Kamerlid Pieter Omtzigt stelt dat minister Dijsselbloem 'onwaarheden' heeft verteld over het 'speculerende' overheidsbedrijf Slibverwerking Noord-Brabant'

    Minster Jeroen Dijsselbloem heeft in antwoorden op eerdere Kamervragen over Slibverking Noord-Brabant 'tal van onjuistheden' verkondigd en de Kamer 'onwaarheden over de situatie van SNB verteld'. Dat stelt Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) in zijn uitgebreide initiatiefnota over het derivatengebruik bij semi-overheidsinstellingen. Omtzigt veegt op meerdere punten de vloer aan met Dijsselbloem. Hij vindt onder andere dat sommige antwoorden van de minister over SNB 'zeer ongepast' zijn en hij meent dat ze 'ten onrechte een geruststellend beeld' geven van de toestand bij de 'speculerende' slibverwerker. 'SNB is een tijdbom geworden,' stelt Omtzigt, 'maar niet voor de Minister.'

    Het derivatenspel

    Eind 2006 besloot het semi-overheidsbedrijf Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) dat het mee kon doen in het grote derivatenspel. Enkele bankiers van Deutsche Bank hadden de directie van het slibverwerkende bedrijf uit Moerdijk een zeer lucratieve win-win-propositie voorgelegd. SNB kon zijn kredietrisico's op een drietal omvangrijke deposito's substantieel verminderen en tegelijk miljoenen verdienen. SNB hoefde alleen maar 115 crediteuren van Deutsche Bank via een zogenoemde portfolio credit default swap te verzekeren. De bank zou op haar beurt weer de deposito's van SNB verzekeren. Het positieve verschil - jaarlijks 1,8-1,9 miljoen euro - mochten de slibverwerkers op hun rekening bijschrijven. SNB-directeur Marcel Lefferts omschreef de deal met Deutsche Bank tegenover Follow the Money als 'een prachtige aanvullende bron van inkomsten'. Het ging mis toen de kredietcrisis uitbrak. [Lees hier het verhaal over hoe de directie van SNB in de wereld van de financiële derivaten verzeild raakte en 270 miljoen euro aan publieke middelen op het groene laken van de zakenbankiers plaatste] Omtzigt (CDA) stelde de minister van Financiën in september 2012 vragen over de derivatenposities van verschillende semi-publieke instellingen, waaronder SNB. Medio november 2012 gaf Dijsselbloem antwoord op de vragen van Omtzigt. Daaruit bleek onder andere dat slibverwerker SNB op een technisch faillissement afstevende, maar verder mocht Dijsselbloem van zijn ambtenaren aangeven dat er eigenlijk weinig aan de hand was met de slibverwerker uit Moerdijk. Het feit is echter dat het semi-overheidsbedrijf tot vorige week nog aan het onderhandelen was met Deutsche Bank over de penibele situatie waarin het verkeert. Eind vorige week verscheen ook de initiatiefnota van Omtzigt over het derivatengebruik van (semi)-overheidsinstellingen waarvan met name Vestia inmiddels een historische betekenis heeft gekregen. Omtzigt staat in zijn nota ook uitgebreid stil bij Slibverwerking Noord Brabant (SNB) dat net als woningcorporatie Vestia zelf voor kredietverzekeraar ging spelen.
    'Het verkopen van verzekeringen door een (semi)publieke instelling zou juist als een ernstige vorm van speculatie beschouwd moeten worden'
    'Tot op de dag van vandaag zien ze de betrokken accountants geen probleem in het verkopen van verzekeringsproducten door Vestia aan banken', schrijft Omtzigt. 'Hetzelfde gold voor Slibverwerking Noord-Brabant (SNB): SNB had kredietverzekeringen verkocht aan banken. Ook SNB ziet tot op de dag van vandaag het probleem niet. Het verkopen van verzekeringen door een (semi)publieke instelling zou juist als een ernstige vorm van speculatie beschouwd moeten worden waarvoor de accountant zou moeten waarschuwen. Helaas verzaakt de accountant maar al te vaak in die rol en faciliteert juist de speculatie.' Omtzigt stipt ook nog even het verhullende taalgebruik van de slibverwerkers aan: 'In de media gaf SNB aan niet over derivaten te willen spreken maar over switch transacties.'

    Brisante appendix

    Het gaat het Kamerlid echter vooral over de 'zeer speculatieve transacties' die SNB aanging. In de brisante appendix van zijn nota schiet Omtzigt tenslotte met scherp op Dijsselbloem. (voor de volledigheid is de appendix in zijn geheel overgenomen). 'Uit de brief van de Minister van Financiën op kamervragen18 2012 komen tal van onjuistheden aangaande Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) naar voren: • De Minister noemt enkel dat 'In 2007 heeft SNB een Switch Transaction (ST) afgesloten met Deutsche Bank (DB) met als voornaamste doel financiële risicovermindering' terwijl in het jaarverslag 2009 tevens wordt gemeld 'SNB heeft kredietrisico op zich genomen op drie PCDS's (portfolio credit default swap red.). In feite heeft SNB een verzekering verkocht aan één of meerdere banken en loopt hierdoor risico zoals ze zelf terecht aangeeft in haar jaarverslag. • De Minister stelt glashard dat de ST 'een van tevoren bekende en vastgelegde financiële opbrengst' levert. Dat is onjuist. Pas op afloopdatum (of beperkte tijd daarvoor) is bekend wat de financiële opbrengst van een derivaat is over zijn gehele looptijd. Wel is er een maximum verlies, namelijk de gehele onderliggende waarde. In het jaarverslag van 2009 schrijft SNB zelf ook over de mogelijke uitkeringen die zij op de PCDS's moet doen. Die zouden maximaal EUR 270 miljoen bedragen. • De Minister merkt op: 'De ST loopt tot 2017 zonder tussentijdse betalingsverplichting voor SNB en haar aandeelhouders. Enkel door exceptionele economische ontwikkelingen zou deze situatie kunnen veranderen.' Dit is in tegenspraak met de bewering van een 'een van tevoren bekende en vastgelegde financiële opbrengst'. Bovendien getuigt de term 'exceptionele economische ontwikkelingen' van volledige afwezigheid van risicobewustzijn tevens een volkomen gebrek aan inzicht in de huidige instabiele economische situatie (bovendien is er blijkbaar niets geleerd van de kredietcrisis). • De uitspraken van de Minister 'Hierdoor ontstaat boekhoudkundig een negatief eigen vermogen. Op papier lijkt SNB hierdoor failliet, terwijl de omzet en de kostenstructuur in orde zijn' en 'Het negatieve eigen vermogen staat op gespannen voet met de contractuele afspraken met DB. SNB is daarom thans in gesprek met DB over hoe om te gaan met deze wijziging in de verslaggevingregels. Het is algemeen gebruikelijk en geaccepteerd dat banken en bedrijven bij wijziging van regelgeving met elkaar nieuwe afspraken maken' zijn zeer ongepast en geven ten onrechte een geruststellend beeld.
    'SNB is blijven volharden in haar fout en de Minister heeft de Kamer onwaarheden over de situatie van SNB verteld'
    In de woningcorporatiesector is onderkend dat toepassing van accountingregels tot recentelijk te weinig conservatief was en dat huidige invulling een veel getrouwer beeld van de waarheid schetst (zie bijv. Portaal, Mooiland, Woonstad). Bovenstaande uitspraken wekken geenszins de indruk dat SNB en de Minister beseffen dat de huidige toepassing van accounting – in tegenstelling tot de vroegere interpretatie – een reëler beeld van de werkelijkheid geven. SNB is een tijdbom geworden, maar niet voor de Minister. De provincie had als toezichthouder tijdig het falen van het financieel beleid van SNB moeten doorzien en ingrijpen. Gegeven dat ze dat niet had gedaan had ze bij het bekend worden van het schandaal voor maximale transparantie en goede communicatie moeten zorg dragen. Het tegenovergestelde is gebeurd: SNB is blijven volharden in haar fout en de Minister heeft de Kamer onwaarheden over de situatie van SNB verteld. Minstens zo belangrijk is te constateren van de provincie niet verwacht mag worden dat zij kennis en expertise heeft op het gebied van (complexe) financiële derivaten. De provincie zou dan ook niet belast moeten zijn met financieel toezicht.'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eric Smit

    Gevolgd door 2246 leden

    Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

    Volg Eric Smit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Derivaten in het MKB

    Gevolgd door 427 leden

    FTM verdiept zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederivat...

    Volg dossier