Hoe Ton Hooijmaijers zich suf factureerde

Ton Hooijmaijers hangt vier jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf boven het hoofd. Hoe ging de voormalig VVD-gedeputeerde volgens het OM te werk en hoe kwamen ze hem op het spoor?

Officier van Justitie Ronald Steen kon gisteren in de rechtbank Haarlem een uren durende monoloog houden zonder onderbroken te worden door de verdachte Ton Hooijmaijers. ‘Ik mag niks zeggen, toch?’ probeert Hooijmaijers nog aan het begin van het requisitoir. In plaats van de verbale aanval te zoeken zoals twee weken geleden, moet het voormalig Statenlid en gedeputeerde van de provincie Noord-Holland zijn lippen op elkaar houden. Ze gaan enkel van elkaar als hij het zoveelste snoepje in zijn mond stopt. Tegelijkertijd schrijft hij driftig het ene na het andere A4-tje vol om die vervolgens achter zich te droppen op de tafel van zijn advocaat Frits Schneider. Het requisitoir begint met de aanleiding voor het strafrechtelijke onderzoek, getiteld 'Oranje', dat is opgestart naar aanleiding van een bericht van de Criminele Inlichtingen Eenheid op 23 januari 2009. Het bericht luidt: ‘Ton Hooijmaijers factureert zich suf op naam van zijn vrouw. Dit doet hij via haar bedrijf Move Management BV. Hooijmaijers stuurt facturen en het zou gaan om bedragen tot 10.000 euro in ruil voor gunsten. Deze gunsten verleende hij als wethouder in Amsterdam en doet dit nog steeds als gedeputeerde met de portefeuille Ruimtelijke ordening in de provincie Noord-Holland. Hooijmaijers laat mensen met hun problemen op de koffie komen en spant zich dan voor ze in en schrijft achteraf een factuur vanuit de BV van zijn vrouw.

De verklaring van advocaat Jos Fruytier

De tweede aanleiding was een belastende verklaring uit 2004 afkomstig van advocaat Jos Fruytier. Het speelde in een zaak over de verkoop van een stuk grond in de Amsterdamse havens: het zogeheten ADM-terrein, een voormalige scheepswerf die na het faillissement in 1997 werd gekocht door de  omstreden vastgoedhandelaar Bertus Lüske (in 2003 geliquideerd). Lüske’s advocaat Fruytier legde een verklaring af over de verkoop van het terrein waarbij hij ook Hooijmaijers aanhaalde. ‘…daar zat ook een politiek figuur bij […] Vervolgens kwam daar een discussie op gang dat zij bereid waren om het complex te kopen in de orde van grootte van over 100 miljoen euro. Een zeer verrassend bedrag […] waarbij zij een zeer aanzienlijke commissie betaald wilden krijgen via Move Consultants BV. […] Als iemand met politieke achtergronden koketteert dat hij het zo voor elkaar krijgt en daar miljoenen euro’s voor toucheert dan wordt dat gezien als omkoping van een ambtenaar die zijn boekje ver te buiten gaat. Ook een verrassing was dat hij zei binnenkort kom ik in de Provinciale Staten en kan ik het nog beter regelen.’
'binnenkort kom ik in de Provinciale Staten en kan ik het nog beter regelen'
De bovengenoemde informatie leidde tot de start van het strafrechtelijke onderzoek waarin Hooijmaijers werd doorgelicht. Er vonden vijftien doorzoekingen plaats in woonhuizen, drie accountantskantoren, de provincie Noord-Holland en zes bedrijven, waaronder de Rotterdamse vastgoedonderneming Fortress. Daarnaast werden er internet- en telefoontaps opgezet, waaronder een spoedtap op het nummer van degene die als eerste werd gebeld door Hooijmaijers bij de zoeking en tenslotte voor observatie. In totaal strekt het onderzoek zich uit tot 22 natuurlijke personen en 16 rechtspersonen die als verdachte zijn aangemerkt. Volgend jaar zal het OM bepalen of, en hoe degenen die steekpenningen aan Hooijmaijers hebben gegeven, vervolgd zullen worden.

Havenbaron Willem Scholten

In het requisitoir wordt ook aandacht besteed aan het juridische kader: wanneer is er sprake van omkoping? Aan de hand van jurisprudentie schetst de Officier van Justitie een kader waarin naar voren komt dat een beoogde tegenprestatie níet gedaan hoeft te worden door een verdachte ambtenaar én dat er geen causaal verband hoeft te zijn tussen de gift en de beoogde tegenprestatie. Kortom, het strafbare feit is niet het leveren van een wederdienst, het draait in de bewijslast om het aannemen van giften. Een ambtenaar heeft te allen tijde een soort onderzoeksplicht. ‘Er moeten bellen gaan rinkelen,’ aldus de officier. Ter illustratie haalt hij onder meer het havenschandaal aan waar havendirecteur/ambtenaar Willem Scholten giften accepteerde (in casu: verblijf in een luxe appartement in Antwerpen) van ‘bedrijvendokter’ Joep van den Nieuwenhuyzen. De rechtbank stelde dat ‘verdachte (Scholten, red) bij enig nadenken had kunnen vermoeden dat de giften hem mede werden gedaan met het doel hem gunstig te stemmen en hem te bewegen – in strijd met zijn plicht – een voorkeursbehandeling te geven.’

Kamperen op Kos

Het Openbaar Ministerie heeft in de zaak Hooijmaijers vijf casussen geselecteerd waaruit zou blijken dat Hooijmaijers zich heeft laten omkopen. Een daarvan draait om de huisbankiers-wissel van de provincie Noord-Holland:  ING werd verruild voor Fortis. De basis wordt in 2006 gelegd op een camping op het Griekse eiland Kos. De familie Hooijmaijers maakt daar kennis met de familie Evers waarvan vader Thijs Evers een consultancybedrijf heeft. Hooijmaijers is dan gedeputeerde. De camping-ontmoeting leidt tot een samenwerkingsovereenkomst tussen Hooijmaijers en Evers Consultancy. Hooijmaijers gaat voor Evers de ‘public affairs’ verzorgen en krijgt daar een kwartaal fee voor van 6000 euro plus 25 procent additionele courtage en 50 procent provisie. Toeval of niet, Evers heeft goede contacten bij Fortis, en samen bereiden ze de overstap van de Provincie Noord-Holland naar Fortis voor. Hooijmaijers plaveit de weg in het provinciehuis – de OvJ noemt het een ‘heisessie’ - en Evers maakt zijn contacten met Fortis te gelde. Hij laat Hooijmaijers per email weten dat elke euro provisie gedeeld gaat worden met Move BV, Hooijmaijers' consultancymaatschappij die op naam staat van zijn vrouw Jocelyne P. Het OM is stellig over de Fortis-casus: ‘Ambtelijke omkoping kan mij niet duidelijker geïllustreerd worden,’ aldus Steen.
Er moeten bellen gaan rinkelen
In de periode 1 januari 2001 tot 15 oktober 2009 zijn er aan Ton Hooijmaijers' bedrijf Move in totaal 251 betalingen gedaan en 2 kasstortingen. De ruim 1,8 miljoen euro was afkomstig van 62 verschillende bedrijven. Het OM heeft in de tenlastelegging enkel de periode 2004 tot 2009 meegenomen. Ze verdenkt Hooijmaijers van valsheid in geschrifte en het witwassen van 491 duizend euro aan smeergelden. Het openbaar ministerie eiste gisteren 4 jaar onvoorwaardelijke celstraf. Tegen zijn vrouw Jocelyne P. – die enkel op papier directeur-grootaandeelhouder was van Move Consultants - werd een maximale werkstraf geëist van 240 uur taakstraf, 25 duizend euro boete en 3 maanden voorwaardelijk. De Officier van Justitie bestempelde haar als ‘een luxe katvanger.’