Alternatieve munt in Nederland is vaak kort leven beschoren

    Burgers proberen steeds vaker een lokale valuta op te zetten. Het lukt echter maar niet om deze munten tot een succes te maken. 'Pas als het economisch slechter gaat, zal de noodzaak toenemen'.

    ‘De aandacht voor alternatieve valuta is in Nederland de laatste jaren toegenomen', zegt Jaap Vink, projectmanager bij de Social Trade Organisation (Stro), een internationale organisatie die lokale gemeenschappen helpt bij het opzetten van een complementaire muntsoort. ‘Vanaf 2010 ontvangen wij steeds meer informatieverzoeken. Initiatiefnemers proberen met een lokale valuta de plaatselijke economie te stimuleren.’ De economische crisis hakt er in Nederland steeds dieper in. Het midden- en kleinbedrijf staat te springen om geld, maar banken verstrekken amper krediet. En burgers staan te springen om werk maar vinden geen baan. Gisteren bleek dat Nederland in de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum met drie plaatsen is gezakt naar plek acht. De belangrijkste reden van deze degradatie is de gebrekkige financiering van Nederlandse banken. Lokale ondernemers proberen het gebrek aan euro's te compenseren met een lokale valuta. Begin vorige maand werd de Dam gelanceerd, wat staat voor De alternatieve munt. 'Met de Dam willen wij middenstanders en kleine ondernemers meer financiële ruimte geven', zei initiatiefnemer Hermann Matieschek destijds tegen Follow the Money. 'Er zijn te weinig euro's in omloop.' Aan de andere kant van Rotterdam werd deze week de Zuiderling ingevoerd. De nieuwe munt voor Rotterdam-Zuid is onafhankelijk van de Dam opgezet.   

    Van Groningen tot Eindhoven

    Ook elders in het land speelt het onderwerp. In de laatste drie jaar zijn er plannen opgezet voor een Groninger Gulden, Gelderse Gelre, Achterhoekse Achthoeker, Leidse ZonnemuntNijmeegse Bataaf en de Schokker voor de Noordoostpolder. Deze ideeën zijn echter nooit echt van de grond gekomen en het is de vraag of de twee Rotterdamse valuta een lang leven is beschoren. 'Er is heel veel enthousiasme. Dat is goed', zegt Henk van Arkel, directeur van Stro. 'Maar de initiatiefnemers doen weinig onderzoek. Het blijft toch een beetje amateuristisch.' Lotte Boonstra en professor Arjo Klamer van de Erasmus Universiteit publiceerde in maart een onderzoek naar de Makkie, een lokaal ruilmiddel voor Amsterdam-Oost dat iets langer dan een jaar bestaat. 'Onderlinge uitwisselingen van de munt zijn verwaarloosbaar. De papieren uitwisselingen zijn niet geregistreerd maar geluiden uit zowel het projectteam als van de buurtbewoners laten blijken dat dit miniem is', is een van de bevindingen. Wel zet Klamer de kanttekening dat projecten als de Makkie vaak tijd nodig hebben om te slagen.  

    De Tijdbank

    Een project dat volgens Jaap Vink van Stro wel goed loopt, is de Nederlandse Time Bank. Afgelopen juni bereikte het alternatieve ruilsysteem 900 geregistreerde gebruikers. Bij een tijdbank krijgen deelnemers voor iedere uur werk een coupon die zij dan weer kunnen gebruiken voor een uurtje van iemand anders zijn tijd. Een tijdbank heeft meestal een lokaal karakter omdat het niet praktisch is om een een dienst als een fietsreparatie aan de andere kant van het land te bestellen. Meer dan de helft van de rekeninghouders van de tijdbank komt dan ook uit Den Haag. De behoeft aan alternatieve geldsystemen is bepaald niet nieuw. 'Het gaat in golven', vertelt Van Arkel. 'Begin jaren 90 begonnen wij met de Lets-systemen. Lets staat voor Local Exchange and Trading System. Er bestaan nu meer dan honderd letskringen.' Stro heeft de organisatie van deze systemen inmiddels overgedragen aan Letscontact. De letskringen, die zich uitstrekken van 't Gooische Laren tot Roermond, zijn echter heel kleinschalig, zelfs voor lokale begrippen. 'In Nederland zijn we nog niet ver met het opzetten van lokale valuta. Het lukt de initiatieven maar niet om over de kip-en-ei-fase heen te komen. Er moeten genoeg aantrekkelijke deelnemers zijn in het netwerk, pas dan krijgt de munt waarde', legt Van Arkel uit.  

    De zuidelijke landen

    In de zuidelijke eurolanden, waar de crisis al langere tijd diepere sporen achterlaat, zijn er lokale valuta die wel goed van de grond komen. Dagblad Trouw schreef onlangs dat Spanje inmiddels al meer dan dertig complementaire geldsoorten heeft naast de euro, plus zo’n driehonderd tijdbanken. 'Daarnaast is Stro in Italië in gesprek met provincie Lombardije om een regionaal geldsysteem op te zetten', aldus Van Arkel. 'In Nederland is de collectieve behoefte voor aan alternatieve munt veel kleiner dan in landen als Spanje, Italië en Griekenland.' Wordt het dan nooit wat met die lokale valuta in Nederland? 'Dat ligt aan de economische omstandigheden. Pas als het economisch slechter gaat, zal de noodzaak toenemen', zegt Van Arkel.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Ruben Munsterman

    Ruben Munsterman heeft als fanatiek aanhanger van de zesjescultuur tijdens zijn studie journalistiek meer The Wall Street Jou...

    Volg Ruben Munsterman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren