The big short van Wilders

Geert Wilders is volgens Bas Jacobs het politieke equivalent van een hedgefondsmanager. Hij gaat short op de euro en de angsthazen uit het politieke midden.

Wilders is niet de belangrijkste reden dat de Eurozone in de problemen zit, of zelfs uit elkaar kan klappen. Ook niet de andere populistische partijen die overal in Europa oprukken. Hoewel ik het zeer oneens ben met hun destructieve anti-Europa koers, ligt de werkelijke oorzaak van de eurocrisis bij de middenpartijen.

De middenpartijen – in vrijwel alle Eurolanden – steken hun nek niet uit voor het europroject en varen een semi-eurosceptische koers. De middenpartijen zijn de grootste angsthazen in de eurocrisis. Zij zijn te bang voor de toorn van het eurosceptische electoraat en durven daarom niet de maatregelen te nemen die essentieel zijn voor de redding van de euro.

Aanstichters van de overslaande brand
(Noord-Europeanen moeten meebetalen aan schuldkwijtschelding voor failliete landen en banken. Daarnaast moeten ze garant staan voor niet-failliete landen en banken in Zuid-Europa die in liquiditeitsproblemen zitten. Zuid-Europese landen moeten in ruil daarvoor structurele hervormingen doorvoeren en economieën en begrotingen op orde brengen. In heel Europa moeten banken worden gesaneerd en geherkapitaliseerd. Maar dat terzijde.)

Op politici van de middenpartijen in alle eurolanden rust daarom een enorme verantwoordelijkheid. Ze moeten de kiezer eindelijk de waarheid gaan vertellen dat oplossing van de eurocrisis pijn gaat doen. Maar omdat de politici van de Europese middenpartijen de pijn niet willen nemen, zijn zij de grootste aanstichters van de overslaande brand die in de eurozone woedt.

Door voortdurend maatregelen voor te stellen die steeds te weinig zijn en altijd veel te laat komen, drijven onze politici de financiële markten tot uitzinnige laagten. Door het ontbreken van een volledig politiek commitment aan instandhouding van de eurozone slaan beleggers op hol, omdat ze bang zijn hun geld kwijt te raken. Er is een self-fulfilling prophecy gaande op de financiële markten die de eurozone naar de rand van de economische afgrond kan drijven.

Hedgefonds Wilders
Alleen een totaal commitment van de dragende politieke partijen, niet alleen in Nederland maar ook daarbuiten, kan een gestage implosie van de euro voorkomen. De paradox is dat, hoe meer de Europese belastingbetalers garant staan voor de eurozone, hoe minder het ze gaat kosten. In dat geval blijft de schade van de Eurocrisis zeer beperkt (maar niet nul), en alleen dan wordt de wind uit de zeilen genomen van de populistische partijen.

De populistische partijen doen nu op de politieke markt precies hetzelfde wat hedgefondsen doen op de markt voor staatsobligaties: gokken dat het Europroject faalt en dat landen omvallen. George Soros heeft begin jaren '90 een fortuin vergaard door tegen het Britse pond te speculeren. De Sorossen van nu speculeren op het faillissement van de GIIPS-landen. Zolang de politieke wil van de eurolanden ontbreekt om de paniek op de financiële markten weg te nemen (via de ECB of een bazooka van een noodfonds), kunnen hedgefondsen gratis blijven schieten, landen naar een faillissement speculeren en daarmee enorme bedragen verdienen.

 

Net als George Soros gaat Geert Wilders short


Wilders is de slimste politicus van allemaal. Hij gaat short op de politieke markt. De oorzaak dat de populisten electoraal winnen is namelijk dezelfde als dat hedgefondsen geld winnen: een gebrek aan geloofwaardigheid van de middenpartijen om de euro echt te willen redden. Een geloofwaardig commitment van de middenpartijen aan de euro is de politieke fundering voor de eurozone. Hoe gebrekkiger het commitment, hoe groter de economische puinhoop die zal ontstaan, en hoe groter het politieke gewin van Wilders zal zijn.

Een ware slachting
Voor de financiële markten geldt: ook al hebben ze geen gelijk, gelijk krijgen ze altijd. Dat geldt ook voor de politieke markt. Ook al heeft Wilders nu nog ongelijk dat het opbreken van de Euro het beste is voor Nederland, gelijk krijgt hij altijd zolang de middenpartijen maar blijven doormodderen. Als we maar lang genoeg blijven wachten met maatregelen, worden de torenhoge kosten van het opbreken van de euro vanzelf kleiner dan de kosten van het redden van de euro. Wilders loopt dan onvermijdelijk politiek binnen.

Net als het gedrag van de hedgefondsen zou deze politieke tactiek – short gaan op het politieke midden – verwerpelijk gevonden kunnen worden. Maar, morele verontwaardiging mist de kern van de zaak: het succes van zowel Wilders als de hedgefondsen is te danken aan de verlamming van de middenpartijen. Het uitblijven van hun volledige commitment aan de euro kan tot een ware slachting leiden op het eigen, politieke middenveld. Dat zien we nu al aan de opiniepeilingen. Maar het zal nog veel erger worden als het echt mis zou gaan met de eurozone.

Politici van de middenpartijen zullen dan verantwoordelijk worden gehouden voor een diepe recessie in Noord-Europa en een depressie in Zuid-Europa, waardoor miljoenen Europeanen hun baan verliezen en vele duizenden bedrijven over de kop gaan. Door stelselmatig uitblijven van voldoende maatregelen zal een Europawijde bankencrisis ontstaan, waardoor spaarders en pensioenfondsen veel geld kwijtraken en bedrijfsleningen en hypotheken niet goed meer te krijgen zijn. Huizenmarkten gaan in heel Europa onderuit. En door aanhoudende, halfzachte maatregelen verwijnen bakken met geld in de zakken van hedgefondsen.

Ik blijf daarom hopen – misschien tegen beter weten in – dat onze strompelende politici toch nog de oplossing van de Eurocrisis weten te vinden. Maar de tijd daarvoor vervliegt in rap tempo.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Bas Jacobs

Gevolgd door 201 leden

Hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus School of Economics.