‘Social enterprises zijn sexy business’

    Mark Hillen verkeerde in de top van het bedrijfsleven toen hij voelde dat het knelde. Sinds 2012 werkt hij met Willemijn Verloop samen en doen ze er met Social Enterprises NL alles aan om het klimaat voor maatschappelijk ondernemen in Nederland te verbeteren.

    Ze kenden elkaar amper, maar Willemijn Verloop en Mark Hillen waren het er al snel over eens dat maatschappelijke ondernemers de kracht hebben om de wereld een beetje mooier te maken. Ze zagen ook dat er de nodige obstakels lagen om die ondernemers de ruimte te geven zich volledig te kunnen ontplooien. Dat moest anders en in 2012 richtten ze de stichting Social Enterprise NL op en begonnen aan hun missie. In een prachtig pand aan de Amsterdamse Herengracht, op de derde etage, vijf trappen omhoog via marmeren en met rood tapijt bedekte treden, bevindt zich het kantoor van Social Enterprise NL. Anders dan de weelderige opgang doet vermoeden, is het kantoor sober ingericht. Er staan zes bureaus die aan elkaar zijn geschoven en daar boven op in het midden prijkt een enkele vetplant. De thuisbasis van waaruit Willemijn Verloop en Mark Hillen blijkt een gesponsorde ruimte vanwaaruit ze met hun medewerkers het klimaat voor social enterprises verbeteren. Social enterprises zijn bedrijven die winst willen maken, maar hun maatschappelijke doelstelling boven hun winstdoelstelling plaatsen. Naar schatting telt Nederland al zo’n 2000 tot 3000 van dit soort bedrijven. ‘Het is dus niet zo dat wij de sector moeten creëren, de bedrijven zijn er al,’ zegt Verloop. ‘Social Enterprise NL is als een buitenboordmotor die het proces, en daarmee de erkenning van social enterprises als sector en hun impact op de maatschappij, versnelt. Dat deze groep ondernemers bestaat, is onze raison d'être.’

    Kunstheupen

    Mark Hillen (1960) werkte 25 jaar als adviseur in de top van het zakenleven tot dat hij zich realiseerde dat er iets knelde. In 2007 liet hij op 47-jarige leeftijd zijn uitstekend betaalde bestaan als managing partner bij Accenture voor gezien. ‘Ik wilde terug naar de waarden die voor mij belangrijk zijn en die in de loop der jaren onder waren gesneeuwd. Dat kon ik alleen doen door helemaal te stoppen en opnieuw te kijken naar wat ik nu echt wilde.’ In zijn werk voor grote commerciële organisaties zag Hillen vaak dat bedrijfsactiviteiten van deze ondernemingen gepaard gaan met negatieve effecten of dat sommige zaken moreel niet kloppen. ‘Binnen de medische industrie bijvoorbeeld wordt veel geïnvesteerd in kunstheupen voor rijke ouderen, maar niet in medicijnen voor ebola voor arme mensen. Dat laatste levert de industrie geen geld op, terwijl met kunstheupen veel geld kan worden verdiend. Dat klopt niet.’ Hillen was ervan overtuigd dat het ook anders kon. Hij reisde veel naar Afrika, voor vakantie en om mee te werken in projecten. Tijdens zijn verkenningstochten schreef hij een artikel over social enterprises. Verloop kreeg begin 2012 de tekst onder ogen en nam contact op met de auteur. Dat vormde het begin van hun samenwerking die een maand later al gestalte kreeg bij de oprichting van de stichting (geen BV) Social Enterprise NL.
    Verloop kwam er achter dat er in Nederland nauwelijks aandacht voor sociaal ondernemerschap bestond
    Verloop (1970) had in de goede doelenwereld als oprichter en directeur van War Child en als bestuurder bij tal van maatschappelijke organisaties haar sporen al ruimschoots verdiend. Maar sinds 2010 was ze bezig haar zinnen te verzetten toen ze er achter kwam dat er in Nederland nauwelijks aandacht, laat staan een stimulerend ondernemersklimaat voor sociaal ondernemerschap bestond. Samen met adviesbureau McKinsey deed ze in 2011 een onderzoek en publiceerde een rapport over de kansen en de belemmeringen voor Nederlandse ondernemers met een maatschappelijke missie. ‘Willemijn was al veel gestructureerder met het onderwerp social enterprises bezig,’ zegt Hillen. ‘Ze had inmiddels al een onderzoek op haar naam staan. Verloop: ‘Ik was op mijn beurt weer heel blij met het stuk van Mark. In die tijd was er nog niet zoveel over het onderwerp te vinden en hielden nog niet zoveel mensen zich met social enterprises bezig.’ In korte tijd leerden Hillen en Verloop elkaar door en door kennen. ‘In de beginperiode zijn we voortdurend met elkaar meegegaan naar afspraken, nu delen we ons op. Inmiddels weet ik hoe Mark denkt, en denk ik dat Mark ook weet hoe ik denk. ' Hillen: ‘Willemijn is flamboyant, heel goed in aandacht genereren en pr.' Verloop: 'Mark is een denker. Ik bel hem met een idee, en dan slaapt hij er een nacht over en komt met een heel helder beeld. Dat hij bij Accenture zoveel bedrijven van binnen heeft gezien heeft ook nog het volgende voordeel: wanneer een social enterprise met een zakelijk probleem zit dan vormt het adressenbestand van Mark een onuitputtelijke bron.’

    Koppige gekken

    In hun boek Verbeter de wereld, begin een bedrijf dat eind 2013 uitkwam noemen Verloop en Hillen deze ondernemers de ‘koppige gekken’. Tot de kenmerken van een sociaal ondernemer behoort allereerst een intrinsieke drijfveer om een maatschappelijk probleem op te lossen. Dat is een probleem dat meestal door de ondernemer zelf ervaren is. Of dat nu het contact is met een autistisch buurtjongetje of ter plaatse waargenomen misstanden in Afrika. Daarnaast kunnen sociaal ondernemers commercieel denken en zich de vragen stellen: hoe ga ik marktgericht met deze kwestie om en hoe breng ik de maatschappelijke en commerciële oplossing bij elkaar? Daarnaast inspireren social enterprises ook andere bedrijven. ‘Grote commerciële bedrijven zullen altijd blijven bestaan, maar als zij, geïnspireerd door wat social enterprises doen, toch net iets maatschappelijker gericht worden, dan is dat ook een gewin,’ zegt Hillen. ‘Social enterprises kunnen de wereld een spiegel voorhouden. Zij laten zien dat het ook anders kan.’  

    mark-en-willemijn-eerste-oplage Willemijn Verloop en Mark Hillen met de eerste exemplaren van hun boek

      Anders dan een goed doel, dat ook een maatschappelijke doelstelling heeft, wil een social enterprise - ofwel een maatschappelijke onderneming - financieel op eigen benen staan. Het is immers een bedrijf. Een maatschappelijke onderneming is dus niet afhankelijk van donaties of subsidies en gebruikt het verdienen van geld als het middel om haar maatschappelijke doelen te bereiken. Dat is ook direct een probleem waar deze bedrijven mee te maken hebben. Een veelgehoord vooroordeel is dat het voeren van een bedrijf en het nastreven van een maatschappelijke missie niet samen kunnen gaan. Goede dingen doen wordt nog altijd geassocieerd met een stichting of vereniging.
    'Social enterprises kunnen de wereld een spiegel voorhouden. Zij laten zien dat het ook anders kan.’
    Social Enterprise NL verzamelt voorbeelden om te laten zien dat het wel kan en dat het zelfs veel effectiever is. Inmiddels hebben 200 bedrijven zich aangesloten bij het platform (een lidmaatschap kost 150 euro ex btw per jaar), waaronder horecabedrijven, productiebedrijven, retailers en dienstverleners in een groot aantal sectoren zoals IT, energie, welzijn en gezondheid. ‘Via Social Enterprise NL wisselen sociaal ondernemers ervaringen uit, waardoor hun niveau stijgt. Ze laten aan elkaar zien dat iets kan en leren van elkaar,’ zegt Verloop. Behalve versterking van binnenuit via kennisuitwisseling en gerichte trainingen, zet Social Enterprise NL zich ook in voor een groeiende vraag vanuit de markt naar diensten en producten die de maatschappelijke ondernemingen voortbrengen. De sector krijgt door het werk van Hillen en Verloop ook steeds meer een gezicht. Verloop vertelt dat tijdens de bijeenkomsten van Social Enterprise NL de deelnemers vaak hun blijdschap laten merken. ‘Eindelijk horen ze ergens bij. Ze passen in een vakje en hebben een sticker. Ze vinden gelijkgestemden. Door de erkenning die ze krijgen, wordt hun moed versterkt.’

    Lobbywerk

    Social Enterprise NL verricht lobbywerk bij de politiek, overheids- en financiële instellingen. Dat was ook nodig. ‘Mark Rutte kende Tony’s Chocolonely niet!’ vertelt Verloop nog steeds verbaasd. De overheid heeft inmiddels oog gekregen voor de sector, mede dankzij het werk van Social Enterprise NL. ‘Wij waren helemaal niet gewend om over de gangen te lopen bij de ministeries,’ zegt Hillen. ‘Nu weten we waar we moeten aankloppen en mensen weten ons ook te vinden. Zij komen zelfs naar ons toe voor advies.’ Verloop: ‘Binnenkort start de SER met een onderzoek naar sociale ondernemingen. En we weten allemaal dat de SER het grootste orgaan is dat het kabinet en parlement voorziet van advies waar het gaat om het sociaal-economisch beleid.’ In de korte tijd dat Social Enterprise NL actief is, is de context al sterk veranderd. Hillen: ‘De politiek krijgt meer oog voor sociale ondernemingen. Financiële fondsen worden opgericht, die zich exclusief op social enterprises richten. Universiteiten maken gespecialiseerde lesprogramma’s. Zij kijken naar wat jongeren willen en dat is sociaal ondernemen. Maatschappelijke ondernemingen zijn sexy business.’
    Vandaag op donderdag 4 september organiseert Social Enterprise NL een congres voor gemeenten. De titel luidt: De Social Enterprise als Business Partner van de gemeente. Verloop: ‘Gemeenten hebben veel meer taken op hun bord gekregen die te maken hebben met het oplossen van maatschappelijke problemen, zoals arbeidsparticipatie. Social enterprises kunnen hen daarbij helpen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Maureen van Althuis

    Maureen van Althuis is opgeleid als communicatiespecialist aan de Universiteit van Amsterdam. Een corporate carrière lag in d...

    Volg Maureen van Althuis
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren