'Rechtbank Amsterdam maakt fout in ING-vonnis opslagverhoging'

    ING heeft de opslag op een lening verhoogd, omdat de renteswap die aan de lening vastzit een negatieve waarde kreeg. Althans, dat staat in een veelbesproken vonnis van de Rechtbank Amsterdam, waarin ING is veroordeeld rente terug te betalen. Maar de bank is door de rechter verkeerd geciteerd, zeggen beide procespartijen.

    Er was deze week nieuws over de juridische strijd rondom rentederivaten. ING verloor een rechtszaak gedeeltelijk en moet circa 60.000 euro terugbetalen aan een klant. De verhoging van de zogeheten risico-opslag op een lening met renteswap wordt teruggedraaid. Voor FTM was het vonnis van de Rechtbank Amsterdam aanleiding erop te wijzen (artikel is verwijderd) dat minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem de Kamer verkeerd heeft ingelicht over de werking van rentederivaten. Dijsselbloem had de Kamer in februari laten weten dat de ‘negatieve waarde van een rentederivaat geen rol speelt in de beoordeling van het risicoprofiel van de klant en dus niet van invloed is op de risico-opslag die aan de klant wordt doorberekend.' (zie ook dit FTM-artikel).

    Verweer ING

    In het vonnis staat dat ING de opslagverhoging gerechtvaardigd achtte, 'stellende dat de swapovereenkomst door de aanhoudende rentedaling een negatieve waarde had gekregen waardoor het risico dat [klant] niet aan zijn verplichtingen kon voldoen, steeg. Omdat ING daarom een groter kredietrisico liep, was zij genoodzaakt tot het verhogen van de debetrenteopslag, aldus ING.' De rechtbank lijkt dus duidelijk het verweer van ING te parafraseren. Dit verweer - althans de weergave ervan door de rechter N.C.H. Blankevoort - is in tegenspraak met de uitlatingen van de minister. Maar nu blijkt dat de parafrasering door de rechter onjuist is en er daarom geen tegenspraak meer is tussen wat ING naar voren brengt en wat de minister zegt. Zowel ING als de advocaat van de wederpartij, Chantal van den Borne, zeggen dat ING tijdens de procedure niet heeft beweerd dat een negatieve waarde leidt tot een verhoging van de opslag. De woordvoerder van ING: 'In het proces-verbaal van de zitting staat niets over de gevolgen van een oplopende negatieve waarde voor de debetrenteopslag. In de aan de rechtbank overhandigde pleitaantekeningen van onze advocaat staat dit ook niet. De rechtbank heeft zich hier gebaseerd op de door de eiser overhandigde pleitaantekeningen.'
    'Rechter heeft mijn stellingname als zijnde van ING afkomstig in het vonnis opgenomen'
    Van den Borne dook nog eens in de stukken en komt tot dezelfde conclusie. Haar woorden zijn ING onterecht in de mond gelegd. 'De rechter heeft mijn stellingname, dus als zijnde van ING afkomstig in het vonnis opgenomen', bevestig de advocaat. ING ontkent dat de waardeontwikkeling van het derivaat wordt meegenomen 'bij de bepaling van de risico-opslagen'. De bank zal de rechtbank verzoeken 'deze kennelijke verschrijving' in het vonnis te herstellen. Dit alles neemt niet weg dat de uitspraak van belang is. Als banken de opslagverhogingen moeten terugdraaien, ontstaat een aansprakelijkheid van vele miljarden. Jaren achtereen hebben ze de opslagen op leningen met renteswaps verhoogd (overigens: ook op leningen zonder swap), vaak met meer dan 100 basispunten (een procent). In de ING-zaak ging het om een verhoging van de opslag van 0.65 procent naar 1.9 procent – dan gaat het hard. In totaal staat er in het kleinere mkb voor ongeveer 26 miljard aan zulke leningen uit, bij grotere bedrijven en semi-publieke instellingen naar schatting nog een keer hetzelfde bedrag.

    Klant zit klem

    ING mocht de opslag niet verhogen, zo oordeelt de rechter, omdat de klant bij een negatieve waarde de lening niet kan beëindigen zonder een boete te betalen. Normaal gesproken kan dat wel bij een lening met variabele rente nadat de bank de opslag heeft verhoogd. Maar door de swap zit de klant klem en is het dus niet geoorloofd hem meer rente te laten betalen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jan-Hein Strop

    Gevolgd door 466 leden

    Freelance financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.

    Volg Jan-Hein Strop
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren