles aan om dat proces jarenlang te rekken. Hij probeert nog weg te komen met een belang van 20 procent in de makelaar en beweert intern, ten onrechte, dat dit wél is toegestaan. Ook in zijn antwoorden op de  vragen van de enquêtecommissire doet Möllenkamp zijn best recht te praten wat krom is. Zijn verklaringen over het voortdurende traineren van dit proces worden met veel aplomb uitgesproken, maar overtuigen de commissieleden zichtbaar niet.

Auto van 8475 euro per maand

Het gezellige deel van het verhoor is vanaf dan definitief voorbij. Na de zaak Capelle worden een voor een de affaires bij Rochdale besproken. .Op de Maserati-zaak wordt zwaar ingezet. Möllenkamp doet voorkomen alsof hij maar zes weken in de beruchte wagen heeft gereden en toen inzag dat dit een ongepast vervoersmiddel is voor een corporatiebaas. ‘Daarna is de wagen een jaar in de opslag gegaan en heb ik me laten rijden in een Volvo die er nog stond.’ Volgens Möllenkamp had dat opslaan van de wagen vooral te maken met een slimme BPM-contructie. Hij kon zich niet herinneren daarna nog ooit in de wagen in te hebben gereden. Het was ook al zeven jaar geleden. ‘Niet herinneren? Wij willen hier de feiten boven tafel.’, houdt commissielid Hachchi hem streng voor.
hij geeft toe de sportwagen op rekening van Rochdale privé bleef rijden. Kosten: 8.475 euro per maand
Na agressief doorvragen geeft hij toe dat de sportwagen na de opslagperiode naar zijn privéadres is verplaatst. Vervolgens is hij er op rekening van Rochdale privé mee blijven rijden. Kosten voor de corporatie: 8.475 euro per maand. Daarnaast had hij nog een wagen met chauffeur. Möllenkamp stelt dat niet de kosten het probleem waren - die waren conform de regels - maar de uitstraling van de wagen. Het valt op dat Möllenkamp voortdurend blijft proberen zich met wollige betogen overal uit te wurmen. Hij weet immers dat zijn ondervragers een uitgebreid dossier voor zich hebben liggen. Bovendien worden na hem twee mensen gehoord die precies weten hoe het allemaal zit en die hem niet gaan dekken. Zeker niet onder ede. Hebben zijn advocaten hem op het hart gedrukt alles zo vaag mogelijk te houden, of is dit hoe hij van nature opereert?

50 miljoen euro

De volgende vraag gaat over het bedrag dat hij mocht uitgeven zonder toestemming van de commissarissen: 50 miljoen euro. Is dat niet heel erg hoog vraagt Oskam? Möllenkamp vindt het allemaal niet relevant. Het had voor hem ook nul mogen zijn, want gedurende de verdere procedure komt zo’n investering toch weer bij de commissarissen op tafel. Het was volgens Möllenkamp absoluut geen manier om de commissarissen buiten spel te zetten. Hij zegt het op een toon alsof hij wil duidelijk maken, dat de ondervragers geen idee hebben hoe de hazen lopen in de corporatiesector. Als Hachchi vraagt of het klopt dat er geen investeringsplan was, raakt Möllenkamp geïrriteerd. ‘Zonder meerjarenplan hadden we toch zeker een aanwijzing gekregen?’ Hij ontkent dat zijn collega John van Nimwegen, die op dat moment al in de coulissen staat te wachten, aandrong op zo’n meerjarenplanning. De Frankemaheerd-zaak is een prefect voorbeeld van hoe Möllenkamp zijn commissarissen effectief buiten spel kon zetten. Hij ondertekent op eigen houtje een koopcontract van 46,5 miljoen euro voor Frankemaheerd een kantoorpand in Amsterdam Zuidoost, en dwingt de commissarissen daarna binnen een dag akkoord te gaan. Zo niet, dan moet de corporatie 4,65 miljoen euro boete betalen aan de verkopende partij. Het besluit moest worden genomen zonder ingelaste vergadering van de commissarissen.
Hij dwingt de commissarissen binnen een dag akkoord te gaan met de aankoop. Zo niet, dan moet de corporatie 4,65 miljoen euro boete betalen
Möllenkamp vindt het een overdreven verhaal. De commissarissen hadden volgens hem anderhalve week gehad om te beslissen en het was niet meer dan een voorlopig koopcontract. Oskamp merkt nog scherp op dat er geen enkele ontbindende voorwaarde in het contract staat, maar daar wordt nauwelijks op gereageerd. Aan het eind van het verhoor krijgt Möllenkamp de vraag of hij ergens spijt van heeft. ‘Alleen van de Maserati. Die was niet passend voor een corporatiedirecteur.’ Hij verklaart dat de organisatie onder zijn leiding verder sober en doelmatig was. De manier waarop hij eruit is gegooid heeft hem pijn gedaan. Hij beweert nooit de kans te hebben gehad zich te verweren. De schorsing, en later het ontslag op staande voet, had hij nooit zien aankomen. Hij vindt dat ontslag ook onterecht en neemt het de commissarissen kwalijk dat ze daarna zelf zijn opgestapt. ‘Dat getuigt van gebrek aan ruggengraat.’ Tot slot vraagt voorzitter Van Vliet hoe iemand die persoonlijk failliet is, in een villa in Spanje kan wonen. Hij bijt de voorzitter toe niet in een villa te wonen, maar in een huurhuis. Hij voegt daaraan toe dat hij wordt onderhouden door vrienden, kennissen en familie. Hij ontkent tot slot met klem tijdens zijn jaren bij Rochdale ooit geld of diensten te hebben aangenomen.

Strafzaken

Mogelijk houdt Möllenkamps afhoudende houding tijdens het verhoor onder ede verband met de strafzaken die hem nog boven het hoofd hangen. Maar de ondervraging door de enquêtecommissie zal weinig bijdragen aan het door hem beoogde herstel van zijn reputatie. Temeer daar zijn voormalige rechterhand John van Nimwegen en lid van de raad van commissarissen Ans Hoenderdos die in de volgende verhoren aan bod komen, in feite alle verwijten en aantijgingen tegen hem bevestigen. De karakteriseringen die de twee geven, zijn vernietigend: Möllenkamp is een alleenheerser, een manipulator, een man die uitstekend kan laveren en die die als het nodig is zeer charmant kan zijn, een dwingende en dominante persoonlijkheid, die je schaateloos met een kluitje het riet in stuurt. De twee getuigen in de Woonbrons SS Rotterdam-zaak, hadden een dag eerder niet alleen kritiek op hun voormalig bestuursvoorzitter Martien Kromwijk, maar uitten zich ook lovend en met een zekere sympathie over hem. Bij Möllenkamp is daar op het persoonlijke vlak geen sprake van.
een alleenheerser, een manipulator, iemand die uitstekend kan laveren, als het nodig is zeer charmant, met een dwingende en dominante persoonlijkheid, die je schaamteloos met een kluitje het riet in stuurt.
  Is Möllenkamp nu een pure slechterik? We moeten eerst het rapport van de commissie afwachten en zeker ook het oordeel van de rechter, maar mensen als Steve Jobs, Jack Welch en in Nederland misschien iemand als Jan Aalberts, waren als ceo eveneens potentaten en ze zorgden ook uitstekend voor zichzelf. Het verschil is dat ze in een andere omgeving opereerden. Bij beursgenoteerde bedrijven telt uiteindelijk vooral de gecreëerde aandeelhouderswaarde. Dat neemt niet weg dat ook in het bedrijfsleven de gevallen engelen legio zijn. Te langdurig veel macht hebben, met te weinig checks en balances werkt uiteindelijk overal corrumperend. Het lijkt erop dat Möllenkamp na 25 jaar als bestuurder en 19 jaar als topman, Rochdale als zijn eigen vastgoedconcern ging zien. Een zonnekoning : La corporation c’est moi. Hij gedroeg zich daarom zonder gêne als een dominante en flamboyante directeur-eigenaar. Hij had Rochdale immers eigenhandig groot gemaakt en daaraan ontleende hij bepaalde rechten. Dat er voor een directeur van een maatschappelijke onderneming andere regels gelden dan voor sommige succesvolle ceo’s in het bedrijfsleven, was voor hem niet meer dan lastig detail.

Peter Hendriks is gastauteur van Follow the Money. Hij is als zelfstandig consultant gespecialiseerd in het doorlichten van woningcorporaties in opdracht van Raden van Toezicht. De komende maanden zal hij voor Follow the Money de parlementaire enquete naar de woningcorporaties volgen en van commentaar voorzien.

Email: P.Hendriks.Senior@Gmail.com
Peter Hendriks
Peter Hendriks
Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.
Gevolgd door 1466 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren