© EPA PHOTO DPA/OLIVER BERG

20 jaar euro: van gouden bergen via diepe crisis naar nieuwe groei

    De euro bestaat twintig jaar. Daar mag de vlag voor uit, zeker in de wetenschap dat de Europese munt op een haar na zijn eerste crisis heeft overleefd. Edin Mujagic blikt vooruit op hoe de muntunie de komende tien jaar verdiept.

    Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, speechte onlangs dat de twee decennia dat de euro bestaat, onderling haast niet méér van elkaar konden verschillen. De eerste tien jaren brachten gouden bergen, de tweede tien jaren de ergste financiële en economische crisis in bijna een eeuw.

    In theorie kunnen we de komende tien jaar, op weg naar het derde jubileum, drie wegen volgen. Op pad één modderen we voort op de ingeslagen weg. Twee: De eurozone integreert verder om de euro definitief levensvatbaar te maken. Of drie: de muntunie knalt uit elkaar, omdat sommige landen het te veel van het goede vinden.

    Doormodderen is geen optie, want de eurozone moet kiezen welke kant zij op wil. Uiteenvallen zie ik niet gebeuren. Als de zwakke eurolanden iets van de crisis hebben geleerd, is het wel dat ze zonder de euro binnen de kortste keren failliet gaan. Zelfs de sterke landen moeten toegeven dat zonder euro het economische dal nog dieper was geweest.

    Over nog eens tien jaar hebben we een gezamenlijk ministerie van Financiën

    De kans dat de muntunie zich vanaf 2019 verder verdiept, is in mijn ogen het grootst. Let maar op: tegen de tijd dat we stilstaan bij het dertigjarig jubileum hebben we in de eurozone een gezamenlijk ministerie van Financiën en euro-bonds. Maar in plaats van de economie en het begrotingsbeleid van landen als Italië en Frankrijk te vernederlandsen, kunnen we de euro makkelijker, sneller en op een minder gevaarlijke manier voorgoed levensvatbaar maken.

    Tikkende schuldenbom

    Dat veel eurolanden te hoge schulden hebben, leidt in een laagconjunctuur voortdurend tot spanningen. Elk euroland is vertegenwoordigd in het bestuur van de ECB (ja, ik weet het, in theorie zitten ze daar namens de eurozone, maar in de praktijk gedragen ze zich vooral als vertegenwoordigers van hun eigen land), waar het principe one (wo)man, one vote geldt. Dat betekent dat het monetaire beleid altijd afgestemd wordt op de noden van de zwakke landen. Monetair kunst- en vliegwerk, waarmee we de hoge kosten in de sterke eurolanden in stand houden en het schuldenprobleem niet oplossen. Dat laatste moet gebeuren, willen we van de eurozone een stabiele muntunie maken. Afschrijven, zoals velen bepleiten, is geen oplossing, omdat de zwakke landen binnen een mum van tijd nieuwe schulden opbouwen, in de wetenschap dat het niet bij één keer schulden afschrijven hoeft te blijven. Alle schulden op één grote, gemeenschappelijke hoop gooien, kan tot woede leiden, waardoor een of meer sterke landen de euro vaarwel zeggen. Ook geen oplossing.

    De beste manier om deze tikkende bom onder de euro te ontmantelen, is de schulden te verlagen via hogere economische groei. Schulden worden uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product (bbp). Wanneer het bbp sneller toeneemt dan de schulden, dalen de schulden uitgedrukt als percentage van de totale economie.

    De eurozone beschikt over een wondermiddel om economische groei aan te jagen

    Wat we in de eurozone nodig hebben, is enerzijds meer begrotingsdiscipline en anderzijds grotere economische groei. Een wondermiddel om die groei aan te jagen, is er doorgaans niet. Wel weten we dat investeringen in onderwijs en onderzoek de groei na enige tijd opstuwen. Een goed begin is de huidige, historisch lage rentestanden benutten om investeringen in het onderwijs fors op te voeren.

    De eurozone beschikt wél over een wondermiddel. In Europa hebben we vrij verkeer van mensen, kapitaal en goederen. Een echte interne markt voor diensten is er echter niet, terwijl de dienstensector zo’n driekwart van onze economie beslaat. Met een interne markt in de dienstensector stuwen we de economische groei tussen 5 en 9 procent op, schatten experts. Zelfs al blijft het bij de helft van de laagste schatting, dan hebben we het over groeipercentages van 4 procent en meer in de eurolanden.

    Flink meer inkomsten (inkomstenbelasting, btw, vennootschapsbelasting) voor de overheden dus, met flink minder uitgaven (minder werklozen, minder toeslagen). Die schuldenberg smelt zo als sneeuw voor de zon. Maar dan wel op voorwaarde – en dat is cruciaal – dat de Europese Commissie niet toestaat dat de eurolanden dat financiële voordeel verkwisten. Begrotingsdiscipline is, hoe je het ook wendt of keert, de sleutel voor eurosucces. Die discipline als ongewenst zien, getuigt vooral van onwil of onvermogen verder dan de korte termijn te kijken.   

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Edin Mujagic

    Gevolgd door 906 leden

    Een onafhankelijke macro-econoom, spreker en publicist. Zijn nieuwste boek gaat over de Nederlandse monetaire geschiedenis.

    Volg Edin Mujagic
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren