Lukoil Heerde, 2018. Het grootste Russische oliebedrijf is een van de beleggingen die PFZW wil verkopen

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa? Lees meer

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa?

In dit dossier zoeken we uit wat de geldstromen van en naar Rusland ons vertellen. We analyseren de rol die Nederland speelt in het schaakspel van de Russische machthebbers en schatrijke oligarchen – van Groningen, de Zuidas tot en met Den Haag.

65 artikelen

Lukoil Heerde, 2018. Het grootste Russische oliebedrijf is een van de beleggingen die PFZW wil verkopen © Creative Commons / European Roads

Ook Pensioenfonds Zorg en Welzijn verkoopt beleggingen Rusland: ‘Met zo’n land willen we geen zakendoen’

Het bestuur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn heeft vandaag besloten alle beleggingen in Rusland te verkopen. Met 1,2 miljard euro pensioenvermogen in Russische staatsobligaties en aandelen is PFZW nu nog de grootste belegger in Russische fondsen onder de Nederlandse pensioenfondsen. Eerder vandaag kondigden ABP en BpfBOUW al aan hun Russische beleggingen van de hand te doen.

‘Ongeveer 0,4% van ons vermogen is in Rusland belegd. Van deze beleggingen wil PFZW zo snel mogelijk af. Nu ligt de handel plat en kunnen we niets doen. Maar zodra het kan, gaan we aan de slag. Want met een land dat zo bruut een buurland onder de voet loopt, willen we geen zakendoen.’ 

Dat schreef bestuursvoorzitter Joanne Kellerman eerder vandaag op de website van PFZW, het op een na grootste pensioenfonds van Nederland. Het formele bestuursbesluit moest toen echter nog genomen worden. Donderdagavond was de kogel door de kerk.

Het bestuur van PFZW laat daarbij weten: ‘Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) heeft met afschuw de inval van Rusland in Oekraïne gevolgd. Het is hartverscheurend te zien wat dit geweld voor leed veroorzaakt bij de burgers van Oekraïne. Ons hart gaat naar hen uit. PFZW heeft als pensioenfonds wereldwijd beleggingen; ook in Rusland. Vanwege de recente ontwikkelingen heeft het bestuur van PFZW nu besloten de beleggingen in Rusland te verkopen.’

Het fonds erkent dat de verkoop wel enige tijd in beslag kan nemen in verband met de moeilijke marktomstandigheden.

De belegging van 1,2 miljard euro is de stand van 22 februari, dus van voor de inval in Oekraïne. ‘Het is niet te zeggen wat de huidige waarde is, omdat de markt voor deze beleggingen sindsdien volledig is weggevallen,’ zegt de woordvoerder van het fonds.  

Waardeloze staatsobligaties

De laatste lijst met beleggingen die PFZW op haar website heeft gepubliceerd, van 30 juni 2021, telt ook op tot 1,2 miljard euro en geeft inzicht in welke obligaties en aandelen PFZW heeft belegd. Het meest opvallend is de investering van zo’n 800 miljoen euro in Russische staatsobligaties. De waarde van deze belegging is inmiddels grotendeels verdampt.

In de olie- en gassector, die van groot belang is voor het spekken van de Russische staatskas, was per 30 juni 2021 zo’n 175 miljoen euro belegd, met investeringen in onder meer Gazprom, Lukoil en Transneft.  

Met een investering van 53 miljoen euro in Sberbank is ook het Russische bankwezen op de lijst van beleggingen vertegenwoordigd. Sberbank is het grootste financiële instituut van Rusland, met ongeveer een derde van alle bezittingen van Russische banken op de balans. Op de Moskouse beurs is bijna 70 procent van de waarde van deze systeembank verdampt.

Sberbank is belangrijk voor betalingen van Russische gas- en olieleveranties aan Europa en is daarom door de EU niet uitgesloten van het Swift-systeem, een sanctie die in reactie op de invasie in Oekraïne wel werd opgelegd aan zeven andere Russische banken.

Van de tien grootste Nederlandse pensioenfondsen is PFZW de grootste investeerder in Russische obligaties en aandelen. De gezamenlijke Russische beleggingen van deze tien fondsen bedragen circa 2,6 miljard euro. Dat is ongeveer 0,2 procent van het totale belegde vermogen van deze fondsen. Na PFZW volgt ABP, met (nu nog) een belang van circa 1 miljard euro. Derde op de lijst is Pensioenfonds Detailhandel. De laatst gepubliceerde lijst met beleggingen van dit fonds is van eind maart 2021 en vermeldt ruim 240 miljoen euro aan Russische obligaties en aandelen. 

PMT, het pensioenfonds voor de metaal- en technieksector, volgt met 132 miljoen euro aan Russische beleggingen. De overige pensioenfondsen hebben een belang onder of ruim onder 100 miljoen euro. De waarde van deze pensioenbeleggingen is de afgelopen week sterk gedaald.