Veelgehoord verwijt: de Griekse premier Tsipras heeft gewacht met het uitschrijven van nieuwe verkiezingen tot 'de zilvervloot' binnen was. Terechte kritiek of speelt er iets anders?

    Vrijwel daags na het akkoord met de schuldeisers van zijn land heeft de Griekse premier Alexis Tsipras zijn aftreden bekend gemaakt en nieuwe verkiezingen uitgeschreven, die over ongeveer een maand gehouden zullen worden. Velen verwijten hem daarom te hebben gewacht tot de zilvervloot binnen was om vervolgens het land aan zijn lot over te laten.

    'Wel de lusten, niet de lasten'

    Enkele jaren geleden was Tsipras' ultralinkse partij Syriza nog voorstander van het verlaten van de eurozone. Daar kwam verandering in toen het merendeel van de Griekse bevolking aangaf in de eurozone te willen blijven, maar slechts een einde te willen aan de strenge bezuinigingen. 'Wel de lusten, niet de lasten', schreef menig politiek commentator over die houding. Je kunt nu eenmaal niet én in de euro willen blijven én niet willen hervormen schreven diverse economen. Na maandenlang gesteggel over de voorwaarden, capituleerde Tsipras uiteindelijk volledig voor de eisen van de trojka. En dat terwijl door de verslechterde economische situatie van Griekenland die eisen nog eens extra waren aangescherpt. Een dubbele nederlaag dus voor de geplaagde premier, maar hij kreeg wel nieuw geld, 86 miljard euro, binnen uit het door de eurozone-belastingbetalers gefunde Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM). Weliswaar gaf de premier aan dat hij niet geloofde in de maatregelen van de trojka om de economie weer aan de praat te krijgen, maar hij zei 'geen keus' te hebben gehad. Hij was met de rug tegen de muur gezet, het was slikken of stikken geblazen, aldus de premier.
    Tsipras' capitulatie voor de trojka voorwaarden zorgde voor een scheuring binnen zijn eigen partij
    Deze capitulatie zorgde wel voor een scheuring binnen zijn eigen partij. Een flink deel van de Syrizafractie scheidde zich af en vormt nu een nieuwe partij: 'Volkseenheid' (LAE) onder leiding van de populaire parlementariër Panagiotis Lafazanis. Met 25 van de 300 zetels is de nieuwe fractie meteen de op twee na grootste in het Griekse parlement, na Syriza met nog 124 zetels en de conservatieve Nea Dimokratia met 76 afgevaardigden.

    Kritiek

    De voormalige minister van Financiën, Yanis Varoufakis, hekelde in een close read het MoU (Memorandum of Understanding) dat zijn premier en vriend Alexis Tsipras namens de Griekse regering had getekend. Varoufakis wees erop dat de meeste maatregelen een averechts effect zullen hebben op de economie en voegde daaraan toe dat het geld bovendien niet wordt gebruikt om Griekenland er weer bovenop te helpen, maar om eerdere leningen van de crediteuren (IMF, ECB, Europese noodfondsen) terug te betalen. 'Zinloos rondpompen van geld', noemde Varoufakis de deal. De goedkeuring van de deal leverde in de crediteurenlanden heftige debatten op in diverse nationale parlementen. Er werden eerdere verkiezingsbeloftes geschonden, zo luidde de kritiek. In ons land werd premier Rutte een 'leugenaar' genoemd; in Duitsland stemden 63 leden van Merkels eigen CDU tegen de deal en onthielden drie leden van haar partij zich van stemming.
    Het geld wordt  in partjes beschikbaar gesteld, afhankelijk van de voortgang met de voorgenomen hervormingen
    Griekenland krijgt dus 86 miljard euro, maar niet alles in een keer. Het geld wordt - net als bij de eerste twee hulppakketten - in partjes beschikbaar gesteld, afhankelijk van de voortgang met de voorgenomen hervormingen. De deal kwam net op tijd rond om op 20 augustus 3,4 miljard euro (plus rente) naar de ECB (Europese Centrale Bank) over te maken. De geldtransfer was koud gedaan of Tsipras kondigde nieuwe verkiezingen aan. En daarmee zijn aftreden.

    Doel

    Wat hoopt Tsipras te bereiken met het uitschrijven van nieuwe verkiezingen? Zelf zegt hij dat het Griekse volk zich nu maar moet uitspreken over de deal. Zoals boven aangegeven, staat de premier niet achter de overeenkomst en wil hij het eindoordeel daarover laten vellen door het Griekse volk. Anderen beweren echter dat het hem vooral gaat om een afrekening met de meer radicale vleugel in zijn partij. Met nieuwe verkiezingen zou hij deze dissidenten eruit willen werken, omdat die hem het regeren onmogelijk maken. Immers, met het vertrek van minstens 25 parlementsleden verliest Tsipras zijn meerderheid in het parlement en is hij aangewezen op de steun van de - verdeelde - oppositie. Een lastig parket voor elke premier.
    Regling (ESM): deal is met Griekenland, niet met een toevallige Griekse regering
    De Europese Commissie reageerde tamelijk positief op het voornemen, maar eurogroep-voorzitter Dijsselbloem was aanmerkelijk voorzichtiger. 'De verkiezingen zijn niet strijdig met de gemaakte afspraken. We zullen zien wat er van komt', zo reageerde hij lauwtjes. 'Vaststaat dat de hervormingen gewoon door moeten gaan', voegde hij eraan toe. Dezelfde woorden gebruikte minister-president Rutte tijdens zijn wekelijkse persconferentie, afgelopen vrijdagmiddag. 'We zullen de Grieken houden aan de gemaakte afspraken', liet de premier weten. 'Nieuwe verkiezingen veranderen niets aan de plicht van de Griekse regering om door te gaan met de toegezegde hervormingen', zo voegde hij er aan toe. ESM-baas Klaus Regling antwoordde dat zijn fonds 'een deal had gesloten met Griekenland, niet met een toevallige Griekse regering'.

    Risico

    Intussen zal er een interimregering worden aangesteld om het land te besturen totdat de nieuwe verkiezingen worden gehouden. Die zijn gepland op 20 september. Het risico is nu niet alleen dat veel voorgenomen hervormingen zullen blijven liggen, maar ook dat Tsipras zich misrekent en zijn partij de verkiezingen verliest, schrijft ook DFT-journalist Martin Visser op zijn blog. Ook is deelname van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) nog altijd niet zeker. Weliswaar gaf directeur Lagarde aan er vertrouwen in te hebben dat de Griekse regering de gemaakte afspraken nakomt, maar het is nog onduidelijk of, en zo ja, voor welk bedrag en condities het IMF meedoet. Zoals bekend, eist het Fonds een schuldafschrijving tot een houdbaar niveau, maar staan de Europese verdragen dat niet toe. Pas in oktober komt hierover meer duidelijkheid, de grote terugbetalingen van augustus en september zijn dus hoe dan ook voor rekening van de eurozone-belastingbetaler.  

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jean Wanningen

    Gevolgd door 230 leden

    Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...

    Volg Jean Wanningen
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Griekenland in Europa

    Gevolgd door 267 leden

    Wat moeten wij - Europa, Nederland - toch met Griekenland? Die vraag komt terug met de regelmaat der seizoenen. Dezelfde vrag...

    Volg dossier