Paulus Jansen blijkt in een vroeg stadium voor zeker twee affaires te hebben gewaarschuwd. De kamer vond het SP-ketelmuziek.

    De verhoren over de grote affaires liggen achter ons. De parlementaire enquête richt zich nu op mensen die zich langdurig professioneel met de corporatiesector hebben beziggehouden. De commissie wil een completer beeld krijgen van de sector en de affaires, door ze uit verschillende hoeken te belichten.

    Donderdag begonnen de verhoren met Merijn van Giessen. Hij is sinds vorig jaar gepensioneerd, maar was jarenlang Directeur Wonen bij VROM en later BZK. Hij probeerde voortdurend de indruk te wekken dat het ministerie niets te verwijten valt. Esprit de corps heet dat in het leger. Dit leidde soms tot vermoeiende, van de kant van Van Giesen, defensieve woordenwisselingen.

    Commissielid Bashir: ‘De circulaire MG 94/31 over het gebruik van derivaten staat niet op de site. Volgens het Centraal Fonds betekent dit, dat hij niet meer geldig is.’

    Van Giessen: ‘Dat is niet bepalend. Hij is nooit officieel ingetrokken.’

    Bashir: ‘Maar hoe moest het Centraal Fonds dan weten dat MG 94/31 nog steeds geldt?’

    Van Giesen: ‘Bij de oprichting van het Centraal Fonds hebben ze stukken gekregen over de uitgangspunten. Daarbij zat ook MG 94/31. Verder is er ook nog de circulaire 2001/26 en daarin staat duidelijk dat wat financieel beleid betreft, er minimale financiële risico’s genomen moeten worden. Dat lijkt me duidelijk.’

    Doelmatigheid

    In een recent rapport van de rekenkamer wordt de beperkte omvang van de controleafdeling bij Wonen bekritiseerd. Bij de enquêtecommissie leefde dus de vraag of een afdeling van 10 man, niet veel te klein is. Van Giesen antwoordde zonder enig voorbehoud, dat het voldoende was. Commissielid Mulder was verbaasd. ‘U moest toezicht houden op de integriteit, de prestaties, de effectiviteit en de doelmatigheid van zo’n 400 corporaties.’ 

    Op de vraag of de Maserati van Rochdale-topman Möllenkamp hem bevreemd had, antwoorde Van Giessen: ‘Aanvankelijk niet. Meneer Möllenkamp had een goed salaris en heeft een rijke vrouw.’ Dat laatste stukje informatie is saillant en maakt opeens duidelijk hoe het kan dat Möllenkamp, ondanks zijn persoonlijke faillissement, tegenwoordig onder de Spaanse zon woont. Die vraag stelde voorzitter Van Vliet enige tijd terug aan Möllenkamp. Zijn antwoord was toen: ‘Ik leef van familie, vrienden en bekenden.' Dat was dus strikt genomen correct.

    Berucht Deloitte-rapport

    Een beetje pijnlijk werd het toen Van Giessen ontkende ooit het beruchte rapport van Deloitte over WSG te hebben gekregen. Commissievoorzitter Van Vliet ‘parkeerde’ de vraag en kwam er later op terug. Hij las toen een email voor van een medewerker van het CFV aan CFV-directeur Jan van der Moolen: ‘Ik heb Merijn het rapport persoonlijk overhandigd.’ 

    Van Vliet: ‘Mag ik u eraan herinneren dat u staat onder ede staat.’

    Van Giessen: ‘Als ik dit zo hoor, moet ik het gekregen hebben, maar ik kan me er niets meer van herinneren.’

    Ton Lensen was de volgende getuige. Hij was extern toezichthouder bij Rentree en is sinds de affaire voorzitter van de raad van commissarissen van WSG: eerst tijdelijk en nu vast.  Wat hij vertelde was in grote lijnen al bij eerdere verhoren langsgekomen. Alleen het detail dat Peter Span, de voormalige directeur/bestuurder van WSG, ook zijn vrouw op de loonlijst had staan, verduidelijkte verder hoe die man omging met geld en gunsten: niet zuiver. Dat drie van de leden van de raad van commissarissen zakenpartners van Span uit de zorg waren, past ook in dat beeld. Evenals de twee door WSG gebouwde woningen, die hij volgens de commissie verkocht tegen een gereduceerd tarief aan zijn dochter en zijn nicht.

    Catastrofe

    De ster van de dag was Paulus Jansen. Hij is sinds 6 weken wethouder in Utrecht, maar was van 2006 tot 2014 kamerlid voor de SP, met als portefeuille volkshuisvesting. Het was interessant om te merken dat een SP’er, die in de Kamer nogal eens werd gezien als een goed ingevoerde, maar wat extreme collega, een deel van de affaires haarscherp had voorzien. 

    Jansen: 'De minister wist dat er een catastrofe in de maak was. Ik heb toen een motie van wantrouwen tegen haar ingediend'

    Over Woonbron zei Jansen: ‘Dat was een corporatie met een goede reputatie, maar ik vind dat die meer op goede pr was gebaseerd, dan op werkelijke prestaties.’ Het stoomschip vond hij totaal geen kernactiviteit en in het voorjaar van 2008 vroeg hij minister Vogelaar om cijfermatige informatie over het schip. ‘Die kreeg de Kamer niet, maar de minister wist toen al dat er een catastrofe in de maak was. Ik heb toen een motie van wantrouwen tegen haar ingediend.’

    Commissielid Oskam: ‘U hebt ook nog een motie ingediend om de raad van commissarissen van Woonbron naar huis te sturen. Waarom wilde u niet de bestuursvoorzitter zelf weg hebben?’

    Jansen: ‘Dat wilde ik ook, maar dat kon niet. De minister kon wel de commissarissen vervangen. Ik hoopte dat daar dan nieuwe mensen zouden komen, die Kromwijk naar huis zouden sturen. Maar de Kamer was er niet zo van onder de indruk. Het leek ze een beetje SP-ketelmuziek.’

    Verzinken

    In datzelfde jaar (2008) was Jansen op werkbezoek bij Rentree in Deventer. 'Directeur/bestuurder Rinie Teuben begon zijn plannen te ontvouwen over het uitbesteden van alle activiteiten van de corporatie, inclusief het verhuurbedrijf. Alleen het portfoliomanagement zou nog direct bij Rentree zitten. Dat leek me geen goed idee. Heel veel van die activiteiten zijn bepalend voor de band tussen de huurder en de corporatie.’

    ‘Ik vond het een rare nevenactiviteit. Zeker als je ook alle risico’s als corporatie op je nek neemt'

    Jansen uitte toen ook zijn bezwaren tegen Teubens plan om de drukke weg die door de rivierenwijk loopt, te laten verzinken en te overkappen. ‘Ik vond het een rare nevenactiviteit. Zeker als je ook alle risico’s als corporatie op je nek neemt. Toen ik mijn argumenten gaf merkte ik meteen dat de aanwezige bewonersgroep naar mijn kant begon te komen. Ik heb die plannen van Rentree regelmatig ingebracht tijdens debatten.’

    Volgens Jansen is 90 tot 95 procent van alle ellende in de sector het gevolg van falend beleid uit Den Haag. ‘Goed gedrag is eerder belemmerd dan aangemoedigd. Ik vind nevenactiviteiten pas aanvaardbaar als een corporatie minimaal een 8 op zijn kernactiviteiten scoort. Dan heb ik ook nog een hele reeks criteria waaraan zo’n nevenactiviteit moet voldoen.’ Jansen stelt dat tot de Vestia-affaire de meerderheid van de kamer vond dat nevenactiviteiten erbij hoorden: ‘Daarna begonnen ze pas wakker te worden.’

    'De hoofdtaak van een bestuurder [van een woningcorporatie] is netjes op de winkel passen. Dat is vrij simpel'

    Maatschappelijk vastgoed

    Als het gaat om een keuze tussen grote en kleine corporaties, kiest Jansen voor de kleinere: ‘Uit de cijfers van het CFV, die ik vaak analyseerde, blijkt dat kleinere corporaties meestal beter presteren dan de grote. Bovendien is de positie van de huurder sterker bij een kleine corporatie. En waarom die omvang. De hoofdtaak van een bestuurder is netjes op de winkel passen. Dat is vrij simpel.’

    Jansen is nu wethouder en stelt vast dat gemeenten weinig grip hebben op corporaties. ‘Maar laat gemeenten ook niet te veel macht krijgen over corporaties. Dan moeten de corporaties opeens heel veel maatschappelijk vastgoed bouwen.’

    Dat is een verfrissend geluid van een wethouder.


    Peter Hendriks is gastauteur van Follow the Money. Hij is als zelfstandig consultant gespecialiseerd in het doorlichten van woningcorporaties in opdracht van Raden van Toezicht. De komende maanden zal hij voor Follow the Money de parlementaire enquete naar de woningcorporaties volgen en van commentaar voorzien.

    Email: P.Hendriks.Senior@Gmail.com

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 1156 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 1336 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Volg dossier