Beeld © Fenna Jensma

Shell-plaaggeest Mark van Baal: ‘Een bedrijf dat zich niet aan het Klimaatakkoord committeert, zal ten onder gaan’

30 procent van de Shell-aandeelhouders stemde voor de klimaatresolutie van Follow This, tegen het advies van het bestuur in. In Amerika krijgt de activistische aandeelhoudersvereniging bij Chevron en ConocoPhillips zelfs een meerderheid van de stemmen achter zich. Een aardverschuiving! Tijd voor een interview met oprichter Mark van Baal.

Enkele weken geleden ging Mark van Baal (1968) bij het televisieprogramma Buitenhof het debat aan met Maarten Wetselaar, directeur gas en hernieuwbare energie bij Shell. Binnenkort gaan de twee mannen opnieuw met elkaar in gesprek, ditmaal voor de BBC. Van Baal bereidt zich deze maandagmorgen voor op de reprise. ‘Ik ben nog steeds heel zenuwachtig voor praatjes in het openbaar en interviews. Ik vrees dat als ik een fout maak, dat de hele beweging dan in elkaar stort en we het klimaatprobleem gewoon niet gaan oplossen. Dat het allemaal alsnog mislukt.’

Sinds enkele jaren rammelt hij aan de poorten van Shell en andere fossiele reuzen. Het idee is simpel: omdat oliebedrijven enkel oog hebben voor de belangen van hun aandeelhouders, wil hij ze via de aandeelhoudersvergadering dwingen om zich te committeren aan het Klimaatakkoord van Parijs.

Volgens Van Baal is dat in het belang van de bedrijven zelf. Hij verwacht dat een oliebedrijf dat nu in lijn komt met Parijs, op den duur groot genoeg wordt om minder presterende bedrijven op te kopen. ‘Het is allemaal niet zo moeilijk. Nieuwe olie vinden wordt steeds duurder, duurzame energie wordt steeds goedkoper. Oliebedrijven gaan die slag vroeg of laat verliezen.’ 

Met zijn donkere wenkbrauwen en grijze bos krullen is hij een opvallende verschijning. Hij verschijnt altijd keurig in pak, vandaag in combinatie met een gebloemd overhemd. Als hij begint te praten worden zijn wangen al snel wat roder. Hij ergert zich aan fossiele-energiebedrijven en -beleggers die niet sneller willen bewegen. ‘Dit is ook in hun belang. Een bedrijf dat zich niet op tijd aan het Klimaatakkoord committeert, zal ten onder gaan. Dan ben je als belegger dus je geld kwijt.’

Loopbaan Mark van Baal
  • Geboren in 1968, studeerde Mark van Baal in 1993 aan de Technische Universiteit in Delft af als werktuigbouwkundig ingenieur;
  • Werkte vervolgens een aantal jaren als salesmanager voor een Amerikaans bedrijf dat koelmachines produceerde voor de containerindustrie;  
  • Zag in 2006 An Inconvenient Truth, de klimaatfilm van Al Gore, en besloot de journalistiek in te gaan om over klimaat en energie te schrijven; 
  • Als journalist had hij naar eigen zeggen maar weinig impact. Toen las hij over The Children's Investment, het Britse hedgefonds dat met slechts 1 procent van de aandelen ABN Amro aan stukken wist te scheuren. Toen kwam langzaam het besef dat een bedrijf uiteindelijk alleen naar de eigen aandeelhouders luistert en dat je met een paar procent aandelen enorm veel invloed kan hebben; 
  • Zo ontstond langzaam het idee van Follow This. Hij stopt als journalist en richt zich sinds 2015 fulltime op het beïnvloeden van oliebedrijven.
Lees verder Inklappen

In 2015 vindt hij dance-ondernemer Duncan Stutterheim bereid samen met Marktplaatsoprichter Bob Crébas, TamTam-stichter Bart Manuel en nog zes vermogenden, om elk voor een half miljoen euro aandelen Shell te kopen. Namens hen en honderd kleine aandeelhouders mag Follow This tijdens de aandeelhoudersvergadering een resolutie indienen. 

De eerste keer is in 2016. Follow This roept Shell op om zijn winst te herinvesteren in groene energie. De resolutie krijgt 2,7 procent van de stemmen. Niet veel, maar het is in ieder geval gelukt om een resolutie op de agenda te krijgen. 

Een jaar later scharen grote beleggers als Actiam, PME, Van Lanschot Kempen, Achmea en de Blue Sky Group zich al achter Follow This. De resolutie krijgt steun van 6 procent van de aandeelhouders en nog eens 6 procent onthoudt zich van stemming. Het is niet minder dan een aardverschuiving: het bestuur van Shell heeft de resolutie afgeraden en is gewend dat 95 tot 99 procent van de aandeelhouders in zo’n geval met het bestuur meestemt. 

Aardverschuiving: het Shell-bestuur is gewend dat 95-99 procent van de aandeelhouders met het bestuur meestemt

Bij iedere aandeelhoudersvergadering groeit de steun verder. In 2020 krijgt Van Baal 14 procent van de aandeelhouders achter zich. En twee maanden geleden verdubbelt de steun opnieuw: 30 procent van de aandeelhouders stemt bij de laatste jaarvergadering tegen het advies van het Shell-bestuur en voor de klimaatresolutie van Follow This. 

Ondertussen is Follow This ook internationaal actief. Het kreeg de afgelopen weken onder meer bij BP, Total, Equinor, CocoPhillips, Phillips 66 en Chevron klimaatresoluties op de agenda. 

En dat allemaal vanuit een kantoortje in een bedrijfsverzamelgebouw aan de rand van de Amsterdamse ringweg A10, dat plaats biedt aan vier op elkaar gepropte bureaus. Daarvan zijn er vandaag twee bezet. Het enige raam biedt uitzicht op een opslagterrein van Stadswerken, de gemeentedienst die verantwoordelijk is voor onderhoud aan parken en wegen. Terwijl Van Baal zijn laptop dichtklapt, rijden vrachtwagens af en aan om stoeptegels, parkbankjes en fietsnietjes op te halen.

Voor een organisatie die miljoenen aan aandeelhouderswaarde vertegenwoordigt en bij de grootste fossiele reuzen meepraat, huizen jullie bescheiden. 

‘Haha, en bedankt! Er zijn inderdaad mensen die denken dat wij met onze aandelen jaarlijks tonnen aan dividend ontvangen. Maar helaas, alleen een deel van de zevenduizend mensen die via Follow This één aandeel Shell hebben gekocht, laten het dividend aan ons. Beleggers die zich met een groter belang bij ons aansluiten, houden hun dividend doorgaans zelf.’

Toch hebben jullie onlangs wat vaste grond onder de voeten gekregen door een subsidie van vijf ton van de Laudes Foundation van de familie Brenninkmeijer, zag ik. 

‘Ja, dat klopt. Dat is echt geweldig, want de afgelopen jaren draaide Follow This op vrijwilligers en de bereidheid van mijn vrouw om de vaste lasten te betalen. Dankzij die subsidie kunnen we uitbreiden. We zijn nu met zijn vieren. We hebben een bedrijfseconoom die de financiën doet, iemand met verstand van de Amerikaanse juridische context, iemand die helpt met de communicatie en ikzelf. Verder zoeken we nog een community manager, want eigenlijk zijn we een burgerbeweging. We willen graag meer doen met de mensen die zich al bij ons hebben aangemeld, en we zouden dat ook graag uitbreiden.’

Jullie komen nu net uit het aandeelhoudersvergaderingenseizoen. Ik heb de resoluties gelezen die jullie de afgelopen weken hebben ingediend, en wat me opvalt is dat jullie behoorlijk op de vlakte blijven. Waarom is dat?

‘Omdat we niet willen micromanagen. Investeerders houden daar niet van. Het enige dat wij van oliebedrijven vragen, is dat ze doelen stellen die in lijn zijn met het Klimaatakkoord van Parijs. Hoe ze die doelen vervolgens invullen, is aan hen.’

‘De afgelopen jaren ging 97 procent van Shells investeringen naar fossiele energie, slechts 3 procent naar duurzaam. Dat moet zo snel mogelijk verschuiven’

Is dat niet wat makkelijk?

‘Dat vind ik niet. CEO Ben van Beurden zou veel beter dan wij moeten weten hoe hij Shell in beweging krijgt. 

Natuurlijk hebben wij wel suggesties. Shell zou kunnen stoppen met het zoeken naar nieuwe olie en gas. Het IEA (Internationaal Energie Agentschap, red.) heeft onlangs eindelijk de berekening gemaakt die de financiële denktank Carbon Tracker tien jaar geleden al maakte, met als conclusie dat bestaande voorraden olie en gas voor een belangrijk deel in de grond moeten blijven zitten, als we de klimaatdoelen tenminste serieus nemen. Nieuwe voorraden aanboren is helemaal onverstandig. De afgelopen jaren ging echter 97 procent van Shells kapitaalinvesteringen nog naar fossiele energie, slechts 3 procent naar duurzaam. Dat moet zo snel mogelijk verschuiven.

Alle winst die Shell maakt met fossiel moet gestoken worden in nieuwe businessmodellen. De benodigde techniek voor de energietransitie is het probleem niet, we weten grosso modo wel wat de techniek van de toekomst is: elektrische auto’s, zonnepanelen, windturbines, batterijen die steeds goedkoper worden en waarvan de capaciteit exponentieel groeit en als laatste waterstof. Het probleem zit hem in het snel en grootschalig uitrollen van die nieuwe techniek en het verzinnen van nieuwe businessmodellen. Dat is bij uitstek iets waar Shell goed in is.

Shell verstaat de kunst om projecten die vele miljarden euro’s kosten tot een goed einde te brengen. Het lukte Shell de hele Noordzee vol olieplatforms te zetten. Dan moeten zij toch die zee vol met windmolens kunnen krijgen?

Maar goed, dit zijn dus slechts suggesties. Als oliebedrijven liever op een andere manier op een lijn komen met het Klimaatakkoord van Parijs, is dat ook goed.’

Onlangs veroorzaakte Engine No. 1, een Amerikaanse hedgefonds dat ook via aandeelhoudersvergaderingen duurzame doelen nastreeft, een schok in de olie- en gaswereld door drie van zijn leden in de raad van bestuur van Exxonmobil benoemd te krijgen. Moet jij niet in de raad van bestuur bij Shell?

‘Alleen als Shell echt het roer zou omgooien. Dan zou ik het overwegen, al lijkt het me lastig om me alleen op Shell te moeten focussen.

Ik zou het veel prettiger vinden als ze iemand als Jeroen de Haas binnenhalen, de voormalige bestuursvoorzitter van Eneco. Shell heeft iemand nodig met verstand van duurzame energie, klimaatverandering en bedrijven in transitie brengen. Daarover bestaat bij Shell aan de top nu veel te weinig kennis.’

Shell heeft toch een klimaatambitie?

‘Ze hebben slechts doelen voor een reductie van de gemiddelde uitstoot per joule energie. De absolute uitstoot, de optelsom van alle broeikasgassen die vanwege Shell de lucht in gaan, vermindert veel minder. Dat is de kern van mijn aanvaring met Ben van Beurden, die tijdens de aandeelhoudersvergadering van 2018 zei dat zijn ambities in lijn zijn met het Klimaatakkoord van Parijs. “You’re misleading your shareholders,” heb ik hem toen gezegd. Toen werd hij boos, maar het is wel zo. 

Bij de laatste aandeelhoudersvergadering zei Shell dat zijn absolute emissions in 2030 ‘a guess’ zouden zijn. Een gissing! Dat is volstrekt onacceptabel. Ik denk dat Van Beurden van zichzelf gelooft dat hij genoeg doet. Maar helaas, hiermee gaan we Parijs niet halen.’

Toch zijn de ambities van Shell aanmerkelijk scherper dan die van anderen. En bij staatsoliebedrijven als Rosneft en Saudi Aramco kan je niet eens resoluties indienen, want dat zijn geen publieke bedrijven. Terwijl uit alle internationale ranglijstjes blijkt dat die bedrijven nog vervuilender zijn dan Shell, BP of Total. Ben je niet bang dat het klimaat slechter af is als je Shell de duimschroeven aandraait, waarna de Russen en Saudi's de markt overnemen?
‘Dat punt heeft Shell ook in de rechtszaak tegen Milieudefensie ingebracht. Dan komen ze met het voorbeeld van de Iraanse revolutie. Toen verdwenen er in één klap honderdduizenden vaten olie uit de markt, die binnen een oogwenk door anderen werden opgevangen. Shells conclusie: het heeft geen zin als alleen wij bewegen.

‘De wereld vraagt niet om olie of gas, de wereld vraagt om energie’

Ik vind dat een vals argument, en niet alleen omdat we inmiddels 40 jaar verder zijn en de wereld is veranderd. Kijk, we vragen van Shell niet om meteen te stoppen met olie en gas. We vragen om daar de komende tien jaar mee te stoppen. Het idee is dat Shell zich ondertussen op een duurzame toekomst voorbereidt. De wereld vraagt niet om olie of gas, de wereld vraagt om energie. Als Shell zijn werk goed doet, dan heeft het over tien jaar nieuwe, duurzame verdienmodellen ontwikkeld. We gaan dan niet van de olie van Shell naar de olie van Rosneft. We gaan dan van de olie van Shell naar de duurzame energie van Shell. Dat zou de droom moeten zijn. 

In mijn ideale wereld gaan bedrijven die op een koers naar Parijs zitten aandeelhouders aantrekken. Dat maakt ze groter en rijker. Als Shell dat echt goed doet, kunnen ze op een gegeven moment misschien zelfs een vuile jongen als Exxonmobil opkopen, om hen dan mee te sleuren richting Parijs.’

Over die Klimaatzaak. Jij bent met Follow This begonnen omdat je gelooft dat Shell naar niemand anders luistert dan naar zijn eigen aandeelhouders. Is daar met de rechter nu iemand bijgekomen?

‘Ja! Dat stemt me hoopvol over de toekomst. Van alle kanten is er nu druk. Van overheden tot aandeelhouders en nu ook de rechters: iedereen vraagt van Shell hetzelfde.’

Nou ja, niet helemaal hetzelfde. Jullie vragen in je resolutie een emissiereductie in 2030 van 25 tot 45 procent. De rechter heeft nu een reductie van 45 procent verplicht gesteld. 

‘Wij zijn inderdaad iets genuanceerder. Volgens ons betekent ‘in lijn met Parijs’ dat je mikt op gemiddeld wereldwijde opwarming die ruim beneden de 2 graden Celsius ligt. Dat betekent een wereldwijde uitstootreductie van 25 tot 45 procent in 2030 en 70 tot 100 procent in 2050. Die 25 en 70 procent zijn dan een absoluut minimum.’

Jij weet ook dat volgens het internationaal energieagentschap IEA niet iedereen tegelijk 45 procent moet reduceren. Steenkool en bruinkool zijn veel vervuilender en zouden veel sneller moeten gaan, gas is schoner en zou daarom dus langzamer mogen gaan. Is het niet vreemd dat de rechter Shell gewoon de gemiddelde uitstootreductie oplegt, en geen rekening houdt met de context dat Shell vooral een gasbedrijf is?

‘Dat vind ik niet. De hele wereld moet 45 procent reduceren.’

Shell is toch niet de wereld? 

‘Nee. De rechter heeft van Milieudefensie ook de ruimte gekregen om op 25 of 35 procent te gaan zitten, maar is dus voor die 45 procent gegaan. Vanuit het idee dat iedereen zijn deel moet bijdragen, kan ik dat wel begrijpen.’

Maar even heel simpel gezegd: als je nu een kolencentrale op de Maasvlakte sluit en daarvoor een gascentrale die er ook al staat, wat vaker moet aanzetten. Dan stijgt de vraag naar gas van Shell, maar vanuit klimaatperspectief is dat toch nog steeds een zinvolle strategie?

‘Ik vind dit overigens een beetje een non-discussie’

‘Daar kan je over discussiëren. Maar hoe dan ook: de rechter gaat uit van de gemiddelde reductie die nodig is om Parijs te halen, en dat doen wij ook. Die is dus 25 tot 45 procent. Daarnaast gaan we het komende jaar de discussie met beleggers en onszelf aan. Is onze eis nog wel voldoende? Als de rechter om 45 procent vraagt, waarom zouden wij dan om minder vragen?

Ik vind dit overigens een beetje een non-discussie. Want laten we wel zijn: er is nog geen enkel oliebedrijf dat plannen heeft om de uitstoot in 2030 met 25 procent te verminderen, ook Shell niet. Terwijl dat toch het absolute minimum is. BP wil de uitstoot zelfs nog laten groeien. Je kunt dan discussiëren of onze reductie-eis niet omhoog moet, maar op dit moment is zelfs die 25 procent bij lange na niet in zicht.’

In de resolutie die jullie bij Chevron hebben ingediend, vragen jullie ‘een substantiële verlaging van de uitstoot van broeikasgassen’. Bij Shell vragen jullie ‘targets voor de korte, middellange en lange termijn die in lijn zijn met het Klimaatakkoord van Parijs’. Het lijkt of jullie van Shell meer vragen dan van andere oliebedrijven. Klopt dat?

‘Wij hebben een strategie die we afgekort hebben tot SATIE. De S is de eerste stap, die staat voor scope 3 (zie kader, red.) : we willen dat oliebedrijven verantwoordelijkheid nemen voor de broeikasgassen die vrijkomen als hun producten worden gebruikt. Toen we dit voor het eerst aan Shell vroegen, noemden ze dit nog onredelijk. Inmiddels hebben ze deze verantwoordelijkheid dankzij onze resoluties omarmd. 

De A staat voor de Ambitie die het bedrijf moet hebben om de scope 3-emissies terug te dringen. Deze ambities moeten vervolgens vertaald worden in Targets, die in lijn zijn met het Klimaatakkoord van Parijs. Dat moet leiden tot Investeringen die in lijn zijn met Parijs. En uiteindelijk moeten hierdoor de Emissies van het bedrijf dalen. 

Shell en de meeste andere Europese oliebedrijven hebben inmiddels een doel wat betreft de scope 3-emissies geformuleerd, maar ze hebben daarbij nog geen harde targets op de korte en middellange termijn geformuleerd. Die willen we dus van de A naar de T brengen. Maar de meeste Amerikanen hebben nog niet eens de verantwoordelijkheid voor scope 3-emissies onderkend. Van hen moeten we dus eerst nog vragen om bij die S te beginnen.’

Scope 3

De uitstoot van broeikasgassen door een bedrijf worden opgedeeld in drie scopes. Onder de eerste scope vallen alle tijdens het productieproces veroorzaakte emissies. Shell pompt bijvoorbeeld aardolie op, waarna die wordt geraffineerd. Daarbij komen emissies vrij, die vallen onder scope 1. Onder scope 2 vallen de emissies die vrijkomen bij de inkoop van onder meer elektriciteit en stoom. De grootste uitstoot bij Shell valt echter onder scope 3. Dat zijn de emissies door gebruik van Shells producten: alle broeikasgassen die vrijkomen bij het verbranden van benzine, diesel, kerosine, stookolie en aardgas. Lang vond Shell dat het daarvoor geen verantwoordelijkheid draagt, maar dat is na 2017 veranderd.

Lees verder Inklappen

Waarom hebben jullie eigenlijk geen resolutie bij ExxonMobil ingediend, dat door veel mensen toch gezien wordt als het smerigste oliebedrijf van allemaal?

‘Op zich is dat wel een komisch verhaal. Wij willen bij alle grote oliebedrijven klimaatresoluties indienen, ook bij ExxonMobil. Daarvoor gelden echter in ieder land andere regels. In Nederland zijn de regels heel streng: je moet hier minimaal 5 procent van de aandelen bezitten om een resolutie op de agenda te krijgen. Het is daarom gunstig dat Shell ook een Brits bedrijf is, want daar hoef je slechts honderd beleggers te vertegenwoordigen met een gemiddeld belang van ongeveer 50.000 euro. We dienen onze Shell-resoluties dus via die Britse route in.

Bij Total in Frankrijk heb je een half procent van de aandelen nodig. Daar is een vrijwilliger van ons anderhalf jaar mee bezig geweest – uiteindelijk heeft hij vorig jaar elf investeerders met een gezamenlijk belang van meer dan een miljard euro weten te verenigen, waardoor we onze resolutie daar konden indienen. Die kreeg direct 17 procent van de stemmen. Bij Equinor in Noorwegen heb je daarentegen slechts één aandeel nodig om een resolutie in te dienen.

In Amerika zijn de regels ook best soepel. Daar heb je 2000 dollar aan aandeelhouderswaarde nodig om een resolutie te mogen indienen. Wij hadden voor 3000 dollar aan aandelen ExxonMobil en dachten dat we daarmee wel goed zaten. Maar toen halveerde de koers. Dat hadden we niet helemaal voorzien, maar dat gaat ons niet nog eens gebeuren. Volgend jaar zullen we zeker bij ExxonMobil een resolutie indienen.’

‘Dat onze resoluties in Amerika een meerderheid achter zich kregen, was meer dan we hadden durven dromen’

Waarom zijn jullie eigenlijk nu pas in Amerika actief? 

‘We zijn al jaren in Amerika actief! Alleen werden onze resoluties daar constant tegengehouden. Dat is een juridische mogelijkheid die Amerikaanse bedrijven hebben. Een resolutie indienen is relatief eenvoudig, maar het bestuur kan de resolutie alsnog tegenhouden door een ‘no action letter’ te sturen naar de SEC (Securities and Exchange Commission, red.). In de Trump-jaren hield de SEC onze resoluties telkens tegen.

Maar toen werd Biden verkozen tot president. Die heeft in januari direct een nieuwe directeur Corporate Finance bij de SEC benoemd. Zijn naam is John Coates, een Harvard-professor die heeft geschreven over de macht van aandeelhouders om de koers van een bedrijf te wijzigen. Hij gaat nu ook over die no action letters. Met hem hebben we direct contact gezocht en onze resoluties voorgelegd: dit is je kans om je ideeën in de praktijk te brengen. Niet veel later stonden onze resoluties overal op de agenda.’

En toen werden ze ook nog eens aangenomen.

‘Ja, dat hadden we totaal niet zien aankomen. Ons doel was om dit jaar in Amerika de klimaatresoluties überhaupt op de agenda te krijgen. Dat ze vervolgens bij ConocoPhillips, Phillips 66 én Chevron een meerderheid achter zich kregen, was meer dan we hadden durven dromen. Bij Phillips 66 was zelfs 80 procent van de aandeelhouders het met ons eens! Dat is ongekend.’

Dat betekent dat de echt grote jongens van deze wereld, waaronder ’s werelds grootste vermogensbeheerder Blackrock, zich nu achter jullie scharen. 

‘Ja! Ik begrijp niet waarom dat nieuws niet groter is opgepakt. Dit is zo’n enorme verandering. Jarenlang schreef Larry Fink (de ceo van Blackrock, red.) een brief waarin hij stelde dat het allemaal duurzamer moet, om vervolgens gewoon weer met het bestuur van oliebedrijven mee te stemmen. Waarom zouden oliebedrijven meer doen dan alleen maar praten over duurzaamheid, als hun grootste belegger niets anders doet dan alleen maar praten over duurzaamheid?

Dat is nu veranderd. Larry Fink praat niet alleen over duurzaamheid, hij stemt nu ook tegen het advies van het bestuur van oliebedrijven in met klimaatresoluties mee.’

Waar komt die verandering vandaan, denk je?

‘Grote vermogensbeheerders zijn hun portefeuille steeds meer integraal gaan bekijken. Wat een oliebedrijf als Chevron doet heeft niet enkel invloed op de waarde van het aandeel Chevron. Vanwege de klimaatschade heeft het ook invloed op de waarde van andere aandelen die Blackrock in zijn bezit heeft, bijvoorbeeld op de waarde van verzekeraars of landbouwbedrijven. Het effect op die waarde is negatief. De uitstoot van oliebedrijven schaadt dus het belang van Blackrock in andere bedrijven. Vanuit het oogpunt van prudent vermogensbeheer moet Larry Fink de oliebedrijven dus wel dwingen om te veranderen, omdat anders de andere bezittingen van zijn klanten geraakt worden.’

Als zelfs Blackrock tegenwoordig voor jullie klimaatresoluties stemt, hoe beoordeel je dan het Nederlandse pensioenfonds ABP, dat in tegenstelling tot de meeste andere Nederlandse pensioenfondsen nog altijd tegen jullie stemt?

‘Ik begrijp daar helemaal niets van, ook omdat de reden elk jaar verandert. In het begin gingen ze met Shell mee, en zeiden ze in een persbericht dat ze niet vonden dat Shell verantwoordelijk gehouden kan worden voor zijn scope 3-emissies. Een jaar later zei Shell zelf dat het daarvoor verantwoordelijkheid draagt. 

Vervolgens claimt ABP die ommezwaai als een succes van zijn ‘engagement’. Ik weet dat andere pensioenfondsen daar pissig over zijn. Zij nemen wel de ongemakkelijke stap om voor onze resolutie te stemmen, waarna ze ’s avonds boze telefoontjes van Shell moeten beantwoorden. Dat ABP vervolgens goede sier maakt met de klimaatambities van Shell, terwijl anderen hun nek hebben uitgestoken, zorgt voor irritatie. 

Twee weken geleden was er overigens een klimaatprotest op de stoep voor het hoofdkantoor van ABP, en daarbij hoorden de betogers Corien Wortmann, de voorzitter van het pensioenfonds, zeggen dat ze het stembeleid onder de loep gaat nemen. Wellicht gaat er dus iets veranderen.’

En hoe lang ben jij nog van plan hiermee door te gaan?

‘Zo lang als nodig is. De komende jaren zijn beslissend voor de vraag of we het Parijsakkoord gaan halen. De olie-industrie moet veranderen. Daar wil ik me voor inzetten. 

Als dat eenmaal gelukt is, dan hebben we volgens mij ook aangetoond dat langetermijnaandeelhouderschap werkt. Dan willen we ook andere zaken op de agenda zetten. De groeiende loonkloof. Diversiteit. Circulariteit. Ik denk dat ieder bedrijf geholpen is met langetermijnaandeelhouders die daar oog voor hebben. Ik hoop dat Follow This uitgroeit tot een organisatie die daarbij helpt.’