Beeld via Wikimedia Commons
© CC BY-SA

Plotseling vertrek CASA-directeur zet abortuszorg nog meer onder druk

    Een doorstart van de failliete CASA-klinieken had de toekomst van de abortuszorg veilig moeten stellen, maar in plaats daarvan komt de rand van de afgrond steeds dichterbij. Bestuurder Ron Leenders heeft de organisatie plotseling verlaten en de capaciteit van de grootste aanbieder van abortuszorg is nog verder teruggelopen.

    Het zijn zware tijden voor de Nederlandse abortuszorg. De klinieken van CASA — de organisatie die de helft van alle abortussen in ons land uitvoert — staan vanwege een gedeeltelijk faillissement van de organisatie aan de rand van de financiële afgrond. Ongewenst zwangere vrouwen merken dat: ze moeten lang wachten, of te elfder ure op zoek naar een andere kliniek. Omdat buitenlandse vrouwen vaak naar Nederland komen voor een late abortus, zijn de problemen ook buiten onze landsgrenzen voelbaar.

    Die problemen zijn het gevolg van vermeende declaratiefraude; hierdoor is een deel van de CASA-organisatie in augustus failliet verklaard. Over de precieze oorzaak van het gedeeltelijke faillissement bestaat onduidelijkheid; een van de redenen die wordt aangevoerd zijn verwachte claims van zorgverzekeraars.

    Gesprek met de minister

    Op maandag 25 september nodigt Demissionair minister Edith Schippers van Volksgezondheid de directeuren van alle abortusklinieken uit voor een gesprek op het ministerie. Die uitnodiging wordt door de directeuren met dankbaarheid aanvaard: ze hopen duidelijkheid te krijgen van Ron Leenders, de bestuurder van CASA. Wanneer heeft hij zijn bedrijfsvoering weer op orde? En hoe lang moeten andere klinieken de cliënten van CASA nog opvangen? 

    De problemen bij CASA

    De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) doet momenteel onderzoek naar ‘financiële onregelmatigheden’ die de bestuurder, Ron Leenders, kort na zijn aantreden in oktober 2016 heeft geconstateerd. Het onderzoek van de NZa concentreert zich op mogelijke fraude met declaraties voor medisch specialistische zorg.

    Aanvankelijk had ook accountantskantoor KPMG de opdracht van CASA gekregen om een intern onderzoek te verrichten naar de vermeende declaratiefraude, maar uit mails in handen van FTM en Argos blijkt dat dit onderzoek is gestopt. Van het onderzoek dat KPMG uitvoerde is tot nog toe geen verslag verschenen. Leenders en zijn advocaten hebben een tussenrapport van dit onderzoek, wat zou hebben gewezen op grote financiële problemen, wel steeds aangevoerd  als reden voor het gedeeltelijke faillissement van CASA. Het tussenrapport is nooit openbaar geworden.

    Het ministerie van Volksgezondheid deed eveneens onderzoek. Zij concludeerde dat CASA over 2015 te veel subsidie heeft ontvangen door het ten onrechte declareren van consulten en behandelingen. Het teveel betaalde bedrag is teruggevorderd en de minister laat weten aangifte te doen van haar bevindingen.

    Lees verder Inklappen

    Stipt op tijd verschijnen bijna alle directeuren op het ministerie van Volksgezondheid in Den Haag. De enige die nog ontbreekt, is Ron Leenders zelf. Gezeteld rond de overlegtafel wachten de andere deelnemers op zijn komst, maar dat wachten wordt niet beloond. Als Leenders over de telefoon gevraagd wordt waar hij blijft, antwoordt hij dat er een andere tijd in zijn agenda staat. Door die vergissing gaat het hem niet lukken aanwezig te zijn.

    Op 27 september, twee dagen na het overleg op het ministerie, stuurt minister Schippers een brief naar de Kamer. Daarin meldt ze dat de inspectie voor de gezondheidszorg intensief toezicht houdt op de CASA-klinieken. In haar oordeelsvorming neemt de inspectie ook de signalen mee die ze van medewerkers ontvangen. Over de zorgen van medewerkers schrijft de minister: ‘Het is uiteraard de verantwoordelijkheid van de bestuurder om ervoor te zorgen dat de medewerkers ondanks alles, toch goede en veilige zorg kunnen blijven bieden.’

    De minister belooft dat klinieken die extra zorg leveren schadeloos worden gesteld. Ook worden op korte termijn de subsidievoorwaarden voor abortuszorg herzien. Wel laat Schippers in haar brief weten dat de prioriteit van de abortuszorg wat haar betreft ligt bij vrouwen met een Nederlands paspoort: ‘Uiteraard is het goed dat de klinieken ook abortushulpverlening aan niet-ingezetenen verlenen, maar pas als daarvoor ook ruimte is.’

    Een nieuwe verassing

    Voor de doorstartende CASA-klinieken zou 1 oktober uiteindelijk het moment van de waarheid zijn: dan zou bekend worden hoeveel personeel er over blijft en of er voldoende capaciteit is om de abortuszorg te continueren. Begin deze week zorgt Leenders echter voor een nieuwe verrassing: terwijl het aanbod van zorg nog lang niet op peil is en zijn organisatie hard werkt aan een doorstart, besluit hij plotseling om te vertrekken.

    Uit een interne mail blijkt hoe hoog de nood bij CASA is

    ‘Ron Leenders is sinds maandag niet meer in functie. Hij heeft het afgelopen weekend besloten zijn functie neer te leggen,’ zo meldt Ton Horn, de voorzitter van de Raad van Toezicht van CASA. ‘Hij is zelf tot de conclusie gekomen dat hij op dit moment niet de man is die de organisatie kan leiden.’

    Onder personeel van de abortuskliniek heerst ondertussen onrust; medewerkers maken zich zorgen over het gebrek aan artsen, het ziekteverzuim is fors gestegen en een groot aantal medewerkers zijn ontslagen. Andere klinieken zijn daarom sinds eind augustus extra dagen geopend om de grotere toestroom van cliënten het hoofd te bieden. 

    Vooralsnog is het CASA niet gelukt het tij te keren. FTM en Argos doen gezamenlijk onderzoek naar de problemen bij de CASA-klinieken en meldden eerder dat de grootste abortuskliniek van Nederland zogenoemde 2b-behandelingen niet meer kan uitvoeren. Inmiddels zijn er ook problemen met 2a-behandelingen; daarvan kan maar 20 procent van de geplande capaciteit geleverd worden. Dat betekent dat ook vrouwen die tussen de 13 en 18 weken zwanger zijn nauwelijks terecht kunnen bij CASA.

    Uit een interne mail van 3 oktober, in bezit van FTM en Argos, blijkt hoe hoog de nood bij CASA is: ‘Voor de invulling van een interim-raad van bestuur is echter, naast geschiktheid, vooral snelheid en beschikbaarheid geboden. Afgelopen zondag hebben wij het bureau Crown-Gillmore opdracht gegeven ons te voorzien van relevante CV's. Die hebben we inmiddels. Donderdag spreken wij met twee kandidaten. Wij zullen dan meteen een keuze maken, met het oog op de eis die de inspectie ons stelt is uitstel geen optie,’ zo meldt de Raad van Toezicht aan medewerkers van de abortuskliniek.

    De komende tijd blijven FTM en Argos de zaak volgen. Zaterdag 7 oktober is er in de uitzending van Argos om 14 uur op radio 1 ook aandacht voor de problemen bij CASA.

    Over de auteur

    Jeffrey Stevens en Maud van de Reijt

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid