Rechtsbijstandverzekeraars verliezen gevecht om vrije advocaatkeuze

    Rechtsbijstandverzekeraars hebben een gevoelige tik op de neus gekregen. Rechtsbijstandverzekerden mogen zelf kiezen welke advocaat hun zaak behandelt.

    Rechtsbijstandverzekeringen mogen polishouders het recht zelf een advocaat te kiezen niet onthouden, blijkt uit een uitspraak van het Europees Hof van Justitie vanmorgen, waar juridische website LegalDutch over schrijft. Het Hof vindt dat polishouders in alle procedures, ook diegene waarvoor geen verplichte procesvertegenwoordiging door een advocaat geldt, zelf mogen kiezen. Dit heeft grote gevolgen voor de verzekeraars, die naar eigen opgaaf in Nederland drie miljoen particulieren en 400.000 ondernemingen als klant hebben en jaarlijks 400.000 geschillen behandelen. Als polishouders vaker een eigen advocaat inschakelen, zullen de kosten voor rechtsbijstand waarschijnlijk sterk stijgen, en daarmee ook de premies. De uitspraak volgt op (prejudiciële) vragen van de Hoge Raad over de verenigbaarheid van de polisvoorwaarden van Das Rechtsbijstand met Europees recht. Marktleider Das stelt in de voorwaarden dat zij in beginsel zelf rechtshulp verleent, tenzij de verzekeraar zelf beslist dat de de zaak aan een externe rechtshulpverlener moet worden uitbesteed. Bij geen van de grote verzekeraars heb je het recht zelf te kiezen bij procedures waar een advocaat niet verplicht is. Dat zijn in hoofdzaak procedures bij de kantonrechter en bestuursrechter.

    Polisvoorwaarden in strijd met de wet

    Of er vrije keuze is voor een procedure waarbij een advocaat verplicht is, verschilt per verzekeraar. Zo heb je bij Das alleen recht om zelf te kiezen, als de verzekeraar zoals gezegd zelf wil uitbesteden. Achmea hanteert hetzelfde model. Bij SRK is er wel vrije keuze als een advocaat verplicht is, net als bij Arag. “We zullen onze voorwaarden aanpassen aan de nieuwe spelregels”, zegt de woordvoerder van Achmea tegen LegalDutch. Rechtsbijstandsverzekeraars laten de meeste geschillen behandelen door eigen medewerkers, die geen advocaat zijn. Zo houden ze de kosten en de premie laag. Pas als er belangenconflict is – bijvoorbeeld omdat bij een geschil beide partijen dezelfde verzekeraar hebben – of als er een succesvol beroep wordt gedaan op de interne geschillenregeling, is er in de regel vrije keuze. Veel voorwaarden zijn nu strijdig verklaard met Richtlijn 87/344/EEG en het daarmee corresponderende artikel 4:67 van de Wet Financieel Toezicht, waarin de vrije advocaatkeuze is geregeld. De Hoge Raad heeft dat vermoeden al, want de rechters concludeerden vorig jaar dat het erop lijkt dat “de richtlijn het recht op keuze van een rechtsbijstandverlener reeds doet ontstaan indien is voldaan aan de voorwaarde dat een zodanige procedure moet worden gevoerd”.

    Impact op toegankelijkheid van het recht

    Omdat de vrije keuze zoals gezegd een grote impact kan hebben op de premie en de toegankelijkheid van het recht, vond de Hoge Raad het toch nodig de Europese rechter te raadplegen. Met de antwoorden kan de Hoge Raad nu definitief beslissen in het voordeel van de verzekerde. De zaak draait om een verzekerde die zijn voormalige werkgever wenst aan te spreken voor schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag. Voor deze kantonprocedure is bijstand van een advocaat geen wettelijk vereiste, maar de verzekerde wil deze procedure laten voeren door een door hem zelf aangewezen advocaat. Das heeft dat verzoek afgewezen.
    Over de auteur

    Redactie

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid