Statistieken zijn de kameleons van de financiële wereld

Column
38

    Velen voelen en weten dat er iets grondig mis is met de wereldeconomie, maar ze kunnen de vinger er niet echt achter krijgen. Diverse macrocijfers ogen gelikt, maar de portemonnee van de burger blijft een echoput — om over dat beloofde zorgeloze pensioen maar te zwijgen. Een groeiend gevoel van naderend onheil doet het vertrouwen in onze centrale bankiers verder afkalven. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

    Veel macro-economen zijn van mening dat de economie maakbaar is. Misschien was John Maynard Keynes wel degene die dit gedachtegoed geïntroduceerd heeft. De laatste jaren zijn veel marktvorsers ervan overtuigd geraakt dat computers ons behulpzaam kunnen zijn bij de maakbaarheid van de economie.

    ‘I can prove anything with statistics except the truth’

    Statistieken vormen hierbij de basis. Het was de Britse staatsman George Canning die dit ruim 200 jaar geleden als volgt omschreef: ‘I can prove anything with statistics except the truth.’ En daarmee sloeg Canning de spijker op zijn kop. Statistieken zijn de kameleons van de financiële wereld en worden ingezet op ieder gewenst tijdstip in de mooiste kleur.

    Denkfout

    Het idee dat wiskundige analisten aan de hand van computermodellen op basis van statistieken de economie kunnen voorspellen is een denkfout. Niet alleen is de statistiek als bron hoogst onbetrouwbaar, ook is de economie zeker geen natuurwetenschap. Veel knappe koppen hebben zich al stukgebeten op allerlei statistieken, waarbij de ondergang van Long-Term Capital Management het meest tot de verbeelding spreekt. Diverse financiële parameters worden steeds vaker opgerekt, en verder dan iemand voor mogelijk had gehouden. Al dan niet aangezwengeld door moderne gifmengers: de centrale bankiers.

    Optimaal

    Overheden en politici hebben baat bij een optimale presentatie van de statistieken. En als de overheid deze statistieken publiceert, denkt het gros van de mensen dat deze een betrouwbaar beeld weerspiegelen. Niets is helaas minder waar. Statistieken schetsen consequent een rooskleurig beeld, ingekleurd door de publicist. Een economie presenteert zich nooit als een statische collectebus, maar is continu in beweging. De demografische gorilla zorgt er ondertussen voor dat niemand u kan vertellen welke kant een economie uit rolt.

    Statistieken schetsen consequent een rooskleurig beeld

    De basis van de economie wordt simpelweg gevormd door het bedrijf waarin u investeert of werkt. De dagelijkse berekening van de ondernemer is het verschil tussen de productiekosten en de verkoopprijs. Aan de hand van dit gegeven onderhandelt, c.q. bepaalt de ondernemer wat de kosten van de financiering zijn. De rente correleert in dit geval met het prijsniveau, de inflatie niet. Monetaire beleidsmakers proberen u er echter met behulp van statistieken van te overtuigen dat deze correlatie niet bestaat, en op dit moment zelfs omgekeerd is. En zo zijn er talloze voorbeelden waarbij statistieken een zalvende werking beogen te bewerkstelligen, in plaats van het weergeven van de waarheid.

    Rest mij u een goed weekend te wensen.

    Over de auteur

    Jan Dwarshuis

    Als zelfstandig ondernemer is hij actief geweest in verschillende takken van sport. Tussentijds bleef hij op het terrein van...

    Lees meer

    Volg deze columnist

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid