© ANP?Jasper Juinen

Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen: roemloos einde aan roerige geschiedenis

    Beide medische centra van zorgondernemer Loek Winter – het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam en de IJsselmeerziekenhuizen in Flevoland – zijn failliet. Daarmee komt een roemloos einde aan twee zorginstellingen die in hun geschiedenis vaak van zich deden spreken. Follow the Money volgt Winter en de ziekenhuizen al langer.

    ‘We kunnen allemaal heel erg veel geld verdienen’, zei Loek Winter – bijgenaamd ‘Dollar Loek’ – in 2012 nog op een groot sales event in het chique Grand Hotel Huis ter Duin. Hij doelde op de zorg: een ruwe diamant, klaar om te worden opgeraapt en geslepen door de slimme zorgondernemer die in de sector durfde te stappen. (FTM's Eric Smit zat erbij en tekende het op.) Als iemand het kon weten was het Winter wel, de gevierde ondernemer die al sinds de jaren negentig munt wist te slaan uit de gezondheidszorg en zelfs in 2009 de noodlijdende IJsselmeerziekenhuizen overnam.

    De financiële verslaglegging liep de afgelopen twee jaar nogal wat vertraging op

    Zes jaar later zijn de twee ziekenhuizen die Winter in zijn carrière overnam beide failliet verklaard, nog geen week nadat uitstel van betaling werd aangevraagd. Zorgverzekeraar Achmea bleek vorige week niet bereid om de IJsselmeerziekenhuizen en het Slotervaart te steunen met krediet om de problemen te overbruggen. In Nieuwsuur zei de ziekenhuisondernemer woensdag ‘teleurgesteld’ te zijn. ‘In een week tijd hebben de verzekeraars alle contracten opgezegd. Dat betekent dat we acuut in een probleem terechtgekomen zijn’.

    Negatieve energie

    Maar zo acuut waren de achterliggende problemen van de ziekenhuizen van Winters MC Groep niet. De financiële verslaglegging liep de afgelopen twee jaar nogal wat vertraging op. Afgelopen zomer werd huisaccountant EY de laan uitgestuurd, zo meldde Het Financieele Dagblad. Het kantoor zou te streng zijn en zorgen voor ‘negatieve energie’ tijdens het controleren van de jaarrekeningen. Toen onlangs eindelijk de jaarrekeningen van de IJsselmeerziekenhuizen over 2016 en 2017 werden gepubliceerd, bleek de organisatie te kampen met verliezen van respectievelijk 3,7 miljoen euro en 1 miljoen euro. Voor het Slotervaart, dat in 2016 nog wel zwarte cijfers schreef, is tot op heden zelfs geen jaarrekening over 2017 gepubliceerd.

    De bestuurders hebben wellicht nattigheid gevoeld. Loek Winter stapte begin 2018 uit beide ziekenhuisbesturen. Zijn zakenpartner Willem de Boer volgde ruim een maand geleden.

    De teleurstelling is wel begrijpelijk. Niet alleen is Nederland twee grote medische centra armer, Winter en De Boer hadden in de ondernemingen zelf geld gestoken waar ze jaarlijks rente over ontvingen. In de IJsselmeerziekenhuizen zat in totaal 5 miljoen euro aan achtergestelde leningen, tegen 7 procent rente. Aan het Slotervaart had het moederbedrijf 4,5 miljoen geleend, waarvan 2 miljoen tegen 6 procent en 2,5 miljoen tegen 7 procent. Dat geld zijn de investeerders nu kwijt, zegt Winter in Nieuwsuur. Maar of dat werkelijk zo is, is niet duidelijk. Opmerkelijk: volgens de concept-jaarrekening van het Slotervaart uit 2016, zou de lening van 4,5 miljoen euro aan de aandeelhouders in 2017 voor het grootste deel worden afgelost. Daarmee zou Winters bedrijf precies op tijd een flinke som geld terughalen uit het nu failliete bedrijf. Volgens het aflossingsschema zou in 2018 de restsom van 1,25 miljoen afgelost worden. 

    De IJsselmeerziekenhuizen werden voor 21,6 miljoen euro gefinancierd door de Nederlandse belastingbetaler

    Beide ziekenhuizen van Winter kennen een roerige geschiedenis. Toen Winter en zijn kompanen in 2009 de IJsselmeerziekenhuizen overnamen, kregen ze een flinke zak geld mee om de problemen aldaar op te lossen. Om de benodigde staatssteun van de NZa er in de Kamer door te krijgen, bedacht toenmalig minister Ab Klink zelfs de term ‘systeemziekenhuis’. Geheel in de geest van die tijd, met alle omvallende ‘systeembanken’ die gered moesten worden.

    Het leidde ertoe dat Winter 18 miljoen euro toegezegd kreeg, waarvan hij uiteindelijk 12 miljoen incasseerde voor de ziekenhuizen. Daarbij kreeg hij van verschillende overheden leningen, waarvan uiteindelijk 9,6 miljoen euro kwijtgescholden werd. Zo werden de IJsselmeerziekenhuizen voor 21,6 miljoen euro gefinancierd door de Nederlandse belastingbetaler. Dat was ook wel nodig, zei Willem de Boer in 2014 tegen Follow the Money. ‘Anders was het ziekenhuis failliet geweest.’

    Slag om het Slotervaart

    Eind 2013 stapte Winters MC Groep na het door de staat gesteunde succes van het IJsselmeerziekenhuizen in een nieuw avontuur: de overname van het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam. Dat ziekenhuis was het hele jaar onderwerp geweest van een bittere juridische strijd.

    Follow the Money volgde de zaak op de voet: het Slotervaart, dat vanaf de opening in 1975 al financiële problemen kende en in 1997 werd geprivatiseerd, werd in 2006 als eerste ziekenhuis in Nederland door ondernemers overgenomen. Het betrof de Beverwijkse ondernemer Jan Schram, rijk geworden met vastgoed, en zijn compagnon Aysel Erbudak, die bestuursvoorzitter van het ziekenhuis werd. De flamboyante Turkse streek van meet af aan nogal wat mensen tegen de haren in, waaronder een legertje vrijwilligers dat door haar de laan uit werd gestuurd. Maar de overname werd een succes: de volgende zes jaar zou het Slotervaartziekenhuis heel behoorlijk draaien.

    Aysel Erbudak, bestuursvoorzitter van het Slotervaartziekenhuis, streek van meet af aan nogal wat mensen tegen de haren in.

    Maar toen Jan Schram eind 2012 overleed, ontstonden er problemen. Hij had nog 26 miljoen euro in het ziekenhuis zitten, een belang dat overging op zijn nabestaanden. De kostbare erfenis kwam onder druk te staan toen Erbudak de onderhandelingen met Achmea’s Zilveren Kruis begin 2013 niet tot een goed einde wist te brengen. Ze dreigde toen zelfs om ongecontracteerd te gaan werken.

    De familie Schram ondernam actie, en Erbudak werd geschorst. Een bittere strijd om het eigendom van het ziekenhuis volgde. Onderzoek door de Ondernemingskamer leidde er uiteindelijk toe dat het Openbaar Ministerie in november 2017 een strafzaak begon tegen de oud-bestuurder wegens verduistering.

    Is Winter zijn geld daadwerkelijk kwijt?

    In het heetst van de strijd, eind 2013, besloot de familie Schram haar aandelen te verkopen aan Loek Winters MC Groep. Vijf jaar later valt het doek. Er blijven heel veel vragen over: waarom is het rasondernemer Winter niet gelukt om de ziekenhuizen op de lange termijn succesvol te laten draaien? Wat is de aanleiding geweest voor het faillissement? Is Winter zijn geld daadwerkelijk kwijt? En wat gaat er gebeuren met de ziekenhuisgebouwen en -terreinen? Redenen genoeg om de zaak de komende tijd nauwlettend in de gaten te houden. Wordt vervolgd, dus.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eelke van Ark

    Gevolgd door 1104 leden

    Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

    Volg Eelke van Ark
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren