© screenshot The China Hustle

Shortseller Carson Block, de drakendoder van Wall Street

  • Wie had dat gedacht: een kwaadwillende farmaceut? Nooit gedacht dat zoiets mogelijk zou zijn.
  • Ook Stiglitz won de 'nobelprijs'.

Carson Block is het enfant terrible van Wall Street. Hij nam de afgelopen jaren talloze beursgenoteerde miljardenbedrijven kritisch onder de loep, publiceerde er vernietigende onderzoeksrapporten over en cashte vervolgens op hun instortende beurskoers. Miljarden dollars verdampten door zijn onthullingen. Follow the Money interviewde de gewiekste shortseller over boekhoudfraude, kruiperige advocatenkantoren, meewerkende accountants en de mislukte deal van FrieslandCampina met diens (voormalige) Chinese partner Huishan.

These guys want us to die so bad they can taste it... Just wish they would stop sticking pins in voodoo dolls of me. That hurts, OK?’ In deze tweet verwoordde Tesla-ceo Elon Musk vorig jaar juni zijn onvrede over zogeheten shortsellers – beleggers die speculeren op de koersdaling van een aandeel. Hoe dieper de val, hoe hoger hun rendement. Een paar maanden later ging Musk opnieuw over de rooie in het blad Rolling Stone. ‘They’re jerks who want us to die... They’re constantly trying to make up false rumors and amplify any negative rumors. It’s a really big incentive to lie and attack my integrity.’

Het slachtoffergevoel van Musk is verklaarbaar; shortsellers prikken de afgelopen jaren massaal in het aandeel van de elektrische autogigant met een beurswaarde van ruim 50 miljard dollar. Tesla is volgens de Financial Times zelfs het meest geshorte Amerikaanse aandeel van het afgelopen decennium. Musk beloofde een shortseller in 2018 zelfs pesterig om hem een voorraad korte onderbroeken (short shorts) op te sturen.

Maar niet iedereen past die onderbroek, zo bleek tijdens het telefonische interview van FTM met de beruchte Amerikaanse shortseller Carson Block, de man die in 2010 onderzoeksbureau annex vermogensbeheerder Muddy Waters Research oprichtte.

Hoe werkt shortselling?

Een shortseller die verwacht dat de beurskoers onderuit gaat, ‘leent’ een aandeel van een andere belegger, zoals een pensioenfonds. De shortseller gaat daarbij de verplichting aan het aandeel over bijvoorbeeld drie maanden weer terug te geven. Als beloning voor het uitlenen ontvangt de belegger een kleine commissie. De shortseller verkoopt het aandeel vervolgens tegen de dan geldende beurskoers (bijvoorbeeld 100 dollar) en speculeert dat hij hetzelfde aandeel over drie maanden voor een lagere prijs (zeg 80 dollar) kan kopen.

De shortseller speculeert dat het aandeel in de tussenliggende drie maanden zakt, zodat hij goedkoper aan zijn terugleveringsplicht kan voldoen (zijn winst in het voorbeeld is 20 dollar). Het shorten van een aandeel is riskant, want als het aandeel in die drie maanden stijgt naar bijvoorbeeld 130 dollar, zal de shortseller 30 dollar verlies maken. Hij moet immers voldoen aan zijn terugleververplichting.

Lees verder Inklappen

Wie de fock is Block?

De 42-jarige Carson Block, geboren in New Jersey, noemt zichzelf een activistische shortseller met als motto: ‘Doing the work Wall Street won’t.’ Zijn verdienmodel is bijzonder: met zijn bedrijf Muddy Waters spoort hij ‘foute’ beursgenoteerde bedrijven op, die bijvoorbeeld creatief boekhouden of domweg de winstcijfers oppompen. Vervolgens stuurt hij een team onderzoekers het veld in om bewijzen te verzamelen. En uiteindelijk publiceert hij de (vernietigende) onderzoeksresultaten waarin hij miljardenbedrijven omschrijft als ‘piramidefraude’, ‘bijna totale fraude’ en ‘nagenoeg niets waard’. Saillant detail: Block neemt op de publicatiedag ook een shortpositie in. Dat betekent dat hij winst maakt zodra de beurskoers instort doordat toezichthouders, justitie en beleggers zich na zijn publicaties roeren. Kortom, hij prikt bubbels door en casht daarop.

Troebel water

De naam van Blocks bedrijf verwijst naar het Chinees gezegde ‘Muddy waters make it easier to catch fish’. Zelf vist hij het liefst in de troebele wateren van Chinese bedrijven met een beursnotering op westerse aandelenbeurzen. Zijn strategie ontwikkelde hij in 2010 toen hij voor zijn vader, die een beleggingsadviesbedrijf heeft, onderzoek deed naar een Chinees papierconcern. De klus was hem op het lijf geschreven: Block had bedrijfskunde en rechten gestudeerd, en had gewerkt op de afdeling Fusies & Overnames van het advocatenkantoor Jones Day. Bovendien kende hij China goed, doordat hij een tijdje voor zijn vader in Shanghai had gewerkt en daar een Chinees opslagverhuurbedrijf uit de grond stampte. Dat avontuur mislukte, maar Block hield er het mede-auteurschap van het boekje Doing Business in China for Dummies (2007) aan over.

Het aandeel Orient Paper kelderde na Blocks publicatie 57 procent in waarde

Zijn vader wilde beleggingsinformatie over het trendy Chinese bedrijf Orient Paper, dat aan de American Stock Exchange stond genoteerd. Block reisde naar Baoding om de fabriek te bezoeken waar het ‘eersteklas papier’ werd gemaakt. Het bleek allemaal een grote illusie. De voorgespiegelde omzet van 100 miljoen dollar was een farce: de wegen naar de fabriek waren nauwelijks geschikt voor af- en aanrijdende vrachtwagens, de helft van de machines was kapot en de ruwe grondstoffen op de balans – gewaardeerd op 5 miljoen dollar – waren in werkelijkheid weinig meer dan een grote hoop rottend karton. Block publiceerde op 28 juni 2010 zijn bevindingen, waarin hij onder meer aantoonde dat Orient Paper zijn omzet met een factor 40 had opgeblazen. Het aandeel kelderde na zijn publicatie 57 procent in waarde.

De ‘hoogwaardige grondstoffen’ van Orient Paper: Block toonde aan dat ze werkten met rottend karton

Bloomberg’s Most Influential 50

Block ontwaarde een verdienmodel: short gaan op frauduleuze bedrijven. In 2011 boekte hij een van zijn grootste successen, wederom met een Chinees bedrijf: Sino-Forest. Deze beurslieveling was ruim 4 miljard Amerikaanse dollars waard op de Canadese beurs en wist zich gesteund door bekende beleggers als Maurice (Hank) Greenberg en John Paulson, de gevierde hedgefondsbeheerder van Paulson & Co. Toen Block in 2011 een vernietigend rapport over het bedrijf publiceerde, daalde de koers spectaculair en in het jaar daarop ging Sino-Forest failliet.

Block noemde het bedrijf een ‘Ponzi scheme’ en ‘bijna totale fraude’. Sino-Forest beet terug, beschuldigde Block van smaad en eiste een schadevergoeding van 4 miljard dollar. Block had het echter bij het rechte eind: de Canadese beurswaakhond bestempelde Sino-Forest afgelopen zomer als ‘een van de grootste fraudezaken in de Canadese geschiedenis’ en legde de voormalige topmannen sancties op. Al met al uiterst pijnlijk voor de beleggers, die miljarden zagen verdampen, maar kassa voor Block: hij profiteerde van de koersdaling.

Door zijn vernietigende rapporten werd Block een factor van betekenis in de financiële wereld. Bloomberg Markets zette hem in 2011 zelfs op de lijst van ‘Most Influential 50’ van de financiële wereld. In de subcategorie ‘Denkers’ belandde hij tussen mensen als Jan Hatzius (hoofdeconoom van Goldman Sachs) en Nobelprijswinnaars Daniel Kahneman, Joseph Stiglitz en Paul Krugman.

Een neus voor fraude

In de jaren daarna spoorde Block talloze rafelige bedrijven op en deed hij vaak op onorthodoxe wijze onderzoek. Denk aan stiekeme bedrijfsbezoeken, surveillance-camera’s bij toegangspoorten of het gebruik van drones om de kwaliteit van productiefaciliteiten vanuit de lucht in kaart te brengen. Daarna volgde steeds een even ongenadig als goed geïnformeerd onderzoeksrapport.

Zijn ‘slachtoffers’ variëren van het Fins-Zweedse telecomconcern TeliaSonera (deze in Rotterdam gevestigde onderneming bleek zich schuldig te maken aan omkoping van de Oezbeekse presidentsdochter Gulnara Karimova) tot het handelsbedrijf Noble (grootschalige boekhoudfraude) en de Franse winkelketen Casino. Block beschuldigde dit Franse miljardenconcern in 2015 van creatief boekhouden en het oppompen van de winstcijfers. Daags na publicatie daalde de koers van Casino met 15 procent. Het leidde tot een mer à boire van rechtszaken en zelfs doodsbedreigingen. Maar dat jaar wist Muddy Waters 100 miljoen dollar binnen te halen en zijn beproefde shortsell-strategie verder uit te bouwen.

Hoofdpijn voor FrieslandCampina

Block zorgde ook bij de Nederlandse zuivelcoöperatie FrieslandCampina voor hoofdpijn. Onder leiding van voormalig Unilever-topman Cees ’t Hart – en op advies van de China-desk van het gerenommeerde advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek – wilde FrieslandCampina in 2015 de Chinese markt aanboren met hulp van een lokale partner.

De Chinezen wisten beleggers te bekoren met de bewering dat Huishan zelfvoorzienend was op het gebied van diervoeding

’t Hart koos voor China Huishan Dairy, een zuivelbedrijf met 80 melkveebedrijven, 200 duizend koeien en sinds 2013 een beursnotering in Hong Kong, waarmee het 1,3 miljard dollar ophaalde. De Chinezen wisten beleggers te bekoren met de bewering dat Huishan zelfvoorzienend was op het gebied van de diervoeding, alfalfa. In plaats van 400 dollar per ton aan importkosten neer te leggen, verbouwde Huishan de alfalfa zelf voor slechts 70 dollar per ton. Dat leidde tot een riante winstmarge van 33 procent. FrieslandCampina-ceo ’t Hart pompte meer dan 100 miljoen euro in een joint venture met deze Chinese partij, die hij eind 2014 trots ‘het mooiste meisje van het bal’ noemde.

Maar Muddy Waters wantrouwde Huishans torenhoge winstmarges. Blocks onderzoekers bezochten stiekem 35 boerderijen en spraken met leveranciers. Block zette drones in om de kwaliteit van de assets – Huishans stallen en boerderijen – in kaart te brengen. Wat ze zagen, was schokkend: slecht onderhouden stallen en boerderijen. Nog schokkender: Huishan had gelogen over zijn zelfvoorziening: Muddy Waters achterhaalde dat Huishan gewoon alfalfa (duur) inkocht en bestempelde dat als ‘fraude’. De onderzoekers stuitten bovendien op verborgen schulden, cashflow-problemen en noodgrepen zoals sale- en leaseback-constructies (met 50 duizend koeien).

Eind 2016 publiceerde Muddy Waters zijn onderzoeksrapport, en concludeerde: Huishan is nagenoeg niks waard. Het rapport leidde niet direct tot een koersval – later zou blijken dat de koers kunstmatig hoog werd gehouden. Met een vertraging van drie maanden volgde op 24 maart 2017 de genadeklap. Op die dag daalde de koers met liefst 85 procent (!) en verdampte er in één klap ruim 4 miljard dollar aan beurswaarde. Bijkomende schade: Huishan verloor zijn beursnotering en FrieslandCampina tientallen miljoenen euro’s (zie de FTM-longread over dit echec).

"Wij hebben een duurzaam verdienmodel bedacht om slechteriken aan te pakken. Onderzoek is bij ons geen kostenpost, maar ons winstcentrum."

In gesprek met Carson Block

Wat is de toegevoegde waarde van een activistische shortseller in de financiële wereld?

‘Er is een bekend verhaal van de Amerikaanse bankrover Willie Sutton die bij zijn arrestatie gevraagd werd waarom hij banken beroofde. Hij antwoordde: “Omdat daar het geld ligt.” Hetzelfde principe geldt voor de kapitaalmarkten: er ligt daar veel geld, waardoor het slechteriken aantrekt. En er wordt bij lange na niet genoeg gedaan om de grote aantallen slechteriken op kapitaalmarkten aan te pakken.

Toezichthouders hebben te weinig middelen, worden domweg overweldigd, en het aantal onderzoeksjournalisten neemt steeds verder af. Voor het aanpakken van misstanden op de financiële markten beland je dan uiteindelijk bij activistische shortsellers. Wij doen het werk waar eigenlijk niemand meer de middelen voor heeft. Wij hebben een duurzaam verdienmodel bedacht om slechteriken aan te pakken. Onderzoek is bij ons geen kostenpost maar ons winstcentrum.’

Elon Musk haalt regelmatig uit naar shortsellers, die hij ervan beticht bedrijven moedwillig kapot te maken op basis van geruchten. Heeft hij een punt?

‘De hoeksteen van mijn bedrijf is de waarheid, ook al is dat een waarheid die mensen niet willen horen. Musk beschuldigt niet alleen shortsellers maar ook de media van het verspreiden van nepnieuws. Dat gaat te ver. Jeff Gundlach van DoubleLine Capital deed vorig jaar ook al zo’n aanval op de media. Ik heb hem toen onderhanden genomen; het zit me echt dwars dat types als Musk en Gundlach, mensen met gigantische ego’s en persoonlijkheidsstoornissen, campagne voeren voor persoonlijk gewin. Aanvallen op de media vergiftigen een maatschappij. Journalisten hebben het natuurlijk nooit altijd helemaal goed, ze maken fouten en ze maken overwegingen waarover ze wel of niet rapporteren. Maar dat is iets anders dan fake news.

Door een gezamenlijke vijand te scheppen, de shortsellers, kan Elon zijn fans nog loyaler maken

Waarom Elon zich zo ergert aan shortsellers weet ik niet: een paar jaar geleden verdedigde hij shortselling nog. Mijn theorie is dat hij het shorten van Tesla ziet als een aanval op zijn ego. Hij wil dat de hele wereld hem als een bewonderenswaardig genie erkent. Het zit hem dwars dat er veel “geld” is dat daarin niet meegaat. Bij Elon is het vooral emotie, maar wellicht zit er ook een strategie achter. Door het creëren van een gezamenlijke vijand, de shortsellers, kan hij zijn fans nog loyaler maken en zullen ze in de tegenaanval gaan door meer aandelen te kopen.’

Hoeveel geld heeft u gestoken in het onderzoek naar Huishan, de Chinese partner van FrieslandCampina?

‘We hebben voor 300 duizend dollar aan onderzoekscapaciteit ingekocht bij derden. En dan reken ik alleen nog de kosten voor externe inhuur, niet mijn eigen uren. Het veldwerk in China lieten we doen door ongeveer twintig ingehuurde onderzoekers. Zij maakten de foto’s en video’s van de boerderijen, ze namen overheidsdocumenten door en ze huurden de drones waarmee we over de boerderijen vlogen. Zulke expertise binnenhalen is in China duur, vanwege de grote risico’s die het met zich meebrengt. De Chinese overheid is heel beschermend ten opzichte van fraude en als een onderzoeker wordt betrapt, zal de lokale politie hem in elkaar slaan. Het kost ongelofelijk veel geld om daar onderzoek te doen.’

Bij Huishan was er een vertraging van drie maanden voordat het aandeel crashte. Hoe riskant is het om short te gaan?

‘Huishan was een massaal gemanipuleerd aandeel: er zaten vermogende mensen achter die maar bleven bieden op aandelen, om de koers hoog te houden. We hoopten dat ons rapport dat patroon zou doorbreken, maar dat lukte in eerste instantie niet. Uiteindelijk beseften de manipulatoren dat het over was, trokken ze hun biedingen in, en toen stortte het aandeel letterlijk binnen een paar minuten met 80 procent in.’

Bij FrieslandCampina liet een ervaren ceo zich door Huishan in de luren leggen; ook andere bedrijven zoals Caterpillar gingen in zee met frauduleuze partners. Waarom trappen ervaren bestuurders in de Chinese valkuil?

‘Veel westerse zakenmensen komen in China in de problemen doordat ze niet cultuur-ongevoelig willen overkomen.Zodra ze op iets vreemds stuiten, doen ze het af met: zo gaat dat daar kennelijk, ik moet er geen groot probleem van maken. Daar gaat het vaak fout.’

Waar kijkt u naar bij het opsporen van frauderende bedrijven die potentieel interessant zijn om te shorten?

‘We zoeken naar bedrijven die “te mooi zijn om waar te zijn”, zoals Huishan met zijn ongekend hoge winstmarges. We kijken ook naar bedrijven die heel snel groeien en waar de prijsdoelen telkens omhoog worden bijgesteld. We vragen ons dan eerst af: hoe kan het dat zij het zoveel beter doen dan alle anderen? Vinden we daar geen logische verklaring voor, dan gaan we preciezer in de jaarverslagen kijken: bijvoorbeeld naar de vrije cashflow, het verschil tussen de GAAP en non-GAAP winst, en insider-transacties. We bekijken ook de transcripten van company earnings calls en presentaties.

Wanneer de taal te “promoterig” is, raken we extra geïnteresseerd. Zodra we in analistenrapporten en persberichten veel buzz-woorden zoals “cloud” en “platform” tegenkomen, kijken we er ook nauwkeuriger naar. En we zijn geïnteresseerd in bedrijven die veel overnames doen of investeren in opkomende markten, want daar zit een grote potentie qua fraude. Beleggers zullen niet snel controleren waarin ze precies beleggen, en als ze dat wel doen, zijn ze vrij gemakkelijk voor de gek te houden. Ze zien niet of iets 2 miljoen waard is, of 200 miljoen. Ik heb in China letterlijk meegemaakt dat beleggers zeer onder de indruk waren van een fabriek die eigenlijk helemaal niks waard was.’

In Nederland zijn de afgelopen jaren grote schandalen aan het licht gekomen: SBM Offshore, VimpelCom, ING en Imtech. Is Nederland interessant voor shortsellers?

‘De situatie in Nederland ken ik niet goed, maar in het algemeen biedt continentaal Europa kansen vanwege een aantal gigantisch problematische bedrijven die goochelen met cijfers en daarmee beleggers voor de gek houden. Vanuit het perspectief van een shortseller betekent dat: werk aan de winkel. Maar het grote nadeel van Europa is dat wie kritiek heeft op machtige instellingen en grote bedrijven, veel tegenwind krijgt van overheden en autoriteiten. Activistische shortsellers krijgen, zelfs al hebben ze het gelijk volledig aan hun kant, altijd met vijandigheid te maken. De autoriteiten en toezichthouders zeggen dan: “Jij wilt alleen dat de koers gaat dalen en dat schaadt bedrijven en werkgelegenheid. Dat willen we niet.” Ik zie zo’n reactie als een “the tail wags the dog”-mentaliteit, want problemen die een bedrijf wegmoffelt, komen uiteindelijk altijd uit. De vraag zou horen te zijn: hoeveel beleggers laat je in de tussentijd in de val lopen? Als activistische shortseller wil ik dat de schade stopt.’

U bent veelvuldig aangeklaagd in smaadzaken waarin miljarden dollars geclaimd werden. Hoe kunt u winnen van tegenstanders met diepere zakken dan de uwe?

Wat wij doen is niet bijster lucratief. We doen dit vooral omdat we het leuk vinden

‘Vanaf meet af aan heb ik me erbij neergelegd dat de tegenstander altijd meer middelen heeft dan wij. De waarheid is echter het krachtigste middel: daarmee kunnen we de meeste zaken winnen, en niet zullen verliezen zodra we worden aangeklaagd door de tegenpartij of een toezichthouder. Toen we in 2011 publiceerden over Sino-Forest riskeerden we alles voor de waarheid, want Sino-Forest was een high-profile, geliefd bedrijf in Canada. Bijna iedereen daar had er, direct of indirect via hun pensioenfonds, in belegd. Nadat we ons rapport uitbrachten, heeft Sino-Forest 50 miljoen dollar besteed aan het onderuithalen van ons onderzoek. Dat is veel geld. We hebben uiteindelijk gewonnen vanwege de waarheid. We konden onderbouwen wat we beweerden en baseerden onze conclusies op feiten. Vanwege de waarheid winnen we.’

Is uw verdienmodel winstgevend?

‘We maken goede rendementen, maar onze business is niet schaalbaar. We zoeken namelijk naar aandelen van bedrijven die wat verbergen. Het is hard werken om zulke bedrijven te vinden en dan moeten we ook voldoende bewijs verzamelen om een rapport te publiceren. Het onderzoek is kostbaar, niet alles leidt tot een publicatie, en soms levert een publicatie ons geen rendement op. Ik verdien goed, maar het is geen fantastische business vanuit economisch perspectief. We doen het vooral omdat we het leuk vinden.’

U omschrijft de bedrijfsactiviteit van Muddy Waters als ‘het afpellen van lagen aangebracht door ogenschijnlijk gerespecteerde maar kruiperige advocaten en accountants/auditors’. Bedoelt u dat zij bewust meewerken aan gesjoemel?

‘Accountants helpen hun klanten bij het zo ver mogelijk oprekken van de boekhoudstandaard. Accountants zeggen niet: “Hee, dit is technisch gezien legaal, maar ik vind het niks omdat het misleidend is. Als je het niet aanpast dan hebben we een probleem.” Accountants helpen met het tweaken en opzoeken van de grenzen. Dat is exact het omgekeerde van wat het publiek van een auditor verwacht. Prestigieuze advocatenkantoren doen hetzelfde; ze krijgen prestige door klanten te helpen bij dingen die ze eigenlijk niet hadden mogen doen. Beleggers moeten echt begrijpen dat advocatenkantoren er niet zijn om hun belangen te vertegenwoordigen. Het zijn sycofanten, de yes-men waarbij alles draait om kissing ass. Ze worden ingehuurd door het bestuur, dat vaak weer een symbiotische relatie heeft met de raad van commissarissen.’

In de documentaire The China Hustle hekelt u het afschuiven van de verantwoordelijkheid van accountants zodra er boekhoudfraude aan het licht komt: dan is het ineens een lokale vestiging die steken heeft laten vallen. Waarom is dat problematisch?

‘Accountantsorganisaties zoals Deloitte, EY, PwC, KPMG en BDO willen dat hun merk een globale uitstraling heeft en wereldwijd herkenbaar is voor beleggers. Zij moeten denken: “Wow, de jaarrekeningen zijn goedgekeurd door het merk PwC.” Maar zodra het ergens fout gaat, zegt PwC opeens: “Nee, wij zijn niet verantwoordelijk voor wat er bij een PwC-afdeling in China gebeurt.” Dat afbakenen van zo’n probleem is heel wonderlijk, want eerder definieerden ze zichzelf nog als een grote club waar geld en personeel vrijelijk door de globale structuur bewegen. Totdat er een fraude wordt ontdekt: dan horen degenen die de fouten hebben gemaakt, opeens niet meer tot het netwerk.’

Trailer van 'The China Hustle'

Muddy Waters brengt regelmatig fraudezaken aan het licht bij beursgenoteerde bedrijven die een goedkeurende accountantsverklaring hebben gekregen. Waar schort het aan bij de controles?

‘Auditors werken met de aanname dat het bestuur hen de waarheid vertelt en dat ze echte documenten bestuderen. Ze gaan er niet vanuit dat ze mogelijk valse documenten aan het narekenen zijn. De auditors die in de loopgraven worden gestuurd, zijn bovendien vaak net afgestudeerde jongelui die een checklist afwerken. Ze gaan ervanuit dat dingen kloppen. Het grote verschil is dat wij niks at face value nemen. Als wij op iets vreemds stuiten, accepteren we niet snel de verklaring van het bestuur. Wij zijn sceptisch, gaan graven of er meer aan de hand is. Een auditor is vooral een dienstverlener die zijn klant blij wil maken, zij kunnen niet te argwanend zijn.’

Stuit u wel eens op misstanden die u echt boos maken?

‘Beleggen is een amorele activiteit. Als beleggers verwachten dat de koers omhoog gaat, kopen ze een aandeel, en ze verkopen dat weer zodra ze verwachten dat de koers zal dalen.

Dan prijs je aandelen aan in een bedrijf dat dokters omkoopt en mensen doodt

Het probleem is dat er beursgenoteerde bedrijven zijn die verschrikkelijke dingen doen. Niet eens dat ze aan het frauderen zijn, maar dat ze echt levens verwoesten, ook van mensen die niet in hun aandeel beleggen. The New York Times heeft bijvoorbeeld artikelen geschreven over zo’n intrinsiek slecht bedrijf: Insys Therapeutical. Dat bedrijf ontwikkelde een opiaat, bedoeld voor kankerpatiënten; maar Insys kocht vervolgens dokters om zodat zij het ook gingen voorschrijven aan mensen die andere soorten pijn hadden. Het gevolg: veel mensen raakten eraan verslaafd, er overleden zelfs mensen aan een overdosis. Dat is puur kwaad. De eerste signalen daarover kwamen in 2014 toen The New York Times melding maakte van arrestaties van artsen die het middel voorschreven. Ik was vóór die publicatie al op de hoogte van hun praktijken en vermoedde dat ze dokters omkochten. We hadden een shortpositie kunnen nemen, vanwege de kans op overheidsingrijpen en sluiting van de tent door de FBI. Maar dat is een bad short, want de kans is klein dat de instanties echt ingrijpen en het bedrijf stilleggen.’

U zag geen verdienmodel, dus u deed niets. Knaagde dat?

‘Toen ik hoorde over de praktijken van Insys dacht ik: “God, ik wil hier graag iets aan doen, maar ik heb daar geen business case voor. Na het NYT-artikel kwamen analisten gewoon weer met de rating “strong buy” en verhoogde koersdoelen. Dat vond ik echt onacceptabel, want dan adviseer je mensen om aandelen te kopen in een bedrijf dat dokters omkoopt en mensen doodt. Er is geen discussie over de intrinsieke slechtheid van zo’n bedrijf.

Ik streef een paradigmaverandering na

Ik ben tot de conclusie gekomen dat als ik ooit in een vergelijkbare situatie kom, ik mensen zal oproepen dat aandeel te verkopen. Want als je dat niet doet, help je mee om de aarde tot een slechtere plek te maken. Dat geldt ook voor analisten en aandeelhouders; zij hebben de plicht onderzoek te doen. Als de informatie er is, en ze niettemin hun kop in het zand steken en weigeren hun ratings aan te passen, zal ik ze noemen op internet. Ik wil dat kinderen aan de eettafel hun papa vragen: waarom hou je zo’n slecht bedrijf overeind? Jij hebt dan bloed aan je handen.

Ik streef uiteindelijk naar een paradigmaverandering: van een volledig a-moreel raamwerk naar eentje waar moraliteit soms een rol speelt. Zoals bij een bedrijf dat dokters omkoopt, waardoor mensen verslaafd raken aan een medicijn dat ze eigenlijk niet nodig hebben. Dat zijn de bedrijven die ik als shortseller-activist wil aanvallen. Onder andere door namen publiek te maken van mensen die hen  in staat stellen om daarmee door te gaan.’

Bent u in dat geval ook bereid om een ‘bad short’ aan te gaan?

‘Ik run een bedrijf en moet dit zakelijk benaderen. Maar inmiddels ben ik ervan overtuigd dat ik er een goede short van kan maken, vanwege de invloed van de maatschappij op de kapitaalmarkten. Laat me duidelijk zijn: ik ben geen weldoener, want ik beheer het geld van andere mensen. Ik kan geen dingen doen puur op basis van morele redenen, ik kan alleen dingen doen vanuit zakelijke overwegingen. Ik probeer alleen die twee zoveel mogelijk te laten overlappen. Dat model zal financieel succesvol zijn, en af en toe kan ik iets goed doen in de financiële markten en voor de wereld.’

Vindt u ook dat mensen een morele verplichting hebben zich te ontdoen van een aandeel van een bedrijf dat zich schuldig maakt aan corruptie of boekhoudfraude?

‘Nee, want de aandeelhouders worden dan al gestraft. Kijk, als ik een rapport uitbreng en gelijk blijk te hebben, dan zijn de beleggers in dat frauduleuze bedrijf degenen die geld verliezen. Een moreel probleem ontstaat wanneer de boekhouding van een bedrijf klopt, maar dat bedrijf ondertussen grote schade toebrengt aan niet-aandeelhouders.’

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 937 leden

Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

Volg Dennis Mijnheer
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren