Strafproces John Deuss

    Miljardair John Deuss (69) staat in Arnhem terecht voor illegaal bankieren in Nederland. De eerste weken van het proces zitten erop.

    De eerste twee weken van het strafproces tegen John Deuss zitten erop. Nijmegenaar John Deuss (69) - strak in pak en een bruinleren pilotenjack over de rugleuning van zijn stoel - praat ontspannen en krijgt met gevat commentaar regelmatig de officieren van Justitie en de rechters aan het glimlachen. Tijdens het feitenonderzoek geeft hij toelichting op de ingebrachte stukken waar een groot deel afkomstig is van de inval in 2006 op zijn landgoed in Berg en Dal. Het administratiekantoor van de First Curaçao International Bank (FCIB) is daar gevestigd.

    Het is volle bak in de Grote Beekzaal in Rechtbank Arnhem, want naast zijn zus Tineke Deuss (66) heeft de familie maarliefst zes advocaten in stelling gebracht waaronder Daan Doorenbos van advocatenkantoor Stibbe. Dirk van der Landen  van kantoor De Roos en Pen is ook aanwezig. Hij staat de FCIB-bank terzijde om het vertrouwen in Curaçaose banken en de belangen van (bonafide) FCIB-klanten te bewaken. Van der Landen werkt samen met de verdediging van John en Tineke Deuss.
    Met Doorenbos, Van der Landen en John Deuss zitten er financiële zwaargewichten in de rechtbank. Opvallend, een van de rechters heeft meer moeite met de materie zodra ze aan Deuss vraagt of hij wil uitleggen wat het verschil is tussen een interne en externe audit.


    Aangifte DNB
    Tijdens het feitenonderzoek blijkt dat de relatie tussen DNB en John Deuss niet boterde. Er verschijnt een memo van een overleg tussen Deuss en een medewerker van DNB in verband met het opzetten van merchant acquiring-activiteiten. Deuss: “Met die man viel niet te praten. Het enige wat hij met een aardappel in de keel zei: ‘vergunning, vergunning.’
    Ook passeert er een aangifte van De Nederlandse Bank waarin Deuss wordt beticht van illegaal bankieren in Berg en Dal. In het dorpje bij Nijmegen is TransWorld Oil Computer Centrum gevestigd. KvK-gegevens wijzen uit dat Martina (Tineke) Deuss daar als bestuurder optreedt en er een volmacht is voor broer Mark Deuss.
    Volgens John Deuss is het slechts een administratiekantoor van de First International Curaçao Bank, maar DNB stelt dat Tineke Deuss daar rekeningen aanmaakte en opende, overboekingen verzorgde en treasury en compliance-activiteiten ontplooide. Van enkel ondersteunende activiteiten was volgens DNB geen sprake, er zou sprake zijn van onderlinge verwevenheid en in die zin sprake van één onderneming  onder de dagelijkse leiding van Tineke Deuss.
    De verdediging wil aantonen dat het Berg en Dal-administratiekantoor slechts een back office is waar dus geen Nederlandse bankvergunning voor nodig is, de bankvergunning op Curaçao volstaat.
    De verdediging brengt onder andere in dat ze nooit op de vingers zijn getikt door hun externe accountants van Deloitte en interne accountant afkomstig van PricewaterhouseCoopers.
    Het is voor de verdediging van groot belang dat het administratiekantoor in Berg en Dal niet door de rechter onder het Nederlandse toezicht wordt geschaard, want in 2007 deed DNB een concept-aangifte. In samenspraak met de FIOD en een rechtercommissaris is er tijdens het ‘Schiphol-overleg’ ook nog overtreding van artikel 6 Wet Toezicht Kredietwezen aan de aangifte toegevoegd. Deuss kan dan ook veroordeeld worden zodra hij in gebreke is gebleven bij het toezicht op zijn rekeninghouders.

    Verborgen camera
    Het landgoed in Berg en Dal bleek vanwege de beveiliging een lastige observatieplek. De Fiod is daarom al formeel op bezoek geweest om met een verborgen camera – in casu een camera in een overhemd en tas - opnames te maken. Afgelopen woensdag 27 maart werden eindelijk de filmfragmenten vertoond op aangeven van Deuss’ verdediging, niet door het OM. “Stel je er niet teveel van voor,” kreeg FTM al te horen van een aanwezige FIOD-medewerker die de zittingsdag bijwoonde. Het filmpje bood een rondleiding over het terrein, lege parkeerplaatsen, witte kiezelstenen, grootmoeders’ inboedel en een paar computerplekken in een oubollige huiskamer-setting. In de verte is een glimp op te vangen van het fraaie kasteeltje van John Deuss. Het is weinig spectaculair, maar de verdediging hecht waarde aan de Fiod-film. “Er zijn nergens fysieke aanwijzingen dat hier een bankkantoor is gevestigd. Er is geen bord bij de ingang, geen bedrijfslogo en geen klantenbalie. Niets wijst erop dat hier een bank is gevestigd,” aldus de verdediging.


    Leader of the pack
    Het hoofdkantoor van de FCIB is gevestigd in Willemstad. In 1973 richtte John Deuss de First Curaçao International Bank op met hulp van Thijs Slavenburg. De president-commissaris van de voormalige Rotterdamse zakenbank Slavenburg was de eerste drie jaar FCIB-commissaris. De bank werd opgericht bij notaris Smeets, de bedenker van de Antillenroute. In de rechtszaal geeft Deuss een toelichting. “In 1973 ben ik begonnen met het doen van investeringen in Amerika, maar grote olietankers konden daar niet lossen dus ik had een tussenhaven nodig. Om die reden ben ik naar Curaçao gegaan. Het was belastingtechnisch interessant om daar ook een bank te beginnen. Het was in eerste instantie en inhouse bank, maar later konden we ook derde klanten aanhouden.”
    In 2000 krijgt hij toestemming van de centrale bank Nederlandse Antillen (BNA) om externe klanten aan te houden. De bank raakt op stoom: tussen 2000 en 2006 vond er voor £1000 miljard (bijna 2x het bruto binnenlands product van Nederland) aan transacties plaats.

     

    Anonieme debit card

    De introductie van internetbankieren en de ExactPay card (een pre-paid betaalkaart, vanwege de anonimiteit een geliefd betaalmiddel van lieden met een off-shore account) droegen vanaf 2003 bij aan het succes. Deuss in de rechtszaal: “Het E-banking channel hebben we zelf ontwikkeld bij TransWorld. We waren een van de eerste banken die ermee begonnen. Het was in die tijd het beste e-product in de markt. Met e-banking waren we leader of the pack. We boden een payment solution waarmee het 24 uur per dag het mogelijk was om via multi-currency rekeningen geld over te boeken.”
    Om geld over te boeken in verschillende valuta werden er overeenkomsten gesloten met correspondent-banken Barclays, UBS en Rabobank. De compliance werd ge-outsourced naar TransWorld ICT Solutions in Bangalore, India. De verdediging van Deuss toonde in de eerste zittingsweek een bedrijfsfilm waarin Indiase medewerkers en risk managers op de werkvloer vertellen hoe goed zij nieuwe rekeninghouders beoordelen, welke databanken zij raadplegen (Worldcheck-lijst) en hoe zij in overeenstemming met de Anti-witwas richtlijnen werkten. 


    Nederlandse rekeninghouder
    Tijdens het feitenonderzoek geeft John Deuss aan dat er op het moment van sluiting 9000 E-banking-klanten waren en 450 conventionele klanten. Er zitten een aantal interessante rekeninghouders tussen zoals de Groningse zakenman John Bredenkamp (door George Bush op een zwarte lijst gezet vanwege zijn banden met Robert Mugabe), de Russische oligarch Boris Berezovsky en voetbalclub FC Dynamo Tblisi.
    Volgens de Britse Fiod (Her Majesty’s Revenues & Customs, HMRC) waren er ook veel FCIB-klanten die meedraaiden in BTW-carrousels. Tussen 2000 en 2006 zou er door rekeninghouders voor ruim 7 miljard euro gefraudeerd zijn in de UK.
    Op 9 oktober 2006 trok de centrale Bank Nederlandse Antillen (BNA) daarom de bankvergunning in. Het balanstotaal bedroeg toen 500 miljoen pond. Uit een bedrijfsfilm, die FCIB-advocaat Dirk van der Landen laat zien in de rechtszaal, blijkt dat tot de dag van vandaag de bank nog afgewikkeld wordt door een bewindvoerder. De bedrijfsfilm – in het FCIB hoofdkantoor in Willemstad geschoten – wordt niet door iedereen gewaardeerd. Een officier van justitie kan de film niet aanzien en vraagt de rechter om op pauze te drukken. “Moeten wij dit zien? Het woord ‘propaganda’ komt in mij op.”


    To be continued. Deze week volgt het requisitoir waarin het OM de strafbare feiten zal toelichten en tot een strafeis zal komen.




    Foto: Deuss richtte in 1976 het zaken/olie magazine Chief Executive op. Het tijdschrift heeft hij inmiddels verkocht.

     

    Zakenman Deuss
    Op het curriculum Vitae van John Deuss ontbreekt een opleiding, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door ondernemingen. Hij begon als tweedehands Citroën-handelaar. Vervolgens werd hij dealer/importeur van het Japanse automerk Hino. De 24-jarige Deuss ging daarmee in 1967 failliet. Schuldeisers gingen voor 5,5 miljoen gulden het schip in. Drie jaar later was hij weer helemaal back in business met John Own Company (JOC), zijn oliehandel noteerde een omzet van 20 miljoen gulden, er zaten leveringscontracten met de Russen in de achterzak en Deuss was eigenaar geworden van het kasteel in Berg en Dal. Door de oliecrisis in de jaren zeventig moest hij out-of-the box zakengaan doen. Hij richtte een tijdschrift op (zie foto) maar bleef ook in de olie. Het Apartheidsregime in Zuid-Afrika dreigde namelijk zonder olie te komen vanwege een internationale boycot. Deuss trad op als middle man tussen het regime en de Russen. De Russen zouden echter de olieschepen niet volgeladen in de havens afleveren, en daarom weigerde Deuss de leveringen a 100 miljoen dollar te betalen. De Russen waren not amused toen Deuss weigerde te betalen. Actiegroepen waren ook niet gecharmeerd van Deuss’ leveringen aan het apartheidsregime, zijn kasteel in Berg en Dal ging in 1985 deels in vlammen op door een aanslag.
    De Nijmegenaar heeft ook de Amerikanen tegen de schenen geschopt. Deuss wist, met behulp van de bevriende sultan van Oman, na de val van de Sovjet-Unie, een oliepijplijn aan te leggen tussen Kazachstan en de Zwarte Zee. De Amerikaanse oliegigant Chevron had weliswaar de oliecontracten, maar waren voor het transport afhankelijk geworden van de Nederlander. Toenmalig president Bill Clinton stuurde zelfs zijn vicepresident Al Gore naar Oman om druk uit te oefenen op de sultan. Deuss – voor de helft eigenaar van Oman Oil - werd uitgekocht. Het leidde ertoe dat Fortune zijn vermogen op 1 a 2 miljard dollar schatte.

     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 937 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren