© JanJaap Rypkema

Pitbull van de overheid krijgt tik op de vingers

2 Connecties

Onderwerpen

Ambtenaren

Organisaties

Capra
27 Bijdragen

Klokkenluiders en ambtenaren die een arbeidsgeschil hebben met hun werkgever, krijgen vaak te maken met Capra Advocaten, een gespecialiseerd kantoor dat voornamelijk gemeenten, provincies en waterschappen bijstaat. In die zaken gaat Capra er veelal met gestrekt been in. Vaak komt het kantoor daarmee weg, maar nu heeft de tuchtrechter een Capra-advocaat op de vingers getikt omdat zij zich bij een onderzoek niet aan de regels hield.

Dit stuk in 1 minuut
  • Uit eerder onderzoek van FTM (augustus 2019) bleek dat advocatenkantoor Capra vaak voor overheden optreedt in arbeidsconflicten met ambtenaren, en daarbij geregeld een dubbele pet draagt. De advocaten van Capra treden zowel als onderzoeker en als advocaat van de gemeente op.

  • In een nieuwe casus, die van de Renkumse ambtenaar Lidwien Tielbeeke, speelde Capra eenzelfde dubbelrol. Wat meer is: de Capra-onderzoeker heeft zich daarbij, volgens de inmiddels ontslagen Tielbeeke, niet aan het protocol van Capra zelf gehouden.

  • Alle inmiddels ingeschakelde instanties hebben geoordeeld dat Tielbeekes ontslag (vrijwel) uitsluitend te wijten was aan het handelen van de gemeente zelf.

  • Tielbeeke heeft de kwestie inmiddels aanhangig gemaakt bij de Raad van Discipline en het Hof van Discipline, de tuchtrechters van de advocatuur. Beide instanties hebben de betrokken advocaat inmiddels een waarschuwing opgelegd.

Lees verder

Begin 2015 viert Lidwien Tielbeeke een mooi jubileum: ze is veertig jaar in dienst bij de gemeente Renkum. Ze begon er als medewerker op de afdeling Financiën en werkte later als afdelingshoofd van een beleidsteam. Nu is ze gevraagd om als adviseur de decentralisatie van de Jeugdwet en de Wmo te begeleiden. Een verantwoordelijke taak: zorg die eerst door de overheid werd geregeld en betaald, wordt nu de verantwoordelijkheid van de gemeente. In haar nieuwe functie wordt ze aangestuurd door de gemeentesecretaris.

Ter ere van haar jubileum krijgt Tielbeeke een brief van het college van B&W waarin ze wordt geprezen voor haar verdiensten en waarin het college zich verheugt op haar nieuwe rol en op voortzetting van de prettige samenwerking.

Na veertig jaar dienst, louter positieve beoordelingen, gratificaties en een reeks promoties, wordt ze met buitengewoon verlof gestuurd

Een paar maanden later ziet de toekomst er opeens heel anders uit. Na veertig jaar dienst, louter positieve beoordelingen, gratificaties en een reeks promoties, wordt ze met buitengewoon verlof gestuurd: volgens de gemeentesecretaris valt er niet met haar samen te werken. Tielbeeke is stomverbaasd.

De gemeentesecretaris schakelt advocatenkantoor Capra in, dat voornamelijk werkt voor provincies, gemeenten en waterschappen en gespecialiseerd is in ambtenarenrecht. Vervolgens ontvangt Tielbeeke een brief waarin de gemeente meldt voornemens te zijn haar op 1 oktober 2016 te ontslaan. Via deze brief hoort Tielbeeke voor het eerst dat er een onderzoek naar haar functioneren heeft plaatsgevonden.

Capra heeft vijf mensen geïnterviewd die verklaren dat ze niet met Tielbeeke kunnen samenwerken. ‘Vreemd,’ zegt Tielbeeke in een gesprek met FTM, ‘aan dat onderzoek deed een voormalig leidinggevende mee die al met pensioen was, plus een vrouw die inmiddels mijn vorige functie vervulde en die me bij haar benoeming nog had geappt met de tekst “Ja we gaan samenwerken en dat kunnen wij.”’

Overigens zijn alle vijf de ambtenaren die door Capra werden ondervraagd, inmiddels weg bij de gemeente Renkum.

Capra handelt in strijd met Capra’s protocol

Wederhoor op het onderzoek heeft Tielbeeke nooit kunnen geven. Dat is opmerkelijk – en in strijd met het ‘protocol feitenonderzoek’ dat Capra heeft opgesteld. De eisen van het protocol, dat Capra zelf als ‘kwaliteitskeurmerk’ betitelt, zijn deze:

  • Degene die wordt onderzocht moet daarvan tevoren op de hoogte worden gesteld;
  • Daarbij moet worden gemeld wat het doel van het onderzoek is en wie gehoord zullen worden;
  • Degene die wordt onderzocht, moet in staat worden gesteld zelf ook mensen aan te dragen die zullen worden gehoord, om een evenwichtig beeld te krijgen;
  • Tot slot moet degene die wordt onderzocht de gelegenheid krijgen om op alle gespreksverslagen te reageren.

Capra-advocaat Marie-Thérèse Berns, die het onderzoek leidde, schendt dat protocol op vrijwel alle punten, constateert Tielbeeke.

Ze stapt naar de bezwaarcommissie van de gemeente. Die concludeert dat Capra’s onderzoek niet mag worden gebruikt, onder meer omdat het in een relatief laat stadium is opgesteld, Tielbeeke er pas bij het verweerschrift kennis van heeft kunnen nemen en zij de inhoud ervan bestrijdt. De commissie adviseert het college van B&W het bezwaar gegrond te verklaren en een nieuw besluit te nemen.  Toch zet de gemeente haar ontslag tot haar verbazing door. Tielbeeke krijgt een heel mager financieel aanbod.

Ook de Centrale Raad van Beroep bepaalt op 4 juli 2019 dat de oorzaak van het conflict voor 80 tot 100 procent bij de gemeente ligt

Ze pikt het niet en stapt naar de rechtbank. In die rechtszaak wordt de gemeente bijgestaan door Sjoerd Richters van Capra Advocaten. De rechtbank stelt Tielbeeke grotendeels in het gelijk: haar ontslag is voor 80 tot 100 procent te wijten aan de gemeente Renkum. De rechtbank kent haar voorts een hogere ontslagvergoeding toe.

Van een terugkeer naar de gemeente kan volgens de uitspraak echter geen sprake zijn, vanwege de verklaringen die anderen in het onderzoek over haar hebben afgelegd. Hoewel de rechtbank tijdens de zitting opmerkt dat het onderzoek niet volgens Capra’s eigen protocol is uitgevoerd, stelt zij bij de uitspraak dat niet bewezen is dat het onderzoek niet met de vereiste zorgvuldigheid en objectiviteit is verricht.

Tielbeeke is het daarmee niet eens. Bovendien wil ze graag in haar oude functie terugkeren. Ze stapt naar de Centrale Raad van Beroep. Die bepaalt op 4 juli 2019 eveneens dat de oorzaak van het conflict voor 80 tot 100 procent bij de gemeente ligt. Maar van een terugkeer van Tielbeeke kan geen sprake zijn: daarvoor zou haar relatie met vooral de gemeentesecretaris te verstoord zijn geraakt.


Lidwien Tielbeeke

"Je mag toch juist van een Capra-advocaat verwachten dat zij hun eigen protocol naleeft?"

Tielbeeke legt zich er niet bij neer

Tot op de dag van vandaag is Tielbeeke ervan overtuigd dat ze zonder dat onderzoek waarschijnlijk nog bij de gemeente had gewerkt. Ze wijst erop dat de gemeentesecretaris die haar zo heeft tegengewerkt, najaar 2018 zelf is ontslagen.

Omdat die serie interviews zo cruciaal was en Capra zijn eigen protocol aan de laars lapte, besluit Tielbeeke in maart 2018 – het hoger beroep in haar ontslagzaak moet dan nog beginnen – bij de Deken, de hoogste advocaat in het arrondissement, te klagen over het gedrag van Capra-advocaten Marie-Thérèse Berns en Sjoerd Richters, die namens de gemeente zaken voerde bij de ambtenarenrechter. Hield de eerste zich niet aan het protocol, de tweede bracht het onderzoek in een rechtszaak in terwijl hij wist dat de procedure niet was gevolgd. De Deken verklaart beide klachten ongegrond.

Capra’s verweer is dat hun protocol ‘slechts’ een richtlijn is

Tielbeeke legt zich er niet bij neer en dient tegen beide Capra-advocaten een tuchtklacht in bij de Raad van Discipline. Berns en Richters worden daar bijgestaan door advocaten van Capra. Capra’s verweer is dat hun protocol ‘slechts’ een richtlijn is, waarvan kan worden afgeweken. Omdat een strikte toepassing van het protocol niet tot een andere uitkomst zou hebben geleid, is Tielbeeke volgens Capra niet in haar belangen geschaad.

De ambtenaar is verbijsterd. In haar verweer haalt ze columns aan van Jan Blanken, een van de maten van Capra. Zo schreef Blanken op 9 januari 2018: ‘Het komt nog steeds te pas en te onpas voor dat feiten als zodanig worden gepresenteerd die geen feiten zijn en dat conclusies worden getrokken op basis van gevoel en veronderstellingen. In ieder geval is het goed te weten dat er veel jurisprudentie is over dit onderwerp en dat voor sommige onderzoekers geldt dat er aanvullende waarborgen zijn. Volledigheidshalve wijs ik op het protocol dat bij dergelijke onderzoeken door Capra wordt gehanteerd.’

Tielbeeke: ‘Dan mag je toch juist van een Capra-advocaat verwachten dat zij haar eigen protocol naleeft?’ Ook vraagt ze zich af hoe Berns kan stellen dat een volgens de regels uitgevoerd onderzoek niet tot een andere uitkomst zou hebben geleid. ‘Mevrouw Berns heeft maar vijf van de veertien toenmalige managementteamleden geïnterviewd, waarbij ik niet eens de gelegenheid heb gehad om zelf personen aan te dragen.’

Tot slot voert Tielbeeke aan dat er sprake is van een hellend vlak, nu een en hetzelfde kantoor in twee hoedanigheden voor de gemeente Renkum optreedt. In haar ogen heeft Capra twee petten op: die van onafhankelijk onderzoeker en die van advocaat van de gemeente in een zaak tegen een van haar werknemers.

Waarschuwing, ook in beroep

Op 15 april 2018 oordeelt de Raad van Discipine, de tuchtrechter van de advocatuur, de klacht tegen Richters ongegrond. De raad acht niet bewezen dat Richters door overlegging van het onderzoeksrapport van zijn collega Berns onjuiste informatie heeft verschaft ‘waarvan hij wist, althans behoorde te weten, dat deze onjuist was’.

De Raad van Discipline legt Berns een waarschuwing op: door haar optreden is Tielbeeke in haar belangen geschaad

De klacht tegen kantoorgenoot Marie-Thérèse Berns acht de tuchtrechter wel gegrond. Volgens de Raad had van haar, als bekwaam en ‘redelijk handelend feitenonderzoeker’, verwacht mogen worden dat zij zich aan Capra’s protocol zou houden. Nu heeft het hoor en wederhoor niet op de juiste wijze plaatsgevonden en is de ambtenaar pas na afronding van het onderzoek op de hoogte gesteld. Dat is Berns tuchtrechtelijk te verwijten. Door haar optreden is Tielbeeke in haar belangen geschaad. De Raad van Discipline legt Berns een waarschuwing op. Over Tielbeekes stelling dat Capra twee petten droeg, laat de tuchtrechter zich niet uit. 

Capra gaat in beroep tegen de uitspraak in de zaak Berns, maar tevergeefs. Op 4 november 2019 oordeelt ook het Hof van Discipline dat Berns tuchtrechtelijk in de fout is gegaan. Het Hof stelt dat door Berns’ gedrag de belangen van Tielbeeke op ‘onevenredige wijze’ zijn geschaad. Mede omdat Berns niet eerder tuchtrechtelijk is veroordeeld, houdt het Hof het bij de eerder opgelegde waarschuwing. Wel wordt die haar nu niet alleen opgelegd in haar hoedanigheid als onderzoeker, maar ook in haar hoedanigheid als advocaat van de gemeente.

Voor zover FTM bekend is dit de eerste keer dat een klacht tegen Capra heeft geresulteerd in het opleggen van een tuchtmaatregel.

Dubbele petten, en procederen met overheidsgeld

Uit eerder onderzoek van FTM (augustus 2019), bleek dat Capra vaker voor overheden optreedt als advocaat annex onderzoeker. Voor die laatste functie doet Capra ook wel een beroep op bedrijfsrechercheurs van Hoffmann, een partner van Capra Advocaten.

In de zogeheten ‘Maastrichtse spionageaffaire’ liep dat fout af. Na onderzoek van Hoffmann adviseerden Capra-advocaten Mark van de Laar en Luc Janssen de gemeente Maastricht om drie ambtenaren disciplinair te straffen. Zij zouden vertrouwelijke notulen hebben gelekt. Maar van lekken bleek geen sprake: de notulen waren geheim noch vertrouwelijk, circuleerden in brede kring en waren door een andere ambtenaar dan de drie beschuldigden naar buiten gebracht.

Tot dat oordeel kwam ook advocatenkantoor Pels Rijcken, dat door Maastricht om een second opinion was gevraagd nadat de vakbonden de gemeente een ultimatum hadden gesteld. Op 23 januari 2019 ontvingen de drie betrokken ambtenaren een brief van het Maastrichtse college van B&W. Na ‘uitvoerig intern beraad’ was gebleken dat er geen sprake was van schending van de geheimhoudingsplicht.

De zaak van Tielbeeke heeft veel weg van de zaak-Dalhuisen. Gerard Dalhuisen moest in 2016 opeens vertrekken bij het waterschap Vallei en Betuwe, waar hij secretaris-directeur was. De organisatie was aan het veranderen en hij zou de juiste leiderschapsstijl missen om die verandering te begeleiden. Toen hij zich tegen zijn vertrek verzette, begon Capra een ‘draagvlakonderzoek’, waaruit bleek dat niemand met hem wilde werken. Dat onderzoek is volgens Dalhuisens advocaat Bernard Tomlow uiterst selectief binnen de organisatie uitgevoerd. Tomlow: ‘Capra was hier onderzoeker en advocaat. Dat heeft al de schijn van belangenverstrengeling.’

Hij kreeg op dat punt bijval van bestuurswetenschapper Caroline Raat: ‘Capra is als advocaat van de overheid ook zeer betrokken bij onderzoeken die het kantoor ofwel zelf doet ofwel waar het Hoffmann voor inschakelt. Dat lijkt mij niet verstandig.’

Lees verder Inklappen

In zeven eerder door FTM beschreven casussen bleek dat door een overheidsorgaan ingehuurde Capra-advocaten er met gestrekt been in gingen om een klokkenluider of een onwelwillende ambtenaar eruit te werken. Hoewel Capra zelf zegt in een conflict altijd te zoeken naar een minnelijke oplossing, melden klokkenluiders en oud-ambtenaren het tegendeel. Tevens bleek dat overheden soms handenvol geld aan procedures tegen (oud)werknemers uitgeven. De bedragen liepen uiteen van 89.000 euro tot bijna negen ton.

Uit cijfers die Renkum op verzoek aan FTM verstrekte, blijkt dat de gemeente in de periode dat de zaak-Tielbeeke speelde, ruim een ton aan Capra heeft uitgegeven. De ambtenaar heeft de kosten van de door haar gevoerde procedures voor het overgrote deel zelf moeten betalen.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Siem Eikelenboom

Gevolgd door 1175 leden

Was eerder onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren