Prinsjesdag 2014: Rutte’s hoed getooid met veren MKB

6 Connecties

Onderwerpen

Krediet MKB bijzonder beheer

Personen

Mark Rutte

Organisaties

Overheid

Werkvelden

Banken

Voormalig advocaat Roxane van Iperen neemt in haar eerste column voor FTM onmiddellijk de MinPres onder vuur. 'De waarheid is dat de sector aan wie de BV Nederland haar bestaansrecht ontleent, het MKB, onder Rutte het meest gestraft en verwaarloosd is'.

Het is bijna Prinsjesdag en voor het eerst in jaren hebben we er zin in. Tijdens voorgaande edities viel de traditieparade een beetje dood in de sfeer van politiek cynisme, maar na een zware zomer waarin het duo Timmermans-Rutte zich onverwacht als nationale reddingsboei ontpopte, zullen de hoedenpolonaise en permanente zwangerschapsgloed van Rutte minder detoneren dan normaal. De verwachting is dat Rutte zich het optimisme zal toe-eigenen, verwijzend naar (voorzichtige) economische groei of het goede klimaat voor innovatie waardoor wij dit jaar weer in de top 10 van meest concurrerende economieën van het World Economic Forum belandden. In dezelfde adem zal hij stimulerende maatregelen voor het MKB aankondigen. Zie hier de triomf van het liberale pragmatisme boven visie als olifant die het uitzicht beneemt. De waarheid is dat de sector aan wie de BV Nederland haar bestaansrecht ontleent, het MKB, onder Rutte het meest gestraft en verwaarloosd is.

Huishoudboekjesretoriek

Met het vizier gericht op ‘Begrotingstekort’ Brussel stond alles in dit Kabinet in het teken van bezuinigen. In de huishoudboekjesretoriek van Rutte legitimeerde dit vooral verregaande lastenverzwaring, die voor een groot deel voor rekening van het MKB kwam. Door verhoging van het hoge Btw-tarief, een keur aan fiscale maatregelen, het wegvallen van aftrekposten en de accijnsverhoging met ‘weglekeffect’ naar omringende landen, in combinatie met loonmatiging en steeds weer toenemende krimp van consumentenbestedingen – met een dieptepunt dit jaar -, zag het MKB haar eigen vermogen wegsmelten.
Het MKB zag zijn eigen vermogen wegsmelten
Het grootbedrijf had veel minder te lijden en niet alleen door haar kleinere afhankelijkheid van de binnenlandse afzetmarkt. Rutte handhaafde het voordelige fiscale stelsel, waarbij tussen 2005 en 2013 de toenemende belastingdruk op loon bijna gelijk evenredig was aan de afnemende belastingdruk op winst uit bedrijf. Daarnaast profiteerde het grootbedrijf meer van het systeem van renteaftrek. Terwijl de banken steeds hogere risicopremies aan het MKB vroegen, versoepelden ze hun kredietvoorwaarden voor het grootbedrijf dat daarvan dubbelop gebruik kon maken door overgenomen bedrijven met schulden te overladen en de hoge rentelasten van de belasting af te trekken.

Bijzonder beheer

De banken – evenmin als Rutte gehinderd door langetermijnvisie – volgden graag het voorbeeld van Vader Staat en draaiden het MKB de duimschroeven aan. Zo kon het gebeuren dat dezelfde mensen die dankzij het wanbeleid van banken met een grotere staatsschuld, hogere belastingen en bezuinigen zaten opgescheept, door de banken als kleinburgerlijke schlemielen in de strafhoek werden gezet. Aan de ene kant werd het ze bijna onmogelijk gemaakt krediet te verkrijgen en aan de andere kant werden bestaande kredietrelaties bij de minste dreiging ondergebracht bij de afdeling Bijzonder Beheer – en dat is alles behalve de beauty treatment die dat suggereert. Net als Rutte gepreoccupeerd met snel herstel van de eigen balans, dwingen banken levensvatbare MKB-bedrijven tot maatregelen die het hen bijna onmogelijk maken hun bedrijfsuitvoering over deze zware jaren heen te tillen. Ook Deutsche Bank dumpte in 2013 massaal de uit de overname van ABN AMRO meegekomen MKB-cliënten. Dezelfde bank concludeerde twee jaar eerder nog uit eigen onderzoek dat het economisch en maatschappelijke belang van het MKB in Nederland ernstig wordt onderschat. De bankensector heeft wel het cowboygedrag dat ons initieel in de problemen bracht uit the London City overgenomen, maar van het adagium ‘Don’t bite the hand that feeds you’ heeft men blijkbaar nooit gehoord.
Ondanks tegenkracht van zowel overheid als bancaire wereld, is het MKB als belangrijkste motor van de Nederlandse economie overeind gebleven
Ondanks zoveel tegenkracht van zowel overheid als bancaire wereld, is het MKB als belangrijkste motor van de Nederlandse economie overeind gebleven. Dat ligt met name aan het verschil in mentaliteit tussen MKB en grootbedrijf. Waar laatstgenoemde bij tegenzittende omstandigheden een paar honderd man op straat zet, de bestuurders hiervoor een extra douceur geeft en productie, investeringen of afzet simpelweg naar het buitenland verplaatst, zoekt het MKB op eigen kracht alsnog haar weg en investeert. Waar velen denken dat innovatie uit de koker van grootbedrijven komt, is van alle bedrijven met eigen Research & Development activiteiten maar liefst 97% afkomstig uit het MKB; samen zijn zij verantwoordelijk voor bijna de helft van de totale R&D uitgaven. Een overgrote meerderheid van 85% financiert dit met eigen vermogen (privé of via informele investeerders) en zoekt de samenwerking met andere ondernemers op. Zoals John Fentener van Vlissingen, oprichter van de Stichting Familie Onderneming, het vorig jaar mooi verwoordde: het familiebedrijf (dat 70% van het MKB opmaakt) werkt voor de volgende generatie, voor de lange termijn. Het gaat om eigen geld, vandaar dat je er ook geen hit-and-run bonuscultuur in terugvindt.

Olifant

Komen we toch weer terug bij de geplaagde olifant als metafoor voor de visie die Rutte niet nodig dacht te hebben om ons land door de crisis te loodsen. Hoezeer Rutte ook zijn best deed het beest uit zijn studeerkamer te krijgen, uiteindelijk blijken de corrigerende krachten uit de samenleving te sterk om te negeren. En zo klinkt de roep om steun aan het MKB opeens luider dan ooit. Zo dienden CDA-kamerleden Van Hijum en Mulder een initiatiefwet in ter versoepeling van de regels voor de kredietunie (inmiddels verzonden naar de Raad van State) en naar aanleiding van een studie van DNB ‘Kredietverlening en bancair kapitaal’, waaruit wederom duidelijk werd dat niet het grootbedrijf met haar financiële buffers, maar juist het MKB rechtstreeks slachtoffer van het kredietbeleid is, dienden ministers Kamp en Dijsselbloem in juli het Aanvullend Actieplan MKB in. Het AFM kondigde begin september een onderzoek aan naar de Afdeling Bijzonder Beheer en in een enquête van het Financieele Dagblad roepen ondernemers en hoogleraren het kabinet op in te zetten op (kredietverlening aan) het MKB, aangezien uit die hoek de grootste bijdrage wordt verwacht voor innovatie en vernieuwing van de economie.
De werkelijkheid is dat het MKB ondanks, in plaats van dankzij het beleid van Rutte de boel op de rit heeft gehouden
Nu Rutte er niet meer onderuit komt het belang van het MKB voor de Nederlandse economie te erkennen, zal hij aanstaande dinsdag een causaal verband proberen te leggen tussen de aantrekkende economie en de inzet van het kabinet op het MKB, met verwijzing naar de eervolle vermelding van het WEF voor ons innovatiebeleid. De werkelijkheid is dat het MKB ondanks, in plaats van dankzij het beleid van Rutte de boel op de rit heeft gehouden. En dat in een klimaat waarin – volgens datzelfde WEF rapport - de toegang tot kredietverlening op het niveau van een ontwikkelingsland bungelt (waardoor ik eerder kansen zie bij de microkredieten van Máxima). Laat Rutte dinsdag glimmend in zijn jacquet de hoedenparade der liberaal pragmatisme regisseren; U weet beter. De ware pluim is voor het MKB.
Roxane van Iperen
'De Pleitschrijver' bekijkt de wereld vaak door een financieel-economische bril. Focust op compliance en integriteit.
Gevolgd door 110 leden