Staaltje Rotterdamse blufpoker op Deense ambulancemarkt

  • Het lijkt wel een uitzending van het AVROTROS TV programma "Ik Vertrek"... Je bent wild en je jonkt wat (of zoiets)...

De Nederlandse Bios Groep van Stef Hesselink gaat na de zomer het ambulancevervoer verzorgen in Zuid-Denemarken, maar de voorbereidingen verlopen moeizaam. Wie is deze taxi/ambulanceondernemer, die de Deense ambulancedienst Falck rechts inhaalde bij een aanbesteding van 500 miljoen euro?

Het Deense alarmnummer 112 blijft onveranderd, maar de 1 miljoen inwoners van drie zuidelijke regio’s van Denemarken zullen na de zomer een ambulance van de Bios Groep zien voorrijden zodra ze een noodoproep doen. Althans, dat is de verwachting die is ontstaan nadat de in Rotterdam gevestigde Bios Groep vorig jaar verrassend een Europese aanbesteding won voor het ambulancevervoer op het eiland Funen en twee zuidelijke regio’s van het vasteland. Door 10 procent láger in te schrijven dan het internationaal opererende Falck deelde Bios-directeur Stef Hesselink een rechtse directe uit aan deze onderneming die al 100 jaar verantwoordelijk is voor het ambulancevervoer in Denemarken. Door de Nederlandse overwinning is Bios per 1 september verantwoordelijk voor het ambulancevervoer in drie zuidelijke regio’s – een gebied dat tien keer zo groot is als de regio Rotterdam-Rijnmond, het enigegebied waar Bios nu het ambulancevervoer verzorgt. Het belooft een lange zomer te worden, want verschillende Deense kranten melden dat Bios met zijn voorbereidingen voor deze klusallesbehalve op schema ligt. Met nog slechts drie maanden te gaan, komt het bedrijf circa 100 van de benodigde 350 ambulancebroeders tekort en blijken veel huurcontracten voor de benodigde 36 ambulancestandplaatsen begin juni nog helemaal niet te zijn ondertekend. Kortom, het wordt aanpoten voor de vrouw van Hesselink, verantwoordelijk voor het Deense vestigingsbeleid, en voor haar ambitieuze man Stef, die met zijn Bios Groep (70 miljoen omzet, 1,5 miljoen aan eigen vermogen in 2013) dit 10-jarige contract van 500 miljoen euro wist binnen te slepen.

Stoelendans

‘De stap naar Denemarken verbaast me niks,’ zegt Rob Volmerink, de voormalige cfo van de Bios Groep. ‘Ik ken Stef als een ondernemer die altijd op zoek is naar de grenzen. Met deze houding is hij succesvol geworden. Hij kan goed bluffen, maar ooit moet je toch echt je kaarten laten zien.’ Mocht Hesselink op 1 september met pocket-azen komen dan verdubbelt hij bijna zijn groepsomzet én schrijft geschiedenis, want het is nog niet eerder voorgekomen dat een Nederlandse ambulancedienst uitbreidt naar het buitenland.

'Hij kan goed bluffen, maar ooit moet je toch echt je kaarten laten zien'

De opmars van de Stef Hesselink (54) begon op de mavo, bij het leger en werd vervolgd via de Hogere Economische School, waarna hij begin jaren negentig belandde bij Zilveren Kruis Achmea. Voor deze verzekeraar onderhandelde hij met private ambulancebedrijven over de kilometervergoeding, maar tot verbazing van mensen die hem kennen uit die tijd nam Hesselink in 2001 handig plaats aan de ándere kant van de onderhandelingstafel. De Achmea-medewerker sloeg zijn slag door Silo Taxibedrijf en Silo Ambulancezorg over te nemen – een taximaatschappij annex private ambulancedienst met zes ambulances in Rotterdam-Zuid. Silo-directeur Alex van Gelderen, met wie Hesselink vanuit Achmea onderhandelde, voorzag hem van een lening van ruim 1 miljoen euro.

Expansie

De nieuwbakken ondernemer Hesselink maakte vervolgens de overstap naar de andere kant van de Maas door samen te gaan met de noordelijke concurrent Bornkamp Ziekenvervoer. Hesselink stelde zijn broer aan als teamleider van de Rotterdamse ambulancedienst. Als commissaris schakelde hij ambulance-ondernemer Ewout Cassee in, de voormalig politiek adviseur van zorgminister Els Borst en de latere wethouder van Haarlem. Met hulp van Aad Romijn, een tenderspecialist afkomstig van Connexxion, wist Hesselink zijn vervoersimperium in snel tempo uit te bouwen tot een landelijk netwerk van taxivestigingen waaruit in 2013 voor 44 miljoen euro aan zorgvervoer werd weggereden - van leerlingenvervoer tot AWBZ-vervoer, wmo-vervoer en Valys-vervoer voor reizigers met een mobiliteitsbeperking. Bios mocht vorig jaar ook het prestigieuze Schiphol-taxicontract op zijn conto bijschrijven, inclusief de leasecontracten voor de benodigde 71 elektrische Tesla’s. In het Rotterdamse straatbeeld zijn bovendien de gele ambulances van AZRR/Bios te vinden. Oplettende ambulance chasers zullen bovendien ambulances ontwaren met AZRR/VRR belettering op de zijkant. Dit onderscheid komt voort uit de publiek-private coöperatie Ambulance Zorg Rotterdam Rijnmond (AZRR) waarin Bios en de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond samenwerken.

Graantje meepikken

Bij de totstandkoming ervan kwam al snel de ondernemersgeest van Hesselink naar voren toen de VRR concurrent Bios wilde overnemen. De overheid wilde per regio nog slechts één ambulancedienst en in Rotterdam waren er twee - Bios en de dienst van de VRR - dus er was een probleem dat de VRR dacht op te lossen door Bios over te nemen. Hesselink zag een cash-moment door naar verluidt vijf miljoen euro te vragen voor zijn ambulancedienst. Maar Hesseling vroeg zoveel dat het bod zelfs niet in overweging werd genomen: ‘Het waren enkele miljoenen, maar ik beschouwde het niet als een serieuze optie,’ zegt Marianne Oomens, die in 2008 als interim-directeur van de Veiligheidheidsregio Rotterdam veel samenwerkte met haar commerciële tegenhanger Hesselink. Als oplossing voor het probleem had de regio gekozen voor een publiek-private alliantie tussen de twee partijen. Toen vervolgens het publieke ambulancedeel zijn intrek nam in het Bios-pand in Barendrecht, deed Hesselink opnieuw een poging om te cashen. Oomens: ‘Hij probeerde ons een poot uit te draaien bij de huurprijs. Het was een beetje een ranzig pand, zeker geen A-locatie, maar hij kwam met een huurprijs waarvan ik zei: “Dat is teveel, anders gaan we eruit.” Bij Stef,' concludeert ze, 'moet je soms de duimschroeven aandraaien.' Een blik in het Kadaster leert dat Hesselink persoonlijk profiteert van een zo hoog mogelijke huuropbrengst, want het bedrijfspand is van hem privé. Hij kocht het in 2004 voor 2,2 miljoen euro. De huurgelden die de publieke-private ambulancedienst moet betalen – die op zijn beurt weer een budget krijgt van de zorgverzekeraars – komt zodoende weer terecht bij de privépersoon Hesselink.

Dagobert Duck

‘Hesselink heeft bij ons de bijnaam "Dagobert Duck", hij weet aan alle kanten geld binnen te slepen,’ zegt een ambulancemedewerker van het publieke deel die anoniem wenst te blijven vanwege zijn werkzaamheden binnen de coöperatie. ‘Zijn manier van zakendoen komt echt uit de taxiwereld. Hij is heel direct, heeft een grote mond en daarmee sleept hij opdrachten binnen. Het interesseert hem ook niks hoe anderen reageren, hij gaat bijvoorbeeld gewoon inschrijven in Denemarken.’ Het ‘stripfiguur-imago’ van Hesselink wordt versterkt door de lifestyle van Hesselink, die resideert in een villapark aan de Zeeuwse kust en rondrijdt in een Porsche Cayenne en daarnaast de hippe Tesla van zijn vrouw kan lenen.

'Zijn manier van zakendoen komt echt uit de taxiwereld'

‘Hij is heel gedreven en houdt van veel geld verdienen. In de ziekenfondstijd kon je nog vreselijk veel geld verdienen met ziekenvervoer, maar daar is de afgelopen jaren wel enorm op beknibbeld,’ zegt Oomens, die Hesselink typeert als een rauwdouwer. ‘Stef is vrij ongepolijst, om het zo maar te zeggen. Je zou hem eerder verwachten bij een groot taxibedrijf dan bij een ambulance.’ Ze geeft een voorbeeld van een medewerker, die een greep in de medicijnkast had gedaan waarna Hesselink camera’s liet ophangen. ‘In een eigen bedrijf kan dat, ik geef hem ook gelijk, maar bij een publieke instelling is alles dichtgetimmerd met een ondernemingsraad en vakbonden. Dan kun je zoiets niet zomaar doen.’ De modus operandi tussen Oomens en Hesselink was daarop afgestemd. ‘Hij maakt niet altijd vrienden dus ik deed bijvoorbeeld het smeerwerk in de onderhandeling met VWS (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, red) en met zorgverzekeraars.’

Kartelvorming*

In zijn zucht naar expansie heeft Hesselink twee jaar geleden zijn vingers gebrand. Op 31 augustus en 1 september 2010 kwam er onverwachts bezoek in de chique kantoorvilla in Rotterdam waar Bios is gevestigd. Medewerkers van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (inmiddels omgedoopt tot de Autoriteit Consument en Markt) klopten aan vanwege het vermoeden van kartelafspraken in de periode 2006 tot 2011. Voormalig cfo Volmerink was op kantoor. Zijn commentaar: ‘Ik kan me voorstellen dat er een geur van prijsafspraken ontstaat, want de Rotterdamse vervoerssector is strak georganiseerd en de meeste bedrijven kennen elkaar goed.’ De ACM had het vermoeden dat meerdere vervoerscontracten waren verdeeld tussen Bios, de Rotterdamse Mobiliteit Centrale (RMC) en de IJsselsteden Taxi Combinatie. Als de één inschreef op een aanbesteding van een vervoerscontract dan hielden de andere partijen afstand. En vice versa. In het NMA-rapport valt te lezen: ‘De Raad is van oordeel dat sprake is van een horizontale afspraak die in de categorie ‘zeer zware overtredingen’ […] Deze kwalificatie komt voort uit het feit dat RMC en de BIOS-groep een structureel samenwerkingsverband zijn aangegaan in het kader waarvan zij elkaars klanten respecteerden en nog te verwerven opdrachten bij aanbestedingen van contractueel taxivervoer onderling konden verdelen. Zij hebben contacten onderhouden en informatie uitgewisseld om deze verdeling te effectueren.’ Het leverde de Bios Groep in 2013 een boete op van 643 duizend euro, er moest een compliance programma worden opgetuigd en betrokken bestuurders, waaronder Hesselink, kregen persoonlijke boetes tot 100 duizend euro. Door de veroordeling raakte ook de Haarlemse wethouder Ewout Cassee vorig jaar in opspraak. Hij was destijds commissaris bij de Bios groep en onder zijn toezicht waren er kartelafspraken gemaakt. Cassee stapte uiteindelijk op.

Financiële problemen

De kartelafspraken vonden plaats in een periode waarin de Bios groep belandde bij de Bijzonder Beheer-afdeling van de Rabobank Rotterdam. Een blik op de jaarcijfers leert dat de Bios groep in 2010 kampte met een negatief eigen vermogen. Alle voorraden, debiteuren en aandelen moesten verpand worden en de achtergestelde lening à 1,2 miljoen van Alex van Gelderen – Hesselinks toegangsticket voor de ambulancemarkt – mocht niet afgelost worden zonder toestemming van huisbankier Rabobank. De ontsnapping kwam van het inschrijven op veel nieuwe vervoerscontracten. De belangrijkste man daarvoor was directeur Aad Romijn, die bij zijn vorige werkgever Connexxion het klappen van de zweep leerde met betrekking tot aanbestedingen van vervoerscontracten. De reddingsboei werkte. Volmerink: ‘We konden de bank nieuwe vervoerscontracten laten zien om daarmee aan te tonen dat we een stabiele cashflow hadden om rente en aflossing te betalen. Zowel de Rabobank als de leasemaatschappij CharterWay [voor de Mercedessen in het wagenpark van Bios, red.] geloofden in ons.' In de navolgende jaren klom de Bios Groep uit het dal en in het jaarverslag 2013 – gepubliceerd op de uiterste publicatiedatum 30 januari 2015 – kon er een positief eigen vermogen van 1,5 miljoen euro geabstraheerd worden.

Cetorhinus Maximus

De moedermaatschappij van de Bios Groep, met de veelbetekenende naam Cetorhinus Maximus (reuzenhaai), waaronder zowel de taxi en de ambulance- en zorgvervoer-entiteiten vallen, had in 2013 een totale omzet van bijna 70 miljoen euro, waarvan het grootste gedeelte op het conto komt van het zorgvervoer (44 mln). De Rotterdamse ambulancedienst draagt voor zo’n 15 miljoen euro bij aan de groepsomzet. Na jarenlange verliezen, kwam de reuzenhaai in 2013 weer een beetje boven water: de winst na belastingen in 2013 bedroeg 2,3 miljoen waardoor het negatieve eigen vermogen uit het voorgaande jaar werd omgebogen tot 1,5 miljoen euro in de plus.

Lees verder Inklappen

Op de kleintjes letten

Hesselink let ook goed op de kleintjes, vervolgt Volmerink. ‘Wanneer een medewerker met een verzoek kwam dat geld kostte, zei hij vaak eerst vier keer "nee" om daarmee de drempel te verhogen. Medewerkers wilden een bedrijfskantine, maar Hesselink zag de toegevoegde waarde er niet van. Mensen brengen nu nog steeds iedere dag hun eigen lunchbox mee. Hesselink is heel economisch, hij verspilt geen geld aan onzinnige dingen en kan heel goed "nee" zeggen.’ Voor jaarlijkse brainstormsessies met bestuurders en commissarissen zoals Ewout Cassee, reisde het gezelschap weliswaar naar bestemmingen als Budapest, Sint Petersburg en Bangkok, maar: ‘Hesselink zei dat het goedkoper was om te vliegen en hotelovernachtingen in Sint Petersburg te betalen dan een hotel in Amsterdam,’ aldus Volmerink, die regelmatig meevloog.

Beknibbelen op personeelskosten

Hesselink probeert ook zoveel mogelijk de grootste kostenpost – het personeel (totaal 839 fte in 2013) – laag te houden. Een van de middelen daartoe is HR Via Care, een uitzendbureau dat vanuit Bios is ontstaan en inmiddels voor de verschillende onderdelen van Bios flexibel personeel levert – van taxichauffeurs tot medisch personeel. Het voormalige Hoofd Personeel & Organisatie is sinds 2011 directrice bij HR Via Care. ‘Bios kent de trucjes om de personeelskosten te verlagen,’ weet Remko Mast, die begin dit jaar na 12 jaar afzwaaide als vakbond-bestuurder bij FNV Taxi. ‘Als ze uitzendkrachten inhuren via HR Via Care dan hoeven ze het eerste halfjaar geen pensioenpremie af te dragen. Uitzendkrachten vallen ook onder de uitzend-cao en die is lager dan de taxi-cao.’

De toekomst

Bios' relatie met FNV is de afgelopen maanden op de klippen gelopen vanwege het voorgenomen ontslag en de sluiting van verschillende taxivestigingen in Nederland nadat het omvangrijke Valys-vervoer per 1 april is gestaakt. Hesselink lijkt zich hiermee deels terug te trekken uit het zorgvervoer – een markt die zwaar onder druk staat en waar vervoerscontracten aflopen. De ambulancedienst van Bios kan onder de Tijdelijke wet ambulancezorg (Twaz) tot zeker 1 januari 2018 het ambulancevervoer in de regio Rotterdam verzorgen. Maar daarna zal deze wet vervangen worden door een nieuwe wet waarna de kans groot is dat het Nederlandse ambulancevervoer Europees aanbesteed gaat worden. Een kans voor het Deense Falck om te counteren.

'Ze beginnen aan een klus zonder de lokale markt te kennen'

De meerjarige, stabiele inkomstenstroom uit Denemarken is dan ook welkom. Maar om die richting Rotterdam te laten vloeien, is het vooralsnog alle hens aan dek om de organisatie op te tuigen. Zelfs Hesselinks vrouw, sinds vorig jaar werkzaam als hoofd juridische zaken van de Bios Groep, helpt mee bij het realiseren van 36 ambulancestandplaatsen in Denemarken. In de Nederlandse ambulancemarkt worden de Deense verrichtingen van Hesselink nauwlettend gevolgd. ‘Ze beginnen aan een klus zonder de lokale markt te kennen,’ zegt een directeur van een Nederlandse ambulancedienst. ‘Het is een prijs-aanbesteding en dat is risicovol, want je kunt er naast zitten met je prijs en dan moet je toeleggen op het contract. Maar aan de andere ben je verzekerd van betalingen door de Deense overheid, mits ze aan de kwaliteitscriteria voldoen.’

De Bios Groep en Stef Hesselink wensten niet mee te werken aan dit artikel.

 

* [Update 27-10-2016 - kartelboete Bios vernietigd]

De ACM zette zwaar in op de kartelafspraken, maar haalde op 13 oktober 2016 bakzeil in de rechtbank Rotterdam waar de rechter alle opgelegde kartelboetes vernietigde. De rechter geeft weliswaar aan dat de gemaakte afspraken ‘concreet geschikt geweest [zijn] om de mededinging te beperken’ maar hoeveel impact dat zou kúnnen hebben, is niet aangetoond. De ACM ging hierbij uit van het geografische gebied regio Rotterdam (waar Bios, Rotterdamse Mobiliteit Centrale en IJsselsteden Taxi Combinatie grote partijen zijn). Maar de Bios Groep gaf in hun beroepszaak aan dat hun markt niet afgebakend kan worden tot alleen Rotterdam - ze verzorgen ten slotte door heel Nederland contractueel taxivervoer. Volgens de rechter heeft ACM haar huiswerk niet goed gedaan. ‘Zonder een deugdelijke marktafbakening kan niet worden vastgesteld of de tussen eiseressen gemaakte afspraak de mededinging slechts in (zeer) geringe mate zou kunnen beperken.’

 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 1170 leden

Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

Volg Dennis Mijnheer
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren