© Flickr / Chuwa

PGGM en Dijsselbloem moeten niet zeuren over NXP-beloning

    408 miljoen euro ontvangt de baas van NXP voor zijn aandelenpakket bij verkoop van het bedrijf aan Qualcomm. Een ongelooflijk hoog bedrag. Hoe kan dat, net nu we dachten dat dergelijke excessen tot het verleden zouden behoren? Onafhankelijk analist Roel Gooskens zet de feiten op een rij en komt tot een aantal opmerkelijke inzichten.

    Om ervoor te zorgen dat ceo's zich eigenaar voelen van het bedrijf waar ze werken en alles geven om de onderneming beter te maken, wijzen veel bedrijven tegenwoordig opties op aandelen aan ceo's toe. Ceo's ontvangen deze opties naast hun vaste salaris — bij Nederlandse AEX-ondernemingen variërend van 0.5 tot 1.5 miljoen euro — en een cash bonus, meestal maximaal 100 tot 150 procent van het vaste salaris. Daarnaast ontvangen ceo's veelal ook nog performance-aandelen: een aandelenpakket dat vrijkomt als aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan.

    In 2009 kreeg Rick Clemmer bij zijn aanstelling tot ceo bij het toen stevig in problemen verkerende NXP ruim 2 miljoen aandelenopties, met een gemiddelde uitoefenprijs van 20,92 dollar. Dit was in het jaar voor de beursgang, toen NXP nog eigendom was van private-equitybedrijf KKR. Nu NXP wordt overgenomen door Qualcomm tegen 110 dollar per aandeel, bedraagt de totale winst op deze opties 178 miljoen dollar.

    In de periode 2010-2015 werd Clemmer beloond met 1.852.439 opties met een gemiddelde uitoefenprijs van 31 dollar. Bij de overname door Qualcomm levert dit pakket een winst op van grofweg 146 miljoen dollar. Ook kreeg Clemmer over de periode 2010-2015 ruim 1 miljoen aandelen toebedeeld, die nu een totale waarde vertegenwoordigen van 110 miljoen dollar.

    Clemmer zal dankzij zijn aandelen een winst van zo'n 434 miljoen dollar overhouden aan zijn loopbaan als ceo van NXP

    Als de overname door Qualcomm eind 2017 wordt afgerond, zal Clemmer door de verkoop van zijn aandelen aan zijn zevenjarige loopbaan als ceo van NXP een winst overhouden van zo'n 434 miljoen dollar (ruim 400 miljoen euro). Ongelooflijk maar waar.

    Heel veel waardering

    Hoe valt deze superwinst te rechtvaardigen? In de eerste plaats moeten we bedenken dat op basis van de beurskoers van vóór de aankondiging van de overname (85 dollar) Rick Clemmer al op een winst stond van 312 miljoen dollar. Door de overname stijgt zijn winst met nog eens 122 miljoen dollar. De suggestie dat hij ruim 434 miljoen dollar verdient aan de overname zelf is daarom onjuist. 

    De rechtvaardiging van de enorme winst zit in het feit dat Clemmer heel veel waardering heeft gekregen van zijn aandeelhouders en raad van commissarissen voor de enorme waardecreatie voor aandeelhouders van NXP. Zijn beloningspakket is elk jaar als onderdeel van de jaarrekening goedgekeurd door alle aandeelhouders. Daaronder ook het Nederlandse pensioenfonds PGGM, dat nu ineens met de beloning in zijn maag zit. Sinds de beursintroductie in 2010, op 14 dollar, is de koers gestegen tot bijna 100 dollar vandaag — een stijging van ruim 600 procent over een periode van ruim 6 jaar. Dat is erg, erg bijzonder. Als ceo’s van AEX-bedrijven dit voor elkaar zouden krijgen, zouden ook zij zeer ruim worden beloond op basis van hun huidige optie- en aandelenpakketten.

    Een voorbeeld: als Frans van Houten, de ceo van Philips, erin zou slagen zijn huidige koers van 27 euro met 600 procent te laten oplopen tot 189 euro, kan ook hij tenminste 98 miljoen euro winst boeken op zijn huidige aandelen-en optiepakket.

    Een andere verklaring voor de megawinst van Clemmer is dat hij over de hele periode bijna geen aandeel heeft verkocht of optie heeft uitgeoefend. Hij heeft altijd geloofd dat hij NXP beter zou kunnen maken. In Nederland zie je vaak dat managers opties al uitoefenen voordat ze aflopen en toegekende aandelen worden dan ook vaak snel verkocht. Er is te weinig vertrouwen in eigen kunnen; de heren en dames ceo's spelen liever op safe.

    "Er is te weinig vertrouwen in eigen kunnen; de heren en dames ceo's spelen liever op safe."

    Wereld op z’n kop

    Zoals gezegd is PGGM niet gelukkig met de ontstane situatie. Het pensioenfonds voor de zorgsector sprak onlangs zijn zorg uit over de beloning van Clemmer. PGGM meldt in dit schrijven wereldwijd tegen optiebeloningen te stemmen. In het geval van NXP was dit niet mogelijk omdat de beloning van de ceo geen agendapunt was, maar PGGM had natuurlijk wel de jaarrekening kunnen afkeuren omwille van de toegekende managementopties. De brief van PGGM aan NXP is dan ook vreemd. Een jaar geleden was de winst op zijn aandelenbeloning al 300 miljoen euro. De forse optiepakketten van de ceo waren ook geen reden om uit het aandeel te stappen.

    Ik vind dit de wereld op z’n kop. Als een ceo er in slaagt om de aandelenkoers met 600 procent te laten stijgen, krijgt hij een schrobbering uit Zeist (waar het hoofdkantoor van PGGM staat) en zou hij zijn contractueel vastgelegde aandelenwinst gedeeltelijk moeten terugstorten in de ondernemingskas. PGGM zou in plaats daarvan een brief moeten sturen naar al die managers die géén groot geld verdienen aan hun opties en aandelen, en aan ze vragen waarom de onderneming zo slecht presteert.

    Ik ben verder ook benieuwd of PGGM soortgelijke brieven stuurt naar zijn externe vermogensbeheerders. Als managers van deze bedrijven jaarlijkse beloningen incasseren van honderden miljoenen dollars per persoon dankzij lucratieve mandaten van onder andere PGGM, moeten ook zij door het pensioenfonds berispt worden. Ik verwacht overigens wel dat deze professionals bij het ontvangen van zo’n brief hard zouden lachen en hem in de prullenbak zullen gooien.

    Geen vinger maar een duim

    In een gesprek met RTLZ noemde minister Dijsselbloem de beloning van Rick Clemmer buitenproportioneel en idioot hoog. Als minister van Financiën zou hij Rick Clemmer echter juist dankbaar moeten zijn: aannemend dat Rick Clemmer belastingplichtig is in Nederland en hij zijn opties bij toekenning nog niet heeft afgerekend met de fiscus, zal hij in 2017 de schatkist spekken met ruim 200 miljoen euro. De beschuldigende vinger richting Clemmer zou dan ook moeten veranderen in een opgestoken duim. Andere in Nederland gevestigde NXP-managers zullen ook forse afdrachten doen aan de schatkist. Ik stel voor dat Dijsselbloem alvast een aantal belastinginspecteurs in Eindhoven vrijmaakt om te zorgen dat de Nederlandse staat zijn fair share krijgt van deze exorbitante beloningen bij NXP. Clemmer en zijn collega’s hebben vast al een leger fiscalisten opgeroepen om aan belastingheffing te ontkomen. Dat kunnen we voorkomen.

    Ik stel voor dat Dijsselbloem alvast een aantal belastinginspecteurs vrijmaakt om te zorgen dat de staat zijn fair share krijgt van de beloningen bij NXP

    Alle krantenartikelen memoreren dat Rick Clemmer ruim 400 miljoen euro overhoudt aan de overname door Qualcomm terwijl dit dus onjuist is. Hij verdient ‘maar’ 122 miljoen extra aan de deal met Qualcomm. Verder vergeet de pers vaak te melden dat de NXP-aandelen onder leiding van Clemmer straks zijn verzevenvoudigd en dat zijn beloning niet ten koste gaat van de Nederlandse samenleving. Integendeel, de schatkist gaat gevuld worden door belastingheffing op de koerswinsten.

    Philips is de grote Schlemiel

    In 1995 bracht Philips ASML naar de beurs, waarbij het bedrijf werd gewaardeerd op ongeveer 300 miljoen euro. In de jaren daarna is het belang afgebouwd naar 0 procent. Vandaag heeft ASML een beurswaarde van ongeveer 40 miljard euro. De beurskoers van ASML heeft het sinds de beursgang dus veel beter gedaan dan die van Philips: ASML is sinds de introductie ongeveer verzestigvoudigd (!) in waarde terwijl Philips-aandelen over deze periode slechts zijn verviervoudigd.

    NXP werd in 2006 door Philips verkocht aan private-equitybelegger KKR voor ongeveer 3 miljard dollar. Qualcomm betaalt nu 45 miljard dollar voor NXP. Ook hier geldt dat de afgesplitste Philips-dochter een veel betere waardeontwikkeling heeft gehad dan de voormalige moeder. Sinds de beursintroductie begin 2010 hebben de aandelen NXP het 600 procent beter gedaan dan aandelen Philips. Terugkijkend kunnen we dan ook stellen dat Philips zijn aandeelhouders tekort heeft gedaan door deze bedrijven voor een appel en ei te verkopen.

    Of de recente afsplitsing van Philips Lighting ook een succes wordt, is nog maar de vraag. Als de geschiedenis een leidraad vormt, ziet het er in elk geval goed uit voor aandeelhouders van de afgestoten lichttak. Ik zou overigens daarom met de aanschaf van deze aandelen wachten tot Philips de overige 75 procent van Philips Lighting heeft verkocht. De lock-up op de resterende aandelen loopt eind november af. Zonder bemoeienis van Philips presteren bedrijven meestal veel beter.

    Frans van Houten werd eind 2008 door KKR aan de kant gezet als ceo van NXP en vervangen door star performer Rick Clemmer. Maar als je niet goed genoeg bent voor NXP, ben je kennelijk nog wel goed genoeg voor Philips. Van Houten trad aan als ceo van Philips op 8 juli 2010. Toen stond de beurskoers van Philips op 25 euro; deze is sindsdien met 8 procent opgelopen. Frans van Houten en Philips zullen niet snel een boze brief van PGGM krijgen over zijn exorbitante beloningspakket. Ik vind een jaarlijkse beloning van ongeveer 4 miljoen euro voor een zeer middelmatig presterende ceo van Philips echter veel en veel exorbitanter dan de 404 miljoen euro winst voor de Lionel Messi van de bestuurkamers.

    Terugkijkend kunnen we stellen dat Philips zijn aandeelhouders tekort heeft gedaan door NXP en ASML voor een appel en ei te verkopen

    Wie is de nieuwe Rick Clemmer?

    De grote vraag is nu natuurlijk: kunnen we nog meer topverdieners verwachten in de jaren die komen? Om deze vraag te beantwoorden, heb ik mij verdiept in de huidige optie- en aandelenpakketten van ceo’s van AEX-ondernemingen. Wat verdient de ceo op zijn huidige aandelenbelang als zijn bedrijf wordt overgenomen voor een prijs die 40 procent ligt boven de huidige beurskoers? Deze mogelijke verdienste is afgezet tegen de omvang van het desbetreffende bedrijf en het basissalaris van de desbetreffende ceo. Bij Rick Clemmer was de totale aandelenwinst bijna 350 maal zijn basissalaris van ruim 1,2 miljoen dollar.  Alleen de topman van biotechnologiebedrijf Galapagos komt in de richting, met een mogelijke winst op zijn aandelen/optiepakket van ongeveer 60 miljoen euro, 130 maal zijn basissalaris van 450.000 euro.

    De beurskoers van Galapagos heeft zich over de laatste jaren spectaculair goed ontwikkeld. De topman van ASML, Peter Wennink, zou in het geval van een overname zijn aandelenpakket zien stijgen tot ongeveer 35 miljoen euro, ongeveer 35 maal zijn basissalaris van bijna 1 miljoen euro. De overige ondernemingen komen niet in de buurt van deze twee mogelijke topverdieners. 

    Er is maar één Lionel Messi — en maar één Rick Clemmer.

    Wordt vast niet vervolgd.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Roel Gooskens

    Gevolgd door 612 leden

    Onafhankelijk analist. Voor FTM schreef hij o.a. een reeks spraakmakende stukken over beursfonds Value8.

    Volg Roel Gooskens
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren