Beeld © Jenna Arts

Hoe de voetbalnerds van Transfermarkt per ongeluk de taxateurs van Europese topclubs werden

Datawebsite Transfermarkt is de onofficiële spelertaxateur van de voetbalwereld. Hun waardebepalingen zijn terug te vinden in de jaarverslagen van Europese topclubs en aan de onderhandeltafel bij miljoenentransfers. Geen enkele sportbestuurder weet echter hoe de marktwaardes tot stand komen.

Lees of luister het hele verhaal (10 min.)
Lees de snelle versie
Je leest een experiment: een korte versie van ons onderzoeksverhaal. Wil je liever het hele verhaal lezen? Klik dan hier.

Met een miljard paginaweergaven per maand is Transfermarkt een van de grootste voetbalwebsites ter wereld. De website houdt statistieken bij van ruim 800 duizend profvoetballers, waaronder het aantal goals, kaarten en speelminuten.

In zijn twintigjarige bestaan is Transfermarkt daarnaast uitgegroeid tot autoriteit op het gebied van marktwaardes. De Duitse website houdt van iedere profvoetballer in zijn database een schatting van de marktwaarde bij. Deze schattingen worden meerdere keren per jaar bijgewerkt. 

In de voetbalwereld worden de waardebepalingen van Transfermarkt uiterst serieus genomen. Sportbestuurders, waaronder voormalig FC Barcelona-voorzitter Josep Maria Bartomeu, noemen Transfermarkt geregeld als fundering van hun keuzes of beleid. Ook in officiële documenten vinden we de marktwaardes terug. De marktwaardes van Transfermarkt worden genoemd in jaarverslagen van Europese topclubs als Olympique Lyonnais, FC Porto en TSG 1899 Hoffenheim. En ook de Europese voetbalbond UEFA baseert zich in een rapport uit 2016 op gegevens van de website. Nederlandse voetbalclubs zeggen de website in ieder geval te gebruiken voor scouting en bij de aan- en verkoop van spelers. Prominente zaakwaarnemers kijken ‘ter kennisgeving’ naar de marktwaardes.

Hoe de waardebepalingen van Transfermarkt tot stand komen, is een stuk minder bekend. Vrijwel elke scout, sportbestuurder en zaakwaarnemer die we spraken, ging ervan uit dat Transfermarkt gebruik maakt van een geavanceerd algoritme. De werkelijkheid is anders: de ruwe cijfers worden aangeleverd door gebruikers van de website. Een klein team van vrijwilligers en werknemers in deeltijdbanen besluit vervolgens over de uiteindelijke hoogte van de marktwaardes op de website.

De 28-jarige Duitser Martin Freundl bepaalt vanuit een dorp nabij München de marktwaardes van de gehele Bundesliga. In het dagelijkse leven werkt hij bij een jeugdcentrum in Höhenkirchen-Siegertsbrunn, een dorp op een half uur reizen van de Beierse hoofdstad.

Freundl noemt het ‘crazy’ dat zijn schattingen van marktwaardes serieus worden genomen door professionele voetbalclubs: ‘Ik ben maar een sociaal werker, doe dit bij Transfermarkt voor mijn lol, en de voetbalwereld gaat over miljoenen. Dat contrast is krankzinnig.’

Topclubs en zaakwaarnemers mogen er dan veelvuldig naar verwijzen, uit data-onderzoek van Follow the Money blijkt dat de waardebepalingen op Transfermarkt onnauwkeurige voorspellers zijn. Gemiddeld wijkt een waardebepaling op de website zo’n 60 procent af van de uiteindelijke transfersom. Voor transfers boven de 10 miljoen euro is dat verschil 34 procent. Meer dan de helft van de waardebepalingen van Transfermarkt is lager dan de werkelijke verkoopprijs.

Uit verdere data-analyse blijkt dat vrijwel geen enkele club de theoretische selectiewaarde ook daadwerkelijk terugverdient. In de Europese topcompetities loopt 62 tot 70 procent van de spelers gratis de deur uit; in Nederland is dat zelfs 81 procent. In de vijf Europese topcompetities vertegenwoordigde die groep voetballers deze zomer alleen al een waarde van ruim 930 miljoen euro op Transfermarkt. Door de cijfers van Transfermarkt in hun jaarverslagen op te nemen, creëren voetbalclubs zodoende een papieren werkelijkheid. 

Volgens Guido Albers, algemeen directeur van makelaarsbedrijf Players United en zaakwaarnemer van onder andere internationals Donny van de Beek en Steven Berghuis, zijn de marktwaardes op Transfermarkt van ondergeschikt belang. In het zaakwaarnemerschap geldt volgens hem de regel van vraag en aanbod: hoe meer interesse, hoe hoger de prijs. ‘Net zoals op de huizenmarkt. Een speler is een product, hoe vervelend het ook is om te zeggen.’