• Mevrouw Gerlinde Silvis, met 20% ontslagen zijn 80% van de Rabobank problemen opgelost - als het de top-20% zou zijn!

Gerlinde Silvis, die als human resources directeur een cruciale functie heeft in het schrappen van 12.000 banen bij Rabobank, is per direct teruggetreden. Het is in korte tijd al de derde topfunctie die vrijvalt bij de bank, nadat Carin Gorter eind december op het laatste moment afzag van een functie als risicobestuurder en commissaris Henk van Dalen vorige week aftrad omdat hij verdachte is in een corruptie-onderzoek. Silvis was het middelpunt van de bestuursruzie die in 2013 uitbrak, waarbij CFO Bert Bruggink een tijdlang weigerde de bestuursvergaderingen bij te wonen.

Rabobank leek vorig jaar goed op weg om enkele van haar grote problemen op te lossen. Topman Wiebe Draijer wist in december vele honderden lokale Rabo-bestuurders en -commissarissen en enkele duizenden stemgerechtigde leden te overtuigen de ruim 100 lokale banken te laten fuseren tot één bank. Daarnaast kreeg hij de handen op elkaar voor het schrappen van 9.000 banen, bovenop de 3.000 die al op de rol stonden. Een prestatie van formaat binnen de coöperatieve bank die vooral bekend staat om haar vele overlegcircuits.

'Parallellen tussen muziekstuk en governancewijziging Rabo'

In februari kwamen de hoofdrolspelers van Rabo’s grote structuurwijziging ‘s avonds informeel bijeen op de boerderij van Rabo-directeur, de hobbyboer Dirk Duijzer, om terug te kijken op de grote verandering die er onder hun leiding had plaatsgevonden. De voorzitter van Rabo Heerenveen, Rien Schuddebeurs, ging bij die gelegenheid achter de piano zitten en trok al spelend 'parallellen tussen het muziekstuk ''Preambule'' en onze governancewijziging', zo schrijft Wiebe Draijer in een recent intern weblog, waar hij het optreden 'indrukwekkend' noemt. Met uitzicht op de weilanden - Duijzer heeft vijf roodwitte Herefordkoeien - blikken de Rabo-kopstukken met tevredenheid terug. ‘Dankbaarheid voor hun inspanning is op zijn plek,’ vindt Draijer over de commissie Governance.

Ondernemingsraden laken gebrek aan empathie bij de leiding

De vergelijking van Schuddebeurs lijkt inderdaad goed gevonden, want hoewel de grootste hobbels genomen leken, lijkt het er meer op dat de omwentelingen uit 2015 slechts de ‘preambule’, of inleiding, waren voor grotere problemen: De normaal gesproken zo rustig sprekende Wiebe Draijer voelde zich genoodzaakt om hard uit te halen naar Reinier Castelein, de voorzitter van vakbond De Unie; de Ondernemingsraden klagen over een gebrek aan 'empathie' van de leiding bij de toch al zeer gestresste Rabo-bevolking; en cruciale functies voor het slagen van de grote Rabo-fusie en reorganisatie (risicomanagement en human resources (HR)) vallen stil.

Silvis per direct weg

Uit diverse hoeken krijgt Follow the Money te horen dat HR-directeur Gerlinde Silvis eerder deze maand per direct is teruggetreden. Als interne verklaring wordt gegeven: 'HR zit in een fase van grote veranderingen die de hele Rabobankorganisatie raken. Nu deze plannen in de fase van uitvoering zijn beland, past daar volgens Gerlinde Silvis een nieuwe leiding bij.' Waarom Silvis direct terugtreedt en niet wacht tot er een geschikte opvolger is gevonden, is niet bekend: de functie wordt voorlopig door een interimmer waargenomen.

Het abrupte opstappen is opmerkelijk. Rabobank is met 46.000 werknemers de grootste particuliere werkgever van Nederland. De bank kondigde in december aan dat ruim een kwart van de banen – 12.000 – de komende jaren worden geschrapt. Daarbij is een cruciale rol weggelegd voor de afdeling Human Resources, waar Silvis de leiding over heeft.

'Zij was nooit heel zichtbaar, zowel inhoudelijk niet, als fysiek'

Vakbond De Unie zegt weinig te kunnen toevoegen aan het nieuws van het aftreden van Silvis. 'Ik heb haar nog nooit aan de CAO-onderhandelingstafel gezien,' zegt De Unie-onderhandelaar Emanuel Geurts. 'Zij is nooit heel zichtbaar geweest voor ons, zowel inhoudelijk niet, als fysiek.' De onderhandelingen werden volgens Geurts oor een ondergeschikte van Silvis gedaan.

Silvis kwam in april 2013 in de schijnwerpers te staan, toen uit een reconstructie van Het Financieele Dagblad bleek dat de twee machtigste mannen binnen Rabo – topman Piet Moerland en CFO Bert Bruggink– slaande ruzie hadden gekregen en financieel topman Bruggink zes bestuursvergaderingen oversloeg. Aanleiding voor de ruzie was volgens de zakenkrant de demotie van Silvis uit de Raad van Bestuur: dat zou Moerland samen met de Raad van Commissarissen hebben besloten, zonder Bruggink daarbij te betrekken. Silvis ging na haar demotie verder als HR-chef.

Toenemende stress

Het personeelsbeleid van Rabobank staat onder grote druk. Niet alleen wil de bank 12.000 banen schrappen, de personeelsleden die overblijven moeten er ook nog eens voor zorgen dat de winst verdubbelt én dat de klanten tevredener worden. Dat is lastig, zeker omdat in november – dus nog voordat deze ambitieuze doelstellingen bekend werden – bleek dat bijna een op de vijf werknemers 'ongezonde werkstress' ervaart. Het plezier in het werk neemt af, het ziekteverzuim neemt toe. Op de vraag of zij bevlogen zijn, antwoord een op de drie werknemers ontkennend.

'Er is op dit moment vanuit de leiding te weinig compasie met de medewerkers die moeten vertrekken'

Ook de Ondernemingsraden (Rabo heeft er een voor de 'centrale' in Utrecht en een voor de lokale banken) zijn sceptisch. Hoewel zij de veranderingen bij Rabo in principe steunen, vinden zij dat ‘er op dit moment vanuit de leiding te weinig compassie is met de medewerkers die moeten vertrekken’, zo staat te lezen in een interne mededeling van de Ondernemingsraad van de lokale banken. ‘Er zat te weinig gevoel en compassie in zijn verhaal,’ zeiden de twee OR’s eerder al over de speech van Wiebe Draijer waarin hij in december de reorganisatie aankondigde.

Hoewel kritiek vanuit de werknemersgeledingen niet ongebruikelijk is bij grote reorganisaties, is het in dit geval toch pikant: Wiebe Draijer staat in Rabo-kringen bekend als 'the great communicator', die met rust en met een personal touch communiceert met alle lagen van de Rabogeledingen. Bij de bank cultiveren ze graag het imago van Draijer als een man die vaak in de kantine te vinden is en ook regelmatig aanschuift bij willekeurige werknemers om met hen te praten. Die eigenschappen hebben er toe geleid dat hij de fusie en de reorganisatie er doorheen kreeg, maar is nu kennelijk onvoldoende om de rust onder het personeel te bewaren.

'Vakbond verkondigt klinklare onzin'

Wiebe Draijer liet zijn kenmerkende rust vorige maand zelfs gaan om te reageren op vakbond De Unie, die suggereerde dat veel meer dan 12.000 werknemers hun baan zouden verliezen. In werkelijkheid zouden volgens de bond zo’n 15.000 mensen hun baan verliezen. ‘Klinkklare onzin,’ noemde Draijer dat intern. ‘Hoe men vervolgens komt aan op nog eens 3.000 banen als gevolg van een kwalitatieve mismatch is mij een raadsel. Dat wordt op geen enkele manier onderbouwd en is ook domweg niet waar. De Unie slaat de plank volledig mis.' De dag daarna kwam De Unie alsnog met een onderbouwing.

Draijer heeft de laatste tijd wel meer tegenslagen te verwerken gehad. De voormalig SER-voorzitter hoopte met de jaarcijfers over 2015 (de eerste winststijging in vier jaar) de aandacht te verleggen van de vele problemen uit het verleden naar de weg omhoog die Rabo inmiddels zou hebben ingeslagen: meer winst, betere klanttevredenheid, honderden nieuwe contactpunten, versnelling van het proces om een hypotheek aan te kunnen vragen; allemaal positieve zaken waar de bank graag op wijst.

Maar die positieve berichten worden nu al maanden ondergesneeuwd. Eind december moest de bank bekend maken dat een van de twee opvolgers van Bert Bruggink zich op het allerlaatste moment toch terugtrok. Carin Gorter zou als risicobestuurder een belangrijke rol spelen in het fusieproces, maar volgens het FD zou zij zijn teruggeschrokken van het afbreukrisico: De Europese Centrale Bank zou haar als toezichthouder in de nek hijgen, terwijl het integreren van alle ICT-systemen ook geen één-tweetje zou zijn.  De bank zit daardoor nu al maanden zonder aparte risicobestuurder - Wiebe Draijer doet de functie er nu bij, totdat de nieuwe kandidaat, NIBC’er Petra van Hoeken door de DNB-selectie is gekomen. Het terugtrekken van Gorter was extra pijnlijk omdat er ook interne kandidaten waren voor het opvullen van de twee bestuursstoelen van Bert Bruggink; interne kandidaten die het kennelijk ook in een tweede kans moesten afleggen tegen een buitenstaander.

Tuchtklacht, veroordeling en verdachte commissaris op één dag

Dat Rabobank nog niet van de problemen af is, bleek vorige week donderdag, toen een reeks van pijnlijke berichten naar buiten kwam voor de bank. Naast de twee cruciale leemtes op HR- en risico-gebied, moest Draijer vorige week donderdag ook een gat constateren in zijn Raad van Commissarissen. Henk van Dalen kondigde zijn aftreden aan omdat hij door het Openbaar Ministerie wordt verdacht van het leidinggeven aan corruptie in zijn tijd als CFO bij Vimpelcom, het bedrijf dat voor bijna 400 miljoen dollar schikte met het OM.

Op dezelfde dag dat Van Dalen aftrad, werd ook bekend dat er een tuchtklacht was ingediend tegen Draijer zelf, omdat hij in een interview met het Algemeen Dagblad een verkeerde indruk had gewekt over het antedateren van handtekeningen. Volgens Draijer was daarbij geen sprake van valsheid in geschrifte, terwijl er volgens Pieter Lijesen van de Stichting Renteswapschadeclaim nog steeds een onderzoek loopt van de AFM (Autoriteit Financiële Markten). Later op die dag werd bekend dat twee voormalige Rabo-handelaren in Amerika tot celstraffen werden veroordeeld voor hun rol in het Liborschandaal.

Rabobank kan een deel van de problemen bagataliseren door er op te wijzen dat dat of zaken zijn uit het verleden (Libor), of die het zich buiten Rabo hebben afgespeeld (Henk van Dalen, Vimpelcom). Maar een deel van de problemen - cruciale functies die onvervuld zijn, een tuchtklacht tegen de topman en personeelsleden die zich niet serieus genomen voelen - zijn wel degelijk een teken van hoe Rabo er op dit moment voorstaat en dat Rabo’s niet uitsluitend op de weg omhoog zit. 

Een woordvoerder van Rabobank bevestigt het vertrek van Silvis, maar wil geen verdere mededelingen doen over de reden van het vertrek. 'Dat doen wij nooit bij individuele medewerkers.' Hij benadrukt dat de functies van HR-chef en risicobestuurder niet vacant zijn, omdat Petra van Hoeken binnenkort aan de slag kan als bestuurder (mits zij een goedkeurdend stempel van DNB krijgt), en omdat de bank direct een interimopvolger voor Silvis heeft benoemd, Erwin Verboom. 'We hebben daar goede mensen voor gevonden.'

Over de auteur

Joris Heijn

Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

Lees meer

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg deze auteur
Dit artikel zit in het dossier

Coöperatie Rabobank

Gevolgd door 114 leden

Rabobank gaat het coöperatieve roer radicaal omgooien. Lokale banken verliezen hun bankvergunning en twee van de vier belangr...

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Volg dossier

Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

word lid
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren