Het sprookje van de jongens en meisjes van Jan de Wit

1 Connectie

Onderwerpen

De Wit

Hoera, eindelijk duidelijkheid. De parlementaire enquete naar de miljardenslurpende reddingsoperatie van de Nederlandse banken biedt materiaal voor een thriller. Maar De Wit c.s. maakten er een sprookje van.

 De Nederlandse autoriteiten – het ministerie van Financiën, het ministerie van Algemene Zaken en de Nederlandsche Bank – hebben grote fouten hebben gemaakt bij de miljardenreddingen rond Fortis/ABN Amro en ING toen in september/oktober 2008 de financiële crisis in volle hevigheid uitbarstte. Sterker: Financiën en de Nederlandsche Bank waren onvoldoende voorbereid op een crisis van een dergelijke omvang en ze werden door de crisis overrompeld. 

 
Nog sterker: in september 2007 hebben Nout Wellink en Wouter Bos ten onrechte een ‘verklaring van geen bezwaar’ afgegeven voor de overname van ABN Amro door een consortium van drie buitenlandse banken, waaronder de Belgische Fortis bank. Er had toen een ander besluit genomen kunnen én moeten worden. 
 
Ten slotte: minster van Financiën Bos heeft de Tweede Kamer bij voortduring te laat en onvolledig geïnformeerd over de details van de reddingsacties. 
 
Ga er maar aan staan. Als de hemel naar beneden valt, hebben we allemaal een blauwe hoed. 
 
Snoeihard oordeel
Onder het blauwe wapentje van de Tweede Kamer der Staten Generaal heeft de parlementaire enquêtecommissie Financieel Stelsel, de ‘commissie De Wit’, dit snoeiharde oordeel geveld over de maatregelen die de Nederlandse overheid tussen september 2008 en begin 2009 heeft getroffen om de klappen van de financiële crisis voor Nederland op te vangen. Waarbij opvalt dat met oud-minister Bos nog harder wordt afgerekend dan met oud-president Wellink. DNB komt er, in vergelijking met Financiën, relatief nog genadig van af.
 
Is werkelijk alles mis gegaan? Eén positief puntje ziet de commissie: men heeft begrip voor het besluit (van minister Bos) om het depositogarantiestelsel op te hogen tot 100.000 euro zodat (kleine) spaarders hun geld terugkregen, ook hun inleg bij de IJslandse cowboybank Icesave.
 
En vooruit: de commissie erkent dat omvallen van Fortis tot grote schade aan de Nederlandse en  Europese economie, zelfs aan de wereldeconomie, zou hebben geleid. Financiële stabiliteit in Nederland is een groot belang, beaamt de commissie, en het mag wat kosten, maar niet tegen elke prijs. Volgens de commissie heeft de overheid 4 tot 5 miljard euro te veel betaald voor ABN Amro.
 
Chaotische periode
Wat zegt dit allemaal? De commissie heeft bewonderenswaardig werk verricht om feiten boven water te krijgen uit de chaotische periode waarin Fortis Bank in België omviel, ABN Amro en Fortis Nederland genationaliseerd werden, ING in grote problemen kwam en de staat ingreep om ook ING te redden. Alle belangrijke betrokkenen zijn onder ede gehoord. Op basis hiervan viel een gedegen reconstructie te maken van de financiële crisis, met aandacht voor alle tekortkomingen die zich hebben voorgedaan. In plaats daarvan is de commissie aan het interpreteren geslagen. 
 
Het is wijsheid achteraf, want de commissie interpreteert de gebeurtenissen in 2007 en 2008, bekeken door de bril van 2012. Daarbij valt weg dat de omstandigheden chaotisch waren, dat de financiële sector in de hele westerse wereld in een spiraal van crisis terecht was gekomen en dat bewindslieden en ambtenaren naar bevind van zaken en op basis van beperkt overzicht moesten handelen. 
 
Sprookje
De bijna-ondergang van twee grote banken in Nederland en de reddingsoperaties van de overheid vormen materiaal voor een adembenemende thriller. De Commissie-De Wit heeft er een sprookjesverhaal van gemaakt.
 
Er was eens een parlement. Het zat jarenlang te slapen. Maar toen werd het wakker en ook al begreep het parlement niet helemaal wat zich had afgespeeld, men zag dat er een financiële crisis was geweest die grote schade aan het land had aangebracht. Foei riepen de parlementariërs. De koning en de schatkistbewaarder en de muntmeester kregen er ongenadig van langs. Ze hadden maar wat aangerommeld. Het volk kreeg waar het recht op had: een garantie op zijn spaargeld. En het parlement verklaarde: we hebben ontdekt dat zich in 2008 een crisis heeft voorgedaan! Dat mag niet nog eens gebeuren.
 
Roel Janssen
Roel Janssen
Roel Janssen is financieel economisch journalist en schrijver. Zijn nieuwste boek, ‘De euro, 20 jaar na het verdrag van Maast...
Gevolgd door 8 leden