Tien jaar zorgstelsel: meer betalen, niets bepalen. Hoe lang nog?

Column
58

    Het zorgstelsel is tien jaar na invoering impopulair bij het gros van de Nederlanders. Geen wonder als je bedenkt hoe diep we dat stelsel voelen waar het pijn doet: in de portemonnee. Maar ook de inrichting van de zorg staat de burger tegen. Als dat maar goed blijft gaan.

    Met het aanbreken van 2016 vierden we de tiende verjaardag van het Nederlandse zorgstelsel: een uniek experiment van marktwerking gemengd met overheidsbemoeienis. Maar het gros van de inwoners van ons land is niet bepaald in de feeststemming vanwege dit gegeven. Voor hen valt er dan ook niet veel te vieren. De zorglasten blijken in het afgelopen decennium onder het nieuwe stelsel namelijk ingrijpend richting de burger te zijn verschoven, onthulde Follow the Money maandag. De huishoudens moeten ten opzichte van de ‘ziekenfondstijd’ bijna acht procent extra betalen; in 2004 was dit nog 46,6 procent ten laste van de burger, in 2012 was dit 54,2 procent. Ook groeiden de zorglasten zelf nog eens tot ze in 2012 bijna anderhalf maal zo hoog waren als in 2004, waarmee het aandeel van burgers met in totaal zo'n 20 miljard euro toenam. Werkgevers en overheid kregen echter beide een kleiner aandeel in de kosten.
    Wanneer burgers in 2012 een even groot deel hadden betaald als in 2004, hadden zij gezamenlijk 7 miljard euro extra te besteden gehad
    Wanneer burgers in 2012 een even groot aandeel hadden betaald aan zorglasten als in 2004, zouden zij gezamenlijk 7 miljard euro extra te besteden hebben gehad.

    Impopulair

    Maar dat is niet het hele verhaal. Voor al dat geld krijgt de burger ook nog eens een systeem cadeau waar zij totaal niet op zit te wachten, zo blijkt. Het privatiseren van ons zorgstelsel was een van de minst populaire beslissingen ooit en ook nu verlangt nog steeds 58 procent van de verzekerden terug naar het oude Ziekenfonds, toonde een analyse, die vorige week in de Volkskrant verscheen. Dat zegt nogal wat in een wereld waarin een hele generatie zich het Ziekenfonds allang niet meer kan herinneren. De zorg werd een jaar geleden door 'de gemiddelde Nederlander' zelfs tot politieke prioriteit nummer één gebombardeerd en als tweede genoemd in de top drie van maatschappelijke problemen, volgens de peiling 'Burgerperspectieven' van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP).
    'we betalen steeds meer en krijgen steeds minder zorg'
    Het precieze probleem, aldus 'de burger', laat zich samenvatten als: 'we betalen steeds meer en krijgen steeds minder zorg'. 'De zorg wordt vrijwel volledig uitgekleed', zegt een 60-jarige deelnemer aan de peiling van het SCP. 'We betalen steeds meer belasting en krijgen er steeds minder voor terug.' Zo ook met de ziektekosten,' aldus een ander. Een derde respondent: 'Hier wordt alles maar duurder, zoals het ziekenfonds'. Er wordt enerzijds bezuinigd waar het maar kan, anderzijds blijven de kosten maar stijgen. En niet alleen op papier: we voelen het ook allemaal in onze portemonnee. En dat lege-portomonnee-gevoel leeft dus niet alleen maar in de onderbuik, maar blijkt een realiteit, die ook te staven is met harde cijfers.

    Betalen, ja. Invloed, nee

    Huishoudens betalen steeds meer aan de zorg, dat is nu helder. Aan de andere kant worden zorgvoorzieningen versoberd. Logisch dat het huidige zorgstelsel dan impopulair is bij 'de burger'. Daarnaast heeft die burger kennelijk weinig te zeggen over het inrichten van het stelsel want al jaren is de meerderheid van de burgers tegenstander van het huidige stelsel. Dat geldt voor het hele politieke spectrum - van links tot rechts. Wel betalen, niet bepalen, daar komt het voor deze burgers op neer. De grote vraag is hoe houdbaar die situatie op termijn is.
    Over de auteur

    Eelke van Ark

    Eelke van Ark (1982) kon niet genoeg belangstelling voor haar opleidingen journalistiek en psychologie opbrengen om die met e...

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid