Na het referendum over de nieuwe Rotterdamse woonvisie, is er nu oppositie tegen het stuk vanuit een andere hoek. Drie fracties in de Provinciale Staten willen laten onderzoeken of de woonvisie bijdraagt aan een evenwichtige Rijnmondse woningmarkt. Een opschorting van de plannen dreigt.

    Het Rotterdamse referendum over de Woonvisie 2030 draaide vorig jaar uit op een fiasco. Nog geen 17 procent van de stemgerechtigden kwam naar het stemkantoor, en dat was ver onder de reglementaire minimumopkomst van 30 procent. Dat 72 procent van de uitgebrachte stemmen ‘tegen’ was, speelde geen enkele rol. De lage opkomst betekende in feite een glorieuze overwinning voor wethouder Ronald Schneider (Stedelijke Ontwikkeling en Integratie). Wie zwijgt stemt toe, in dit soort gevallen.

    Regionale woningmarkt

    Maar tot ieders verrassing ligt de zaak sinds kort weer helemaal open. Ron Hillebrand, de fractievoorzitter van de Statenfractie van de PvdA in de provincie Zuid-Holland, deed op 18 januari in een vergadering van de Statencommissie Ruimte en Leefomgeving de aftrap. Hij gaf te kennen zich zorgen te maken over de ontwikkeling van de woningmarkt in de regio Rijnmond. Die omvat Rotterdam met een aantal aangrenzende gemeenten, zoals Spijkenisse, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel en Barendrecht.

    De lage opkomst betekende een glorieuze overwinning voor de wethouder

    De sociaaldemocraat zei, mede namens de SP en GroenLinks, te vrezen voor een zekere onevenwichtigheid in die regionale woningmarkt. Hij stelde vast dat Rotterdam met zijn nieuwe woonvisie in feite uit de regionale woonvisie is gestapt. Zo’n eenzijdig besluit heeft volgens Hillebrand gevolgen voor de hele Rijnmond-regio.

    Die regionale woonvisie is een provinciezaak en Hillebrand stelde daarom een zogeheten voorbereidingsbesluit voor. Zo’n maatregel zou Adri Bom-Lemstra (CDA), de gedeputeerde met Wonen in portefeuille, ruim de tijd te geven om de zaak te onderzoeken. Het voorstel is ingediend door de PvdA, SP en Groen Links, maar er lijkt zich een duidelijke meerderheid af te tekenen voor de maatregel. De drie partijen gaan nu met ambtelijke steun een motivatie formuleren. De officiële stemming volgt op 8 maart. 

    Stijgend opleidingsniveau

    Wat speelde er ook alweer precies in Rotterdam? Het heikele punt in de woonvisie van Leefbaar Rotterdam-wethouder Ronald Schneider is het plan om 20.000 sociale woningen te slopen. Op een nogal creatieve wijze berekent de wethouder, dat er in zijn stad veel te veel sociale woningen zijn ten opzichte van de doelgroep. Zijn gevolgtrekking is dat er op grote schaal gesloopt moet worden. Daarvoor in de plaats moeten koop- en huurwoningen komen voor de nieuwe Rotterdamse middenklasse.

    De wethouder is ervan overtuigd dat het gemiddelde inkomen van de Rotterdammer gaat stijgen. Dat leest hij onder meer af aan het stijgende opleidingsniveau. Schneider belooft dat geen Rotterdammer de stad uit hoeft als gevolg van zijn plannen. Op een bijeenkomst voorafgaande aan het referendum zei hij vaderlijk: ‘Iedere Rotterdammer is me precies even lief.’

    In kringen van sociale huurders wordt heel anders over de plannen van de wethouder gedacht. Veel mensen zijn bang om de saamhorigheid binnen hun wijk kwijt te raken en vrezen daarnaast dat ze na de door de wethouder beoogde renovaties veel meer huur moeten gaan betalen. Voor veel sociale huurders is dat niet haalbaar.

    De wethouder is ervan overtuigd dat het gemiddelde inkomen van de Rotterdammer gaat stijgen

    Gentrification

    Ook is er ernstige twijfel over dat overschot aan sociale woningen dat de wethouder ziet. Daarvoor brachten de actievoerders meerdere argumenten te berde. Zo wezen ze erop dat het opleidingsniveau weliswaar stijgt, maar dat een groot aantal van die hoger opgeleiden een toekomst als zzp’er tegemoet gaat. Mensen die op die manier hun brood verdienen, hebben vaak te maken een variërend inkomen en moeten hun vaste lasten afstemmen op de mindere periodes.

    Ook wijzen de tegenstanders erop dat de trend richting meer, maar kleinere huishoudens gewoon doorzet. De tegenstanders van de Woonvisie zien het plan van de wethouder vooral als een gentrification-project, een poging om de verhouding tussen de inkomensgroepen te veranderen ten gunste van bovenmodaal. Het gemeentebestuur zou een deel van de sociale huurders willen lozen naar de randgemeenten en die mensen willen vervangen door meer welvarende nieuwe Rotterdammers.

    Tegen beter verdienende nieuwe Rotterdammers hebben de tegenstanders op zich geen bezwaar, maar daarvoor moeten in hun visie elders in de stad woningen worden gebouwd. Rotterdam zit namelijk nog behoorlijk ruim in zijn bouwgrond en hoeft helemaal niet te slopen om te bouwen voor de middenklasse. 


    Ronald Schneider

    "Iedere Rotterdammer is me precies even lief"

    Frictie

    Hillebrand heeft dus om een voorbereidingsbesluit gevraagd. Als dat besluit er komt, zullen de in de woonvisie bedoelde sloop- en bouwactiviteiten van Rotterdam in ieder geval tijdelijk worden stilgelegd. Bom-Lemstra kan zich dan in alle rust verdiepen in de materie. Hoe lang de gedeputeerde daarvoor nodig heeft, is niet precies te zeggen, maar zo’n besluit is een jaar geldig. Het kan ook dat de gemeenten in de regio er gezamenlijk alsnog uitkomen en met evenwichtige regionale woonvisie komen. Dan is verder ingrijpen door de provincie niet nodig.

    De gemeenten zijn nu individueel bezig om hun gedachten te bepalen. Hans Versluis, de wethouder Wonen van Vlaardingen, coördineert dat proces en laat weten dat vóór 1 juni de gemeenten in de regio hun individuele visies moeten hebben ingeleverd. Het is de bedoeling dat op 1 juli een concept voor een regionale Woonvisie ter beoordeling bij de provincie ligt.

    De frictie tussen Rotterdam en de buurgemeenten bestaat al jaren

    De frictie tussen Rotterdam en de buurgemeenten op het vlak van de woningmarkt bestaat al jaren. Rotterdam verwijt met name Capelle aan den IJssel en Barendrecht de deur wagenwijd open te hebben staan voor de Rotterdamse middenklasse. Die verkast graag naar die gemeenten. Ze hebben er echter veel minder aandacht voor het bouwen van sociale woningen, waardoor de armere Rotterdammers moeilijk naar die gemeenten kunnen verkassen. Rotterdam klaagt dat de randgemeenten op die manier de ‘sterke schouders’ uit de Maasstad wegkapen, terwijl die nodig zijn om het Rotterdamse voorzieningenniveau op peil te houden.

    Aboutaleb

    Volgens de woordvoerder van Bom-Lemstra is Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam recent langs geweest op het provinciehuis. Hij zou Bom-Lemstra hebben verzocht er bij de randgemeenten op aan te dringen om meer sociaal te bouwen. Zonder medewerking van de randgemeenten zou de Woonvisie van Rotterdam niet goed kunnen worden uitgevoerd.

    Interessant is dat de provincie en de gemeente Rotterdam beide een verschillende uitleg geven aan het verzoek. De provincie stelt dat het verzoek ging over een uitbreiding van de sociale woningvoorraad in de randgemeenten, zodat Rotterdamse sociale huurders ook kunnen verhuizen naar de randgemeenten. Daarmee zou de uitspraak van Schneider dat geen Rotterdammer de stad uit hoeft, een te mooie voorstelling van zaken blijken.

    Rotterdam ziet het anders en beweert dat het stadbestuur wil dat de randgemeenten meer sociaal bouwen, om zo te voorkomen dat de lagere inkomens uit de randgemeenten hun heil zoeken op de Rotterdamse sociale woningmarkt. De officiële reactie van de gemeente luidt: We spreken de regiogemeenten er niet op aan om de druk uit Rotterdam op te vangen, maar juist om er voor te zorgen dat ze (nog) beter in de huisvesting van de eigen primaire doelgroep voorzien, zodat de toestroom vanuit de regio naar Rotterdam vermindert. Dit is ook expliciet zo verwoord in paragraaf 3.1 van de Woonvisie Rotterdam 2030.

    Pièce de résistance

    Geconfronteerd met de deze reactie van Rotterdam zegt Statenlid Hillebrand dat hij en Rotterdam hierover dan duidelijk van mening verschillen. Hij gelooft niet dat de stad 20.000 sociale woningen kan slopen zonder in ieder geval een deel van de bewoners over te kunnen doen aan de aangrenzende gemeenten.

    Rotterdam klaagt dat de randgemeenten de ‘sterke schouders’ wegkapen

    In het Algemeen Dagblad zei de geplaagde wethouder Schneider een voorbereidingsbesluit een groot middel te vinden. Hij vreest onnodige vertraging en klaagde dat nu ook de start van de bouw van middelgrote woningen ‘die juist zo hard nodig zijn’ langer op zich zal laten wachten.

    Hoewel de provincie aan regio Rijnmond geen woonvisie kan opleggen, kan ze wel haar goedkeuring onthouden, totdat de gemeenten in de regio gezamenlijk tot een evenwichtig plan zijn gekomen. Het is al met al duidelijk dat wethouder Schneider de strijd om zijn nieuwe woonvisie, die hij omschrijft als zijn pièce de résistance, nog niet heeft gewonnen. 

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 999 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 1069 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Volg dossier