De Troonrede: de jaren '30 editie

    Koning Willem-Alexander had wederom een weinig opbeurende boodschap voor zijn volk gisteren. Uniek, of waren de troonredes van koninging Wilhelmina in de jaren dertig net zo somber? De troonrede van 2013 vergeleken met de troonredes in de jaren '30.

    'Dankzij de inspanningen van de afgelopen jaren staat de Nederlandse economie er relatief goed voor,' oreerde koningin Beatrix op de derde dinsdag van september in 2008. 'Ons pensioenstelsel en andere sociale voorzieningen zijn solide.' Jawel, het zag er nog florissant uit in 2008. Vijf jaar later is de toon flink veranderd en drukt de economische malaise een inktzwarte stempel op de troonrede. Koning Willem-Alexander kondigt zelfs het einde van de 'klassieke' Nederlandse verzorgingsstaat aan. 'De klassieke verzorgingsstaat uit de tweede helft van de twintigste eeuw heeft [in de sociale zekerheid en in de langdurige zorg]  regelingen voortgebracht die in hun huidige vorm onhoudbaar zijn en ook niet meer aansluiten bij de verwachtingen van mensen.' We zijn -om maar eens een bekend thema aan te grijpen - weer terug in de jaren '30. Toen miljoenennota nog als millioenennota werd geschreven. Toen honger, werkloosheid, leegstand de orde van de dag waren. En toen een heerlijk zwaarmoedige calvinistische retoriek de politiek beheerste. Goddank zijn we rijk genoeg om zelfs in deze erbarmelijke tijden geen honger meer te hoeven lijden en er een redelijke vloer onder de levensstandaard is gelegd, maar retorisch zijn we weer terug bij af.  
    Koning Willem-Alexander Troonrede 2013 Koninging Wilhelmina Troonredes 1930-1935
    Sinds vijf jaar kampt Nederland met de economische crisis. De gevolgen worden steeds voelbaarder. De werkloosheid stijgt, het aantal faillissementen loopt op, huizen worden minder waard, pensioenen staan onder druk en de koopkracht blijft achter. Zonder voorbeeld in de geschiedenis zijn de economische verhoudingen over heel de wereld ontredderd; onweerstaanbaar grijpen de gevolgen der crisis steeds verder om zich heen en nog steeds kondigen zich geen betrouwbare teekenen van kentering aan. […] In alle takken van volksbestaan bleef de bedrijvigheid gestadig afnemen; handel, scheepvaart en visscherijen zijn evenzeer getroffen als nijverheid en land– en tuinbouw. (1932) 
    Cruciaal is en blijft 'een prudent niveau van overheidsschuld', zoals het Centraal Planbureau dat eerder dit jaar noemde.  […] Zonder ingrijpen blijft het overheidstekort te hoog. De regering legt u daarom extra maatregelen voor van in totaal 6 miljard euro. De reeds jaren aanhoudende afbrokkeling onzer welvaart doet ook in sterke mate haar invloed gelden op den toestand der publieke geldmiddelen en heeft het evenwicht tusschen uitgaven en inkomsten op verontrustende wijze gestoord. […] De Regeering zal daarom in het komende zittingjaar in de allereerste plaats Uw aandacht vragen voor een reeks van maatregelen, die onmisbaar zijn voor het financieel herstel. (1933) 
    Voor het bestrijden van de jeugdwerkloosheid werkt de regering samen […]om jongeren aan de slag te krijgen en hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. In het bijzonder zal ook het vraagstuk van de jeugdige werkloozen alle aandacht hebben. (1932) Meer dan gewone aandacht zal worden geschonken aan het zoo beklemmende vraagstuk der jeugdwerkloosheid. (1935) 
    Onze open economie heeft ons veel gebracht, maar maakt ons land ook extra kwetsbaar in tijden van internationale crisis en stagnatie. Samenwerking met andere landen, en zeker met die om ons heen, is in het belang van Nederland. Herstel van het internationaal ruilverkeer wenscht de Regeering te bevorderen door verdragen, die een ruimer geest ademen. Daarnevens moet zij bij voortduring bedacht blijven op afwending van de gevaren, waarmede buitenlandsche maatregelen den afzet van onze voortbrengselen bedreigen. (1932)
    Het is onmiskenbaar dat mensen in onze huidige netwerk- en informatiesamenleving mondiger en zelfstandiger zijn dan vroeger. Gecombineerd met de noodzaak om het tekort van de overheid terug te dringen, leidt dit ertoe dat de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving. Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving.   Het niet tijdig inzien van de werkelijkheid heeft er toe bijgedragen dat de vraag om hulp van den Staat veel sterker is geworden dan anders het geval zou zijn geweest. […] Hoe eerder men zich realiseert, dat men weer op eigen beenen moet staan, hoe beter het voor ons volk en zeker voor ons volkskarakter zal zijn. (1934) 
    Om de kracht en kwaliteit van onze samenleving vast te houden, zijn veranderingen noodzakelijk, die voor iedereen dragelijk moeten zijn. Aan de opdracht die daaruit voortvloeit, wil de regering in het parlementaire jaar dat voor ons ligt met volle inzet werken, samen met u. Veel zal van Uw werkkracht en toewijding gevergd worden, opdat tijdig de meest dringende maatregelen tot stand komen. Ik weet, dat het beroep, dat ten deze op Uw medewerking zal worden gedaan, niet vergeefs zal zijn en Ik vertrouw, dat het gemeen overleg tot een uitkomst zal leiden, die aan den ernst van den toestand beantwoordt. (1932)

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren