De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Lees meer

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moet betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

43 Artikelen

Waarom we André Rouvoet dankbaar mogen zijn voor zijn dreigbrief

André Rouvoet's dreigbrief aan DSW-directeur Chris Oomen was een strategische misser, die wel glashelder laat zien wat er mis gaat in de zorg.

Afgelopen week lekte een brief van Zorverzekeraars Nederland-directeur André Rouvoet aan directeur Chris Oomen van zorgverzekeraar DSW. Oomen moest zich koest houden, was de boodschap. Of, zoals Rouvoet het in de brief zelf verwoordde: 'Helaas moet het ZN-bestuur constateren dat u zich steeds vaker openlijk distantieert van belangrijke branchestandpunten en zich in de media beschadigend uitlaat over andere zorgverzekeraars.  (…)  Dit schaadt de goede naam en belangen van alle andere zorgverzekeraars en is in strijdt met de Gedragscode Goed Zorgverzekeraarschap.' Een tik over de vingers om een dissident tot de orde te roepen. De brief miste zijn doel. Gevolg was niet een tot inkeer geïntimideerde Chris Oomen, maar een nogal fors PR-probleem voor Rouvoet en Zorgverzekeraars Nederland (ZN).

Voorspelbaar

Rouvoet probeerde Oomen's rebelse gedrag in de media aan banden te leggen en de afvallige Oomen weer keurig in het gelid te krijgen door zich autoritair op te stellen. Dit terwijl Oomen er zelf nooit een geheim van heeft gemaakt dat hij niet dol is op de geforceerde consensus die ZN nastreeft en zich altijd bewust openlijk profileert als dissident binnen het gezelschap. Dat Oomen zo'n brief zou kunnen lekken was voorspelbaar. Dat Rouvoet op agressieve wijze afwijkende meningen binnen ZN het zwijgen op wil leggen leidt tot een golf van begrijpelijke verontwaardiging. Maar het is logisch voor Rouvoet om consensus af te willen dwingen. Het is zijn werk; dit is part of the game.
DAT OOMEN ZO'N BRIEF ZOU KUNNEN LEKKEN WAS VOORSPELBAAR.
Ons zorgstelsel is bedacht met als uitgangspunt dat de zorgverzekeraars de regie voeren over de zorg. Met name om de kosten te beheersen, omdat de politiek overwegend gruwelt bij het idee dat we in 2030 een kwart van ons BBP en onze beroepsbevolking voor de zorg in moeten zetten. De overheid droeg daarom in ons jonge zorgstelsel de financiële verantwoordelijkheid over op private organisaties die alleen winst kunnen maken/kosten kunnen besparen als zij ook daadwerkelijk machtsmiddelen tot haar beschikking heeft. Dit is hoe het ministerie van VWS het heeft gewild en dit is dus ook hoe de bestuurlijke top van (met name de vier grote) zorgverzekeraars het willen. Hoe meer macht, hoe makkelijker het voor een zorgverzekeraar wordt om invloed op de zorg uit te oefenen. Streven naar het bereiken van die machtsmiddelen, zoals een inperking van de vrije artsenkeuze (hier het FTM dossier), is dus in het belang van de bestuurders van zorgverzekeraars. Met name de grote vier, omdat zij er dankzij hun grote aantal verzekerden en de omvang van hun organisatie het meeste belang bij hebben en voor het stelsel dus het meest belangrijk zijn. Dat zijn dus de belangen die echt tellen binnen ZN. Als Andre Rouvoet niet trouw zou zijn aan deze heersende belangen, dan zou hij geen voorzitter zijn van die club. De kleine verzekeraars lijken vooral te bestaan om het stelsel te legitimeren, of zoals Oomen liet vallen tijdens zijn interview met Follow the Money: 'Ze hebben altijd een paar kleintjes nodig'. Maar als een van die kleintjes dan ineens eigenwijs gaat lopen doen over de eventuele nadelen van het inperken van de vrije artsenkeuze? Dan moet die tot de orde geroepen worden. Als je een voetbalwedstrijd aan het winnen bent, wil je niet dat een van je eigen teamleden de scheidsrechter wijst op een mogelijke strafschop tegen. Rouvoet voerde dus zijn taak uit. Je kunt hooguit zeggen dat hij het heel onhandig deed, zo zwart op wit en met weinig tact. Een strategische fout en niet slim. Rouvoet is de zoveelste draaideurpoliticus die een baantje wist te vinden om z'n politieke ervaring te gelde te maken. Op deze manier dreigt hij echter de Eurlings van de zorgsector te worden.
Als je een voetbalwedstrijd aan het winnen bent, wil je niet dat een van je eigen teamleden de scheidsrechter wijst op een mogelijke strafschop tegen
Wie verontwaardigd is dat Rouvoet dissident Oomen het zwijgen op wil leggen, gaat er blijkbaar van uit dat ZN een vereniging is waar alle zorgverzekeraars democratisch besluiten hoe ze het best voor de belangen van hun verzekerden op kunnen komen. Dat de zorg gerund wordt door een groep  bestuurders die heus weet wat ze doet en op basis van hun kennis verstandige besluiten nemen met het belang van de maatschappij als geheel in het achterhoofd. Een illusie die de politieke en bestuurlijke top in de zorg graag in stand houdt om te voorkomen dat allerlei belanghebbenden zoals verpleegkundig personeel, artsen en patienten teveel druk gaan uitoefenen op besluitvorming in de zorg. Je kunt er namelijk donder op zeggen dat die partijen voor hun eigen belangen op proberen te komen als ze doorhebben dat die nu niet per se gediend worden. En dat maakt het leven van een zorgverzekeraar er niet meteen makkelijker op.

Tunnelvisie

Het gevaar van dit mechanisme is natuurlijk evident: tunnelvisie. Als bestuurders en politici steekhoudende kritiek onderdrukken in plaats van serieus te nemen, maken ze zichzelf blind voor alle negatieve effecten die het stelsel nu begint te vertonen en mogelijk in de toekomst zal afwerpen. Wat Oomen doet is waarschijnlijk niet eens puur principieel. Hij waarschuwt zijn collega's er terecht voor dat het aantasten van de vrije artsenkeuze ook voor hen grote nadelen met zich mee kan brengen. Dat het in strijd is met de andere doelen die met dit stelsel ook beoogd werden - namelijk toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg. Dat het een verziekte markt creëert met veel bureaucratie en hoge transactiekosten. En daarmee verliezen we allemaal, de zorgverzekeraars niet uitgezonderd. De brief van Rouvoet is dus een cadeautje; het levert een mooi inkijkje op in hoe het spel werkt. En het inzicht dat zorgverzekeraars in het nastreven van hun institutionele belangen zo rigide met kritiek omgaan, dat ze dat eigen belang niet eens meer optimaal dienen - laat staan dat van de maatschappij als geheel.
 

Op de hoogte blijven van de ontwikkelingen bij Follow the Money? Schrijf u hier in op onze nieuwsbrief.

 
Eelke van Ark
Eelke van Ark
Vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.
Gevolgd door 3621 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren