Niet aandeelhouders, maar enkele duizenden leden stemmen vanavond over de grootste binnenlandse fusie van Nederland. Verspreid over ruim 100 zaaltjes, zullen leden van de onafhankelijke lokale Rabobanken een klap geven op de fusie, zo is de verwachting. Toch klinkt er ook kritiek: Rabo informeert haar overige twee miljoen leden nauwelijks over de veranderingen. 'Als je de bank opheft zonder je leden actief te benaderen, neem dan alsjeblieft het woord coöperatie niet telkens in de mond.'

    Rabobank zelf geeft er niet veel ruchtbaarheid aan. Eén persbericht werd er begin dit jaar aan gewijd, met de mededeling dat er een plan lag om de ruim 100 lokale en zelfstandige Rabobanken te laten fuseren tot één coöperatie. Het nieuws raakte zelfs ondergesneeuwd, omdat op dezelfde dag het vertrek van financieel topman en boegbeeld van de bank, Bert Bruggink, werd aagekondigd.
    samensmelting 100 Rabobanken doet fusies Ahold-Delhaize en Kraft-Heinz verbleken
    Ondanks die stilte gaat het voor Nederlandse begrippen om een megafusie waar de Raboleden vanavond over stemmen. Gezamenlijk hebben de Rabo's ruim 40 miljard euro aan eigen vermogen (ter vergelijking, ABN Amro ging vorige maand voor ongeveer één keer de waarde van het eigen vermogen naar de beurs). Daarmee is de fusie bijvoorbeeld veel groter dan die van supermarktconcern Ahold en de Belgische branchegenoot Delhaize eerder dit jaar (gezamenlijke beurswaarde ongeveer 25 miljard euro), en ook de fusie tussen de twee bekende Amerikaanse concerns Heinz en Kraft (beurswaarde 23 miljard dollar) verbleekt bij de fusie van de coöperatieve boerenleenbanken. Rabobank wordt op de Nederlandse fusie- en overnamemarkt alleen verslagen door het Brits-Nederlandse Shell. Het olieconcern keek daarvoor echter wel over de Hollandse landsgrenzen heen en kocht voor 47 miljard pond (ruim 60 miljard euro) branchegenoot BG Group.

    'Revolutie zonder bloedvergieten'

    De grootste binnenlandse fusie is feitelijk al in kannen en kruiken. De ongeveer duizend lokale directeuren en commissarissen hebben zo’n twee maanden geleden al hun handtekening gezet onder het fusiedocument. Maar omdat de lokale Rabobanken eigenlijk van hun leden zijn, moeten ook de ruim honderd ledenraden, die allemaal vanavond vergaderen, nog instemmen met de fusie. Vrijwel niemand twijfelt eraan dat de enkele duizenden mensen die de ledenraden bevolken, hun directeuren en commissarissen zullen volgen in een ja-stem. Volgende week woensdag moet dan de definitieve klap worden gegeven op de fusie. De Centrale Kringvergadering (CKV), ook wel het Raboparlement genoemd, moet dan instemmen met de fusie. Omdat de CKV bestaat uit enkele tientallen lokale commissarissen en directeuren die eerder al instemden, lijkt dat slechts een formaliteit. Met meer spanning wordt uitgekeken naar de stemming in de CKV volgende week over de strategie voor de komende jaren. Hoewel een deel van die plannen al zijn uitgelekt (verdere bezuinigingen en een veel kleinere bankbalans), is het nog onduidelijk wat Rabo precies gaat beslissen op dat gebied. Lees hier over enkele van de grote veranderingen die bij Rabobank worden doorgevoerd.
    Draijer oogst bewondering voor verkrijgen van steun voor grootste omwenteling Rabo in decennia
    In kringen rondom Rabobank klinkt bewondering dat topman Wiebe Draijer er in is geslaagd om alle neuzen bij de bank dezelfde kant op te krijgen voor de grootste ombouw van Rabobank sinds de fusie van de Coöperatieve Centrale Raiffeisen-Bank en de Coöperatieve Centrale Boerenleenbank in 1972 tot Rabobank. De handen op elkaar krijgen voor zo’n omwenteling is geen sinecure in een organisatie die wordt gekenmerkt door zijn continue strijd tussen de 'centralen' in het hoofdkantoor in Utrecht en de 'lokalen' bij de zelfstandige banken. 'Een revolutie, en als de tekenen niet bedriegen, gaat het allemaal ''zonder bloedvergieten'' lukken,' noemt een voormalig Rabo-man het, op voorwaarde van anonimiteit. 'Draijer heeft het woord communicatie zo ongeveer uitgevonden,' zegt hij over de soepele manier waarop Draijer de steun heeft verworven van de duizenden mensen die in Raboland nodig zijn om grote wijzigingen door te voeren.

    'Democratie is weg-georganiseerd'

    Toch klinkt er ook kritiek op de communicatie van Rabobank met de bijna twee miljoen leden die níét direct bij het besluitvormingsproces zijn betrokken. 'Bij mijn Rabobank Sneek ZuidwestFriesland zijn er diverse ledenavonden georganiseerd om mensen actief te informeren. Dat spreekt mij aan, ik ben trots op mijn lokale Rabobank,' zegt Sjoerd Galema, voormalig voorzitter van de raad van commissarissen bij Rabo Sneek, die eerder tegen Follow The Money zijn zorgen uitte over de veranderingen bij Rabo en het gebrek aan communicatie daarover.
    'Er was zogenaamd geen behoefte aan ledenbijeenkomsten, jaja....,'
    'Tegelijkertijd zie ik die actieve communicatie niet overal, want ik denk dat Sneek een van de betere banken is wat dat betreft. Andere banken hebben ver beneden de maat gecommuniceerd. Ik ben gebeld door diverse leden, maar ook ledenraadleden van Rabobank Heerenveen. Daar is geen enkele bijeenkomst geweest. Leden hebben daar de directeur, die ook nog in de landelijke stuurgroep zit die deze monsterfusie voorbereidt, op moeten bellen om marginaal bijgepraat te worden.' De directeur van Rabo Heerenveen gaf vorige week in de Leeuwarder Courant (Blendle) aan dat de informatiebijeenkomsten geschrapt waren vanwege gebrek aan interesse. 'Er was zogenaamd geen behoefte, jaja....,' reageert Galema. 'Ik constateer dat binnen de Rabo-coöperatie de democratie bij de leden is weg-georganiseerd. Hoe bestaat het dat een lokale bank wordt opgedoekt, zonder dat de eigen leden daar in een algemene ledenvergadering in te kennen?' Galema, die tot begin dit jaar ook nog bestuurder was van zuivelcoöperatie FrieslandCampina, zegt 'niet blij' te zijn met de structuurwijzigingen bij Rabo, maar 'er wel mee te kunnen leven'. Hij zegt het vooral jammer te vinden dat sommige lokale banken door het gebrek aan communicatie weinig respect tonen voor hun leden. 'Het gaat om het opheffen van de bank van je leden. Als je dat doet zonder alle leden actief te benaderen, neem dan alsjeblieft het woord coöperatie niet telkens in de mond, zonder er ook maar een beetje naar te handelen.' Lees hier het eerdere interview met Sjoerd Galema, 'Ik wil mijn Rabo terug' Galema

    'Grotere afstand tussen Rabobank en klant'

    Het is een verwijt dat Follow The Money vaker hoort bij navraag in Rabokringen: de bank die zich er op wil laten voorstaan om het klantbelang weer centraal te stellen en minder 'naar binnen gericht' wil zijn, heeft nagelaten om haar 2 miljoen leden actief te informeren over de 'monsterfusie', zoals Galema het noemt. De stilte naar buiten toe heeft dan misschien wel goed gewerkt om de verdeeldheid niet uit te vergroten en om alle neuzen binnen Rabo dezelfde kant op te krijgen, het heeft niet geholpen om de kloof tussen Rabobank en de leden te dichten.
    'Klankbordfunctie van de bank verdwijnt door nadruk op efficiency'
    Volgens oud-Rabobankier Michiel Werkman is dat de crux van wat er mis gaat bij Rabo. 'Ik heb het gevoel dat Rabobank een kant opgaat die door veel klanten niet gedragen wordt. De bank creëert meer afstand tussen de klant en de bank, er is steeds minder tijd beschikbaar om klanten te helpen. Dat is misschien onontkoombaar en er komt een generatie die het allemaal prima vindt om alles digitaal te doen. Maar het zijn vooral ondernemers voor wie de bank een klankbord zou moeten zijn. En die klankbordfunctie verdwijnt door de nadruk op efficiency.' Rabobank heeft in totaal honderdduizenden middelgrote en kleine ondernemers als klant en is daarmee de grootste financier van het mkb dat op haar beurt 70 procent van alle werkgelegenheid creëert en goed is voor 60 procent van de Nederlandse economie. Rabobank is daarmee een belangrijke spil in de machinekamer van de Nederlandse economie, al kalft haar marktaandeel wel snel af (van 44 procent in 2013 naar 39 procent eind vorig jaar). Werkman richt zich nu op kredietunies en volgens hem zijn het opvallend veel oud-Rabomensen die betrokken zijn bij de oprichting van deze nieuwe vorm van financieren, waarbij de lener en de uitlener veel dichter bij elkaar staan. Volgens Werkman is de kredietunie en niet Rabobank daarmee 'de enige echte erfgenaam van de boerenleenbank'.

    'Moeten de letters van Friesland Bank niet weer op de gevel?'

    Ook Galema ziet de generatiekloof bij Rabobank. 'Ik heb ruim honderd reacties gekregen op mijn eerdere interview met FTM, maar het waren wel allemaal vijftigplussers. Er zaten nauwelijks jongeren tussen. Die maken zich daar schijnbaar niet zo druk om. Eigenlijk vind ik dat ook wel mooi,' zegt de melkveehouder. 'Jongeren zoeken andere wegen om in hun behoefte aan financiële dienstverlening te voorzien. Crowdfunding is heel transparant, leners en geldgevers kennen elkaar vaak. Dat is prachtig om te zien, die kleine Rabo's in de dop.' Tegelijk erkent Galema dat Rabobank daarmee de slag om de nieuwe generatie lijkt te verliezen. 'Rabobank loopt vijf jaar achter. Rabobank gaat juist nu, tegen de tijdgeest in, nog eens opschalen naar één bank. Ik ben benieuwd wanneer onder druk van Utrecht het besluit gaat vallen om zwaar te saneren in de regio. En dat terwijl ondertussen het inzicht is gekomen om juist weer dichter bij de klant te gaan staan. Kijk bijvoorbeeld naar SNS Bank dat zijn formule Regiobank weer in de markt is gaan zetten. Gekscherend is binnen de kring Friesland al gevraagd of de letters van de Friesland Bank niet weer op de gevel moeten,' zegt Galema, refererend aan de bank die enkele jaren geleden door Rabo is overgenomen en waarvan de merknaam inmiddels is verdwenen. 'De toezichthouders en ''Utrecht'' hebben de machtskaart van de bankvergunning echter gespeeld,' zegt Galema over de druk van onder meer toezichthouder ECB om ófwel de lokale bankvergunningen op te geven, ofwel Rabo op te splitsen. 'Tegen die machtskaart kan geen enkele lokale bestuurder op. Maar mark my words, over een aantal jaar krijgen Rabobank en haar leden spijt van de teloorgang van de autonome lokale banken.' Dossier coöperatie Rabobank

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Joris Heijn

    Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Joris Heijn
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Coöperatie Rabobank

    Gevolgd door 125 leden

    Rabobank gaat het coöperatieve roer radicaal omgooien. Lokale banken verliezen hun bankvergunning en twee van de vier belangr...

    Lees meer

    Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg dossier