Schippers na renteswap-debacle Isala: 'verbod op risicovolle derivaten' 

    Minister Edith Schippers beantwoordde dinsdag kamervragen van SP-kamerlid Henk van Gerven naar aanleiding van het artikel van Follow The Money over de 25 miljoen euro schade die het Zwolse Isala ziekenhuis leed na aanschaf van een rentederivaat. De minister wil een verbod op risicovolle derivaten verankeren in de Wet Toelating Zorginstellingen. 

    'Verbaast het u dat het Isala-ziekenhuis er schijnbaar geen enkel probleem mee heeft dat door de onstane situatie zo'n 25 miljoen euro is verdampt en in de zakken van de banken terecht komt?'. 'Vindt u het ook bizar dat juist door een meevaller in de kosten het ziekenhuis extra geld kwijt is aan rente?'. Kamerlid Henk van Gerven (SP) legde minister Edith Schippers van VWS het vuur na aan de schenen naar aanleiding van een recent gepubliceerd artikel van Follow The Money over de miljoenenschade die het Zwolse Isala-ziekenhuis leed op een rentederivaat dat afgesloten was op de lening voor de nieuwbouw.
    'Ik constateer dat het Isala-ziekenhuis in 2009 risico heeft genomen door het vastleggen van een rentederivaat voor een lening met een toen nog onzekere omvang'
    Schippers beantwoordde de vragen dinsdag. 'Ik constateer dat het Isala-ziekenhuis in 2009 risico heeft genomen door het vastleggen van een rentederivaat voor een lening met een toen nog onzekere omvang,' antwoordt de minister. Ze wijst op de open positie die daardoor ontstond, maar betwijfelt of het ziekenhuis die bewust koos vanuit speculatieve redenen. 'Dat neemt niet weg dat ik dergelijk risicovol gebruik van derivaten door zorgaanbieders onwenselijk vind.' Minister Schippers kondigt aan dat risicovolle gebruik te willen voorkomen door regels voor het gebruik van derivaten door zorginstellingen vast te leggen in de Wet Toelating Zorginstellingen.

    25 miljoen euro schade

    Uit onderzoek van Follow the Money bleek eind oktober dat de onvoorzichtige aanschaf van een financieel product - een renteswap in dit geval - het Zwolse ziekenhuis minimaal 25 miljoen euro had gekost. Om de nieuwbouw te kunnen faciliteren was met een bankenconsortium - bestaande uit Rabobank, Fortis en BN - afgesproken dat het ziekenhuis tot maximaal zo'n 450 miljoen euro zou kunnen lenen. Hoeveel geld daarvan precies nodig zou zijn was nog niet bekend. Maar toch sprak Isala met de banken af om met een renteswap de rente van tevoren vast te leggen over een bedrag van 367,5 miljoen euro. Toen er veel minder geld geleend hoefde te worden, moest Isala daarom toch rente betalen over het afgesproken bedrag, dat opgenomen werd in delen. In totaal betaalde het ziekenhuis zo minimaal 10,6 miljoen euro aan rente over geld dat nooit was geleend, zo kon Follow The Money narekenen op basis van de jaarverslagen. Om te voorkomen dat er de komende 15 jaar nog meer rente voor niets zou worden betaald, moest het ziekenhuis daarnaast het contract afkopen voor 15 miljoen euro. Zo werd tussen 2010 en 2014 in totaal minimaal 25,6 miljoen euro schade geleden op de deal, mogelijk zelfs tot enkele miljoenen euro's meer.
    'Ik kan niet beoordelen of het Isala-ziekenhuis met de kennis van toen heeft gekozen voor de best mogelijke optie'
    Het bestuur van Isala erkent dat bedrag, maar niet als schade. Het stelt dat de extra kosten simpelweg het gevolg zijn van de destijds noodzakelijke keuze voor een renteswap. Ook daarover bevroeg Van Gerven minister Schippers. Haar antwoord: 'Ik kan niet beoordelen of het Isala-ziekenhuis met de kennis van toen heeft gekozen voor de best mogelijke optie. Het huidige kabinetsbeleid is erop gericht het risicovol gebruik van derivaten bij instellingen met een publiek belang te voorkomen. Het is echter lastig om met de kennis van nu te oordelen over afwegingen die destijds door toezichthouders en externe adviseurs zijn gemaakt.'

    Professionaliteit

    De vraag blijft of er terzake kundig is gehandeld door bestuur en toezichthouders van Isala. Er is een verlies van minstens 25 miljoen euro geleden, was dat niet te voorkomen? Volgens Isala niet. Het risico was welbewust genomen en werd gesteund door een klein leger aan adviseurs. Wat zegt dat over de professionaliteit van bestuur en toezichthouders bij Isala? Daarover oordeelt de minister in haar antwoord niet, maar ze zei wel: 'Ik vind wel dat professionaliteit van interne toezichthouders in de zorg over de gehele linie omhoog moet. Dat geldt wat mij betreft ook voor kennis op het vlak van allerhande bancaire producten.' Schippers kondigt daarop aan in te zetten op accreditatie voor toezichthouders. De rol van de betrokken banken - waaronder Rabobank, een van de banken die veelvuldig in opspraak kwam vanwege derivaten - wordt in de vragen ook aan de kaak gesteld. 'Wat vindt u van de houding van de banken in dit verhaal, waarbij commissaris Steenbergen op de vraag of andere mogelijkheden geen optie waren, aangeeft dat 'de banken niet in de rij stonden om betere alternatieven te bieden?'
    'Banken zijn private organisaties met eigen (commerciële) afwegingen'
    Daarover wil Schippers niet oordelen: 'Banken zijn private organisaties met eigen (commerciële) afwegingen.' Wel geeft ze aan met de sector in gesprek te zijn gegaan over het gebruik van derivaten in de zorg. 'Daarbij is overeengekomen dat zij bij het verstrekken van derivaten aan zorginstellingen - in de periode tot aan de realisatie van het wettelijke verbod op risicovolle derivaten - dezelfde beleidsregels hanteren als het eerdergenoemde Waarborgfonds Zorg (WFZ).'

    Verbod

    Daarmee refereert Schippers aan het reglement dat het WFZ erop na houdt om deelnemers te weerhouden van de aanschaf van risicovolle derivaten zoals Isala deed. 'Het WFZ hanteert voor haar deelnemers strikte beleidsregels bij het gebruik van derivaten. Dit sluit onnodige risico's zoveel mogelijk uit. Zo zijn open posities en zogenaamde 'margin calls' (bijstortverplichtingen, EvA) verboden.'
    'Om onverstandig gebruik binnen de gehele zorgsector te voorkomen wil ik een verbod op risicovolle derivaten wettelijk verankeren'
    Het Waarborgfonds stelt die regels aan de zorginstellingen die zich (op vrijwillige basis) hebben gemeld als lid. Maar lang niet alle zorginstelligen zijn lid. Isala was dat bijvoorbeeld niet. Minister Schippers kondigt aan de regels van het WFZ nu te willen verankeren in de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) om te voorkomen dat zorginstellingen in de toekomst dit soort risicovolle derivaten afsluiten. 'Om onverstandig gebruik binnen de gehele zorgsector te voorkomen wil ik een verbod op risicovolle derivaten wettelijk verankeren door middel van een voorziening in de WTZi.' Vooruitlopend daarop, aldus de minister, zijn er dus inmiddels afspraken met de banken gemaakt over het gebruik van derivaten door zorginstellingen, waarbij geldt dat zij bij het verstrekken van derivaten aan zorginstellingen dezelfde beleidsregels moeten hanteren als het WFZ.   Lees hier het artikel 'Renteswap kost Zwols Isala-ziekenhuis minstens 25 miljoen euro'.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eelke van Ark

    Gevolgd door 1189 leden

    Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

    Volg Eelke van Ark
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren