Internationale vrijhandelsverdragen

Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen als CETA, TTIP en TiSA worden daarom uitonderhandeld. Maar ís bijvoorbeeld de Transatlantic Trade & Investment Partnership (TTIP) wel zo'n 'no brainer' als de voorstanders beweren? Het handels- en investeringsverdrag dat de EU en de VS nu onderhandelen levert, zeggen ze, nieuwe banen op. En het zou het mkb een impuls geven.

Klopt dat? Met vrijhandel heeft TTIP vooralsnog weinig te maken. Achter de gesloten deuren waar de onderhandelingen plaatsvinden, zijn nu lobbygroepen bezig hun belangen veilig te stellen. Er bestaan dan ook grote zorgen dat TTIP niet de belangen van de EU-burgers dient, maar vooral die van grote ondernemingen aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan.

Die zorgen zijn terecht. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor de kwaliteit van ons voedsel? Ons energiebeleid? Gaat de belastingbetaler straks opdraaien voor claims van Amerikaanse multinationals als we chloorkippen en -eieren uit onze schappen weren? Of als we kerncentrales sluiten?

Internationale vrijhandelsverdragen als TTIP, CETA en TiSA zijn complexe ondoorzichtige dossiers met mogelijk grote gevolgen. We Follow The Money – ook in Brussel.

76 Artikelen

Handelsverdrag TTIP - inclusief ISDS - weer een stapje dichterbij

5 Connecties
51 Bijdragen

De Commissie voor Handel van het Europees Parlement gaf donderdag een overwegend positief advies over handelsverdrag TTIP. Een domper voor de TTIP-critici die vuurwerk hadden verwacht van de Europese volksvertegenwoordigers.

De 28e mei beloofde een spannende dag te worden voor iedereen die zich bezighoudt met TTIP, het veel bekritiseerde Transatlantische handels- en investeringsverdrag waaraan Europa en de VS achter de schermen aan werken. En dat werd het. Ook voor iedereen die ‘Europa’ ver weg of onbegrijpelijk vindt. Reden: Europarlementariërs – direct gekozen door het Europese volk – konden een stempel drukken op het weinig transparante handels- en investeringsverdrag TTIP. Over TTIP steggelen Europa en de Verenigde Staten al anderhalf jaar. De inmenging van Europarlementariërs komt van de Commissie Internationale Handel van het Europees Parlement (INTA), niet te verwarren met de Europese Commissie voor Internationale Handel (DG Trade). De INTA-commissie bestaat uit 41 Europarlementariërs en geeft gevraagd en ongevraagd advies over handelskwesties. Het advies van INTA komt in de vorm van een resolutie en daarover werd donderdag gestemd. Zoals verwacht nam INTA de resolutie aan met 28 stemmen tegen 13. De resolutie is belangrijk omdat nu het gehele Europees Parlement (751 leden) erover moet stemmen.

Positief advies

In de resolutie staat hoe INTA TTIP graag ziet vormgegeven en dat is nu juist waar de schoen wringt. INTA is namelijk overwegend positief over TTIP. De originele ontwerptekst van de resolutie bevatte nog vele kritische punten, maar andere commissies deden suggesties resulterend in een aanzienlijk mildere versie. Meest opvallend is de draai over de bescherming van investeerders in TTIP, de zogenaamde ISDS-clausule. De ontwerptekst en INTA-voorzitter Bernd Lange waren er vooraf duidelijk over: ‘ISDS is niet nodig.’ Na de stemmingsronde bleek dat INTA de lijn van de Europese Commissie wil volgen, dit betekent wel een ISDS-clausule in TTIP onder de voorwaarde dat er ‘op termijn’ een internationaal hof wordt opgericht. Bernd Lange zei na de stemmingsronde: ‘Het oude ISDS is dood.’ Hiermee implicerend dat er een nieuwe vorm voor investeerdersbescherming moet worden gevonden.

Tegenstrijdigheden

Het advies van INTA bevat ook tegenstrijdigheden. Zo stelt de commissie voor om op het gebied van landbouw zoveel mogelijk handelsbelemmeringen weg te nemen. Tegelijkertijd moeten bepaalde gevoelige landbouwproducten wel gevrijwaard blijven van de vrije markt. Een lastige combinatie. Bernd Lange was daar eerder nog duidelijk over: ‘Schaalvergroting is een gevaar voor de Europese landbouw, we zullen de grenzen niet volledig gaan openstellen voor multinationals.’
'Als je grote bedrijven extra mogelijkheden geeft om wetten te veranderen, vertragen of te voorkomen, dan heeft dat per definitie negatieve gevolgen voor democratische besluitvorming'
Europarlementariër voor GroenLinks Bas Eickhout wijst op de door INTA voorgestelde afstemming van regelgeving omtrent handel tussen Europa en de Verenigde Staten waarbij de Europese zelfregulering niet in gevaar mag komen. Eickhout: ‘Dat is gewoonweg niet mogelijk. Als je grote bedrijven extra mogelijkheden geeft om wetten te veranderen, vertragen of te voorkomen, dan heeft dat per definitie negatieve gevolgen voor democratische besluitvorming.’

Hoe nu verder?

In de week van 8 juni staat een plenaire stemming van het volledige Europese Parlement over TTIP op het programma. Het gaat bij deze stemming nog niet over het volledig uitonderhandelde TTIP-verdrag, maar om de resolutie van INTA. Als die resolutie ook door het Europese Parlement wordt aangenomen, kunnen er hoogstens nog kleine elementen aan worden toegevoegd. Wanneer de Europese Commissie het definitieve TTIP bekend maakt, zal het Europarlement ook hierover nog kunnen stemmen. Mogelijk krijgt ook het Nederlandse parlement tegen die tijd nog een stem in de acceptatie van TTIP. De Europese Commissie voor Internationale Handel, die wordt geleid door Cecilia Malmström, TTIP-onderhandelaar namens Europa, zal gerustgesteld zijn door de kritiekloze resolutie van INTA. Tegenover Follow The Money wilde de commissie niet inhoudelijke reageren, maar ze gaf wel aan ‘het debat nauwkeurig te volgen’. Over enkele weken weten we wat het volledige Europese Parlement vindt van TTIP en de huidige onderhandelingen. Een ding lijkt in ieder geval zeker: TTIP gaat er komen, of we nu willen of niet.
Wat is TTIP en hoe komt het verdrag tot stand? TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) is een handelsverdrag in wording tussen Europa en de Verenigde Staten (VS). De 28 lidstaten van de Europese Unie (EU) hebben in juni 2013 de Europese Commissie het mandaat gegeven om over TTIP te onderhandelen. De Commissie staat momenteel onder leiding van Jean-Claude Juncker. De Commissie doet onder andere (wets)voorstellen aan en sluit overeenkomsten met het Europees Parlement. TTIP is zo’n overeenkomst. Commissie-voorzitter Juncker heeft Cecilia Malmström aan het hoofd gezet van de Commissie voor Handel (Directorate-Generale for Trade, kortweg DG Trade). Het zogenaamde EU TTIP-team van DG Trade leidt de onderhandelingen met de VS namens Europa, hoofdonderhandelaar is Ignacio Garcia Bercero. De teams van de EU en de VS komen bij elkaar om te praten over het wegnemen van handelsbarrières. Hierbij moet worden gedacht aan verlaging import- en exporttarieven (de zogenaamde tarifaire belemmeringen), standaardisering van producten en procedures, markttoegang en samenwerking bij het opstellen van wetten (de zogenaamde niet-tarifaire belemmeringen). TTIP zal naar verwachting in 2016 gereed zijn.
Lees meer over handelsverdragen, TTIP en ISDS in het Follow the TTIP-dossier. Toevoeging: de uitslag van de stemming is hier te bekijken (pagina 4, 5 en 6).

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Mitchell van de Klundert

Mitchell van de Klundert (1990) onderzoekt voor Follow the Money internationale handels- en investeringsverdragen, de voeding...

Dit artikel zit in het dossier

Internationale vrijhandelsverdragen

Gevolgd door 716 leden

Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen...

Volg dossier