© Flickr

Shell Papers

We onderzoeken de banden tussen Shell en de Nederlandse overheid. Help je mee? Lees meer

We onderzoeken de banden tussen Shell en de Nederlandse overheid. Help je mee?

Zo kun jij bijdragen:

Wij willen weten welke documenten belangrijk zijn. Hoe meer mensen naar de documenten kijken, hoe sneller dat gaat. Dit kun jij doen:

  1. Ga naar de documenten en toets in onze zoekmachine een term in waarvan jij denkt dat het resultaat oplevert.
  2. Neem zoveel documenten door als je wil.
  3. Kom je iets tegen waarvan je vindt dat de redactie ernaar moet kijken? Klik dan op het duimpje omhoog bij ‘is dit document belangrijk?’. Laat eventueel ook weten waarom je het document relevant vindt voor het onderzoek.

Bekijk deze video voor meer uitleg:

We verwachten niet dat je alle documenten voor ons doorneemt. Je helpt ons al enorm als je één document leest.

Waarom dit onderzoek?

Sinds zijn oprichting eind 19e eeuw onderhoudt Shell nauwe banden met de Nederlandse overheid. Al eerder dook de naam van de olie- en gasgigant op rond economisch, fiscaal, internationaal, milieu- en zelfs onderwijsbeleid.

Dat roept vragen op. Hoe — en door wie — vindt de afweging van de verschillende belangen plaats? Hoe steekt de relatie tussen Shell en de overheid in elkaar? En wat zijn de gevolgen?

Hoe onderzoeken we dit?

In april 2019 stuurde Platform Authentieke Journalistiek (PAJ) zeventien Wob-verzoeken naar evenzoveel overheidsorganen. In die verzoeken vraagt PAJ om alle documenten – denk aan e-mails, memo’s, beleidsstukken en zelfs WhatsAppjes – sinds 2005 die afkomstig zijn van, gericht zijn aan, of gaan over Shell.

Inmiddels hebben we duizenden documenten binnen. Een team van journalisten is hard aan het werk om de documenten door te nemen. Daarbij kunnen we alle hulp gebruiken.

Als volger van dit dossier blijf je op de hoogte van alle ontwikkelingen rond de Wob-procedure, ontvang je vrijgegeven documenten en kun je daar zelf mee aan de slag. Bovendien draag je bij aan het succes van dit project: hoe meer volgers, hoe zichtbaarder de interesse in de documenten.

Wil je meer weten over de redenen en mensen achter deze Wob? Kijk dan bij onze veelgestelde vragen.

24 Artikelen

Shell Papers belanden in politieke arena na Kamervragen

De minister van Economische Zaken en Klimaat zal binnen drie weken moeten antwoorden op Kamervragen over de Shell Papers, het onderzoeksproject van Platform Authentieke Journalistiek en FTM gebaseerd op meerdere Wob-verzoeken over Shell. Sandra Beckerman (SP) stelde de Kamervragen afgelopen woensdag, kort nadat FTM publiceerde over de ‘ongepaste en onwettelijke’ voorwaarden die EZK stelt aan het in behandeling nemen van de Wob-verzoeken.

Afgelopen woensdag publiceerde FTM de laatste update over het onderzoeksproject Shell Papers, onder de titel ‘Ministerie vraagt om “ongepaste en onwettelijke” inzage in onderzoeksopzet Shell Papers’. Sandra Beckerman (SP) stelde nog diezelfde dag Kamervragen aan minister Eric Wiebes van EZK en Arie Slob, minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media.

Met het Shell Wob-verzoek – een verzameling van 17 Wob-verzoeken aan evenveel bestuursorganen – vroeg het Platform Authentieke Journalistiek (PAJ) op 12 april jongstleden een omvangrijk aantal overheidsdocumenten over Shell op, van na 2005. Aan de hand van de documenten die PAJ zo hoopt te ontvangen, willen PAJ en FTM de verwevenheid tussen de overheid en Shell onderzoeken. Ondertussen wordt de vooruitgang van de Wob-verzoeken, inclusief alle bureaucratische of juridische hobbels onderweg, op FTM beschreven.

‘Is het onder dit kabinet gangbaar dat het verstrekken van informatie alleen onder voorwaarde van inzicht over het doel van journalisten wordt gegeven?’

De laatste hobbel, afgelopen woensdag beschreven op FTM: EZK zegt namens 14 van de 17 gewobde bestuursorganen te spreken (maar kan dat niet via machtigingen aantonen) en verzoekt PAJ inzicht te verschaffen in hun onderzoeksdoelen. PAJ zou bijvoorbeeld hun ‘onderzoeksopzet’ kunnen opsturen, stelt het ministerie. EZK vraagt zich namelijk af of onderzoek doen naar Shell wel het ‘primaire’ doel is van de Wob-verzoeken, en heeft de indruk dat de verzoeken doelen dienen ‘waarvoor de Wob niet is bedoeld’. EZK noemt als voorbeeld dat de ontwikkelingen rond de Wob-verzoeken zelf ook beschreven worden op FTM.

De argumenten en veronderstellingen in de brief van EZK worden beantwoord in de schriftelijke reacties van PAJ en Wob-adviseur Roger Vleugels. Zij benadrukken dat het opvragen van onze onderzoeksdoelen of -opzet ongepast en zelfs onwettelijk is; het is bestuursorganen volgens de Wob immers niet toegestaan te vragen naar het ‘belang’ van Wob-verzoekers. Ook de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) stelde in haar reactie dat het verzoek een onderzoeksopzet op te sturen, een ‘onwettelijke voorwaarde’ behelst.

Nu lijkt de kwestie in het politieke arena te belanden, nadat Kamerlid Sandra Beckerman (SP) vragen heeft gesteld aan de minister van Economische Zaken en Klimaat, Eric Wiebes. Beckerman is Groningse van oorsprong en staat bekend als een uitgesproken criticus van de gaspolitiek van EZK rond Groningen. ‘Al tientallen jaren plegen politiek en Shell roofbouw op mijn provincie,’ zegt ze op haar profielpagina op de SP-website.

De minister heeft drie weken de tijd om te antwoorden.

De Kamervragen over de Shell Papers

Gesteld aan: Minister van Economisch Zaken en Klimaat Eric Wiebes en Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media Arie Slob. 

Kenmerk: 2019Z15479

Datum indiening: 1 augustus 2019

Antwoord verwacht voor: 22 augustus, of na een uitstelbericht 12 september

  1. Kent u het artikel van Follow the Money over het ‘ongepaste en onwettelijke’ verzoek van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) tot inzage in onderzoeksopzet Shell Papers? 1) Wat is hierop uw reactie?

  2. Wat begrijpt u niet aan de motivatie van Wob-verzoeken van het Platform Authentieke Journalistiek? Wat vindt u onduidelijk en waar vraagt u toelichting op?

  3. Namens welke bestuursorganen treedt u op als woordvoerder? Namens welke van de vier bestuursorganen doet u dat niet? Waarom is dat?

  4. Zijn die bestuursorganen het ermee eens dat u namens hen spreekt? Zo ja, waar blijkt dat uit? Zo nee, waarom doet u dat?

  5. Waaruit concludeert u dat er geen machtigingen nodig zijn voor het spreken namens anderen? Is het bestuursrecht daar niet duidelijk genoeg in? Kunt u uw antwoord toelichten?

  6. Welk soort documenten moeten geopenbaard worden bij een Wob-verzoek? Welk soort documenten hoeven op juridische gronden niet geopenbaard te worden?

  7. Worden alle Wob-verzoeken volledig onafhankelijk van het kabinet behandelt?

  8. Deelt u de mening dat informatievoorziening aan journalisten niet afhankelijk gemaakt mag worden van het inzicht geven in onderzoeksvragen? Kunt u uw antwoord toelichten?

  9. Is het onder dit kabinet gangbaar dat het verstrekken van informatie alleen onder voorwaarde van inzicht over het doel van journalisten wordt gegeven? Zo nee, waarom in dit geval dan wel?

  10. Deelt u de mening dat de overheid geen enkel recht heeft om te vragen naar de onderzoeksdoeleinden van onderzoeksjournalisten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, draagt u er dan zorg voor dat onderzoeksjournalisten bij hun onderzoek gefaciliteerd worden in plaats van gehinderd?

  11. Wat denkt u dat het primaire doel  is van de WOB verzoeken van FTM in het dossier Shell Papers?

  12. Maakt u zich zorgen over de uitkomst van het onderzoek en dat het mogelijk de verstrengelde belangen van EZK en Shell blootlegt?

Lees verder Inklappen