© ANP / Marco de Swart

Tijdens de speurtocht naar details over de transactie waarmee VVD-voorzitter Henry Keizer ver onder de marktprijs het succesvolle bedrijf ‘de Facultatieve’ verwierf, sloten deuren en werden telefoons niet meer opgenomen. Slechts een enkeling wilde praten. Verslag van een uitputtend journalistiek rondje langs de velden.

Het lijkt onbestaanbaar: een bedrijf dat tientallen miljoenen euro’s waard is, maar wordt overgenomen voor enkele tienduizenden euro’s. Toch is dit wat er gebeurd is met ‘de Facultatieve,’ een bedrijf dat onder andere wereldmarktleider is in de bouw van crematieovens en er nog talrijke andere zakelijke activiteiten op nahoudt. Een viertal zakenlieden nam de aandelen in de beheermaatschappij ‘de Facultatieve‘ eind 2012 voor een bedrag van 12,5 miljoen euro over van de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie. Het overgrote deel van de overnamesom, 12 miljoen euro, bestond echter uit gelden die de vereniging bezat omdat ze waren gereserveerd als dividend. Van het resterende half miljoen werd 470.000 euro door de vier kopers aan de vereniging verstrekt in de vorm van een lening. Slechts 30.000 euro legde het viertal zelf op tafel. 30.000 euro, voor een bedrijf waarvan de reële waarde door de accountant was getaxeerd op 31,5 miljoen euro — en dat waarschijnlijk nog veel meer waard was.

Slechts 30.000 euro legde het viertal zelf op tafel

VVD-voorzitter Henry Keizer was één van de vier mannen die de aandelen van de beheermaatschappij overnamen van de vereniging, maar tijdens het verkoopproces was hij tevens adviseur van diezelfde vereniging en kon hij dus directe invloed uitoefenen op de verkoop van de aandelen aan (onder anderen) hemzelf. Hij werd grootaandeelhouder.

Voor dit artikel heeft FTM-journalist Kim van Keken contact gezocht met een groot aantal mensen dat bij deze deal betrokken is geweest, in de eerste plaats natuurlijk met Henry Keizer zelf. Wat volgt is haar persoonlijke verslag van de gesprekken met de hoofdrolspelers — en van haar vele vruchteloze pogingen om mensen te spreken te krijgen.

Geen mededelingen

Het is donderdag 6 april. Ik heb een afspraak met Henry Keizer op het partijkantoor van de VVD in Den Haag. ‘Ik vind het hartstikke gezellig dat u er bent,’ begint Keizer het gesprek, ‘maar ik ben niet zo van de profielen. Ik vind het helemaal niet erg om in de pers te verschijnen hoor, als het functioneel is. Dat zelfverklaarde sterrendom, daar ben ik niet zo van. Maar het is zoals het is. Zeggen we eigenlijk u of jij tegen elkaar?’

We zeggen ‘je,’ en spreken een uur met elkaar. Tegen het einde van het gesprek vraag ik naar details van Keizers bedrijf, de Facultatieve Groep. Met die B.V. nam hij met zijn drie zakenpartners eind 2012 alle aandelen van de B.V. Beheermaatschappij ‘de Facultatieve’ over van de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie. Op de vraag hoeveel hij voor de aandelen heeft betaald zegt hij geen mededelingen te mogen doen omdat zowel de vereniging als de groep dit ‘contractueel hebben vastgelegd’. Het is voor het eerst dat er even een stilte valt in het gesprek.

‘Dat zelfverklaarde sterrendom, daar ben ik niet zo van’

Hij vertelt wel over hoe het zo gekomen is. Dat de vereniging na de stichting in 1874 ‘gedwongen ondernemer’ werd en dat er een verzekeringsmaatschappij werd opgericht waar ook de schrijver Multatuli zich ooit bij verzekerde. In de polisvoorwaarden stond dat een verzekerde automatisch lid werd van de vereniging. Eind 2012 waren er nog 65.970 van deze leden. Keizer: ‘Van die verzekerden wist een heel groot deel niet eens dat ze lid waren van de vereniging en dat interesseerde ze ook eigenlijk helemaal niet.’ De verzekeringsmaatschappij werd verkocht, en dat betekende dat tienduizenden leden de vereniging verlieten, vertelt Keizer. ‘Om die reden werd ook nagedacht over de vraag: wat moeten we als vereniging dan met onze toekomst? We hebben geen leden meer, de ideële doelen zijn bereikt, wat moeten we verder nog? De leden waren tot de conclusie gekomen dat er een goededoelenfonds moest komen. En ja, dan wilden ze er ook wel voor zorgen dat daar centjes in zaten.’ Om hoeveel centjes het precies gaat, wil hij dus niet vertellen.

Keizer besluit zijn betoog over de deal, en benadrukt dat drie onafhankelijke accountants een waardebepaling deden en dat de groep en de vereniging daarna tot een bedrag zijn gekomen. ‘Naar aanleiding daarvan hebben wij als individuele leden van de raad van bestuur gezegd: ja, dat durven we aan.’ De totale investering bedraagt 30.000 euro. Dat is minder dan één enkel bruto maandsalaris van één van hen. Het viertal directeuren strijkt in 2012 samen namelijk 1,7 miljoen aan salaris op, oftewel 425.000 euro per persoon.

Daarnaast blijkt mij bij nadere beschouwing dat het verhaal van Keizer over de verkoop van het verzekeringsbedrijf niet overeenstemt met de feiten. Eerst kochten Keizer en zijn mede-directieleden het bedrijf, daarna — in mei 2013 — verkochten ze pas de verzekeraar aan ASR.

Nog geen lid? Probeer ons één maand gratis uit

Vind je dit een goed artikel en wil je meer van dit soort stukken lezen? Word nu één maand gratis lid van FTM en draag bij aan onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Je registratie stopt automatisch: je zit nergens aan vast.

Geheugen hapert

Vrijdag 7 april, een dag na mijn gesprek met Keizer, spreek ik voor het eerst telefonisch met VVD-coryfee Loek Hermans. Als commissaris van de beheermaatschappij was hij onder andere verantwoordelijk voor het goedkeuren van de enorme salarissen die Keizer en de zijnen jarenlang toucheerden. De raad van bestuur voelde zich ook in 2012 ‘weer gesteund door de wijze waarop de raad van commissarissen invulling gaf aan zijn toezichthoudende taak,’ zo valt in het jaarverslag van de beheermaatschappij te lezen. Over die toezichthoudende rol wil ik  het hebben.

Hermans houdt het kort. Hij vertelt me dat hij Keizer al lang kent: ‘Van vroeger, toen ik voorzitter was van de Stichting Voorlichting Crematoriumbouw,’ Hermans kwam, zegt hij, in 2011 bij de Facultatieve in de ledenraad. ‘Ik ben een groot voorstander van crematie.’

Als onafhankelijk commissaris dient Loek Hermans onder andere de belangen te behartigen van de enige aandeelhouder

De VVD’er zwijgt over de andere functies in gremia die aan De Facultatieve zijn gelieerd. Hij was van 2009 en 2011 bestuurslid van de vereniging, en tot en met december 2012 ook vice-voorzitter van de raad van commissarissen (RvC) van B.V. Beheermaatschappij ‘de Facultatieve’. Als onafhankelijk commissaris dient hij onder andere de belangen te behartigen van de enige aandeelhouder — de vereniging — en één van deze belangen is het verkrijgen van een goede prijs bij de verkoop van zijn bezittingen.

Hermans is bovendien nog steeds voorzitter van de spreidingsstichting waar Keizer sinds 2008 penningmeester is. Dat vergeet hij ook te zeggen.

Maandag 10 april spreek ik Hermans weer telefonisch om hem vragen hoe het zit met zijn rol in de RvC. ‘Ja, daar ben ik ook lid van geweest. Poeh, wanneer? Dat moet ergens in 2004, 2006 zijn geweest. Naderhand ben ik in de ledenraad gekomen. Daar zit ik nog steeds in.’

Het geheugen van Hermans hapert overduidelijk.

Opnieuw blijft het bij een kort gesprek.

Een beetje ongelegen

Dinsdag 11 april bel ik andere direct betrokkenen. Met name de bestuursleden van de vereniging uit het jaar 2012 wil ik graag spreken.

Als eerste spreek ik  de voormalige voorzitter van de vereniging, Wiel Hillebrandt, die medeverantwoordelijk is geweest voor het goedkeuren van de verkoop. Hij was tegelijkertijd commissaris van de Beheermaatschappij, en was direct betrokken bij de onderhandelingen met Keizer. Ik wil van hem weten waarom hij zo vriendelijk is geweest om Keizer cum suis een voordeel van 19 miljoen euro te gunnen terwijl dat bedrag ook in de verenigingskas terecht hadden kunnen komen. Hebben andere partijen een bod mogen doen? Ik toets zijn nummer in, zeg wie ik ben en waarover ik hem wil spreken: de verkoop van de beheermaatschappij.

‘Eh wat? Het komt een beetje ongelegen,’ zegt hij.

Hillebrandt noteert mijn nummer en zegt over een half uurtje terug te bellen.

‘Ik ga die vragen zo niet beantwoorden, mevrouw’

Penningmeester Frans Jacobs bel ik direct daarna. Hij is naast Hillebrandt een van de voornaamste personen die ik over de transactie aan de tand moet voelen. Als penningmeester behoort hij precies te kunnen beargumenteren waarom de vereniging genoegen nam met een overnamesom van 12,5 miljoen euro terwijl een veelvoud van dat bedrag tot de mogelijkheden behoorde. Hij was bovendien commissaris van de beheermaatschappij toen de verkoop plaats had. Ik ben onder andere benieuwd hoe hij dat aan de leden heeft verteld.

Jacobs lijkt me in eerste instantie niet goed te verstaan.

‘Uit welke hoofde wilt u wat weten?’

Ik zeg dat ik journalistieke belangstelling heb voor de verkoop van de aandelen van de beheermaatschappij. Er volgt een stilte.

‘Ja, waarom wilt u dat weten?’

Ik ben benieuwd wat hij goed vindt aan de verkoop. Hij heeft die immers goedgekeurd.

‘Ik ga die vragen zo niet beantwoorden, mevrouw.’

Ook Jacobs noteert mijn nummer en belooft terug te bellen.

Voormalig bestuurslid Arnold Daane neemt wel op en staat me uitgebreid te woord. Ik heb hem al eerder gesproken in de onderzoeksfase. Daane viert enkele dagen later zijn negentigste verjaardag.

‘Ik weet het allemaal niet precies hoor,’ zegt hij. ‘Ik heb me nooit zo met de financiën bemoeid.’ Wel wordt uit zijn verhaal duidelijk dat belangrijke kwesties zijn uitgelegd door Hillebrandt. ‘Dat was iets juridisch. Ik weet het niet precies.’

Binnen een uur na ons eerste contact, bel ik  weer met Hillebrandt. Niemand neemt op.

Dan bel ik Arno Hagemans, eveneens bestuurslid van de vereniging in 2012. ‘Ik kan u niet te woord staan mevrouw, dan moet u zich tot de Facultatieve wenden in Den Haag.’

Ik begrijp niet dat hij me naar het bedrijf van Keizer verwijst. De vereniging heeft andere belangen en als bestuurder moet hij die scheiding kunnen aanbrengen, lijkt me.

Vervolgens bel ik Frans Jacobs weer.

‘Ik had u gezegd dat ik contact met ú zou opnemen,’ zegt hij geërgerd.

Hoe laat?’ vraag ik.

‘Ik overleg even en dan hoort u van mij.’

Een half uur later spreek ik Jos Burgemeester, lid van de ledenraad. Burgemeester zit in de auto en reageert geagiteerd op de vraag wat hij van de verkoop vond.

‘Ik ga toch maar eens eventjes met Keizer en Wiel Hillebrandt praten over dat u mij zomaar opbelt.’

Later die middag bel ik weer naar Hillebrandt. Zijn vrouw neemt de telefoon op. Ik vraag naar haar echtgenoot.

‘Die is... hè, de auto is weg,’ klinkt het verbaasd.

Ik zeg tegen haar dat haar man me nog terug zou bellen.

‘Ik moet je eerlijk zeggen dat ik ook niet weet waar hij is.’

‘Ik had u gezegd dat ik contact met ú zou opnemen’

Niet veel later krijg ik een telefoontje van Keizer: ‘Nou, Kim ik word door allemaal lieve mensen vanuit de vereniging gebeld die helemaal upset zijn omdat er een journalist bezig is met een profiel. Nu snap ik tot op zekere hoogte dat je aan het rondbellen bent, maar je schijnt te vragen naar details, het schijnt dat je zeer actief bezig bent met de waardebepaling.’ Dan, verontwaardigd: ‘Ik wil geen vervelend gesprek met je, maar ik was vorige week heel open naar je, en toen vroeg je er helemaal niet naar.’

‘Jawel, daar hebben we vorige week over gesproken,’ antwoord ik. De transcriptie van het opgenomen gesprek heb ik voor mijn neus op de computer staan. Ik maak aanstalten om een passage voor te lezen.

‘Maar je vroeg niet hoe we tot de waarde zijn gekomen.’

‘Dat deed ik wel,’ zeg ik. Dan herhaal ik de vraag. Keizer steekt dan opnieuw zijn verhaal af.

‘Zo’n waardebepaling is echt een ingewikkelde procedure. Daar hebben drie gerenommeerde accountants naar gekeken, ook internationale. Onze eigen registeraccountant heeft niet meegedaan, die moest op basis van feiten het proces begeleiden. Er zijn drie waarden bepaald. Je had de onderste, de bovenste en de middelste. Toen zijn de vereniging en de beheermaatschappij met elkaar gaan onderhandelen met teams. Wiel Hillebrandt en Frans Jacobs namens de vereniging, De Bruijn en ik namens de Groep.’

Keizer herhaalt ook weer dat er niets over bedragen kan worden gezegd. ‘Vanwege de concurrentie’.

Dan zeg ik hem dat ik over de cijfers beschik. Die heb ik uit het jaarverslag 2012 van de Facultatieve Groep gehaald. Pagina 33. Ik noem de getallen. Vervolgens valt er een lange stilte voordat hij antwoord geeft.

‘Ik ken dit verslag niet. Maar zelfs dan nog, ik weet niet of ik er contractueel gezien iets over mag zeggen.’

Hij drukt me dit op het hart: ‘Jij denkt natuurlijk: Keizer heeft het voor een prikkie gekocht, maar dit is allemaal heel prudent gegaan.’


Loek Hermans

"Ik heb begrepen dat alle communicatie via de Facultatieve verloopt. Voor nadere vragen verwijs ik u dan ook naar de Facultatieve"

Overvallen

Bernard de Ruiter was lid van de financiële commissie van het bestuur en was eerder lid van de ledenraad. Hij neemt niet op.

Advocaat en VVD-senator Anne-Wil Duthler was commissaris bij de Beheermaatschappij. ‘Rechtsstatelijkheid en democratie vormen het fundament van onze vrijheid. Ruimte voor ondernemerschap vormt het fundament van onze economie. Dit zijn de drijfveren voor Anne-Wil voor het lidmaatschap van de Eerste Kamer,' staat op haar eigen website.

Ze reageert niet. Ook niet op sms’jes.

Aan het einde van de middag, net na kantoortijd, staat Theo de Natris op mijn voicemail. Hij is de voorlichter van de Facultatieve Groep. ‘Ik ben gebeld door de heer Hillebrandt. Hij zou u terugbellen, maar hij vroeg mij u terug te bellen. Mocht u nog vragen hebben, dan hoor ik die graag.’

De voormalige voorzitter van de vereniging vraagt de voorlichter van het bedrijf om te reageren! Dat moet hij toch zelf doen? Ik kan het bijna niet geloven.

De voormalige voorzitter van de vereniging vraagt de voorlichter van het bedrijf om te reageren!

Ik bel De Natris de volgende ochtend terug. Hij is van de Facultatieve Groep, zegt hij. Hij was door een aantal mensen gebeld. ‘De een stond bij de Albert Heijn, de ander was aan het rijden. Ze voelden zich overvallen.’ Ik zeg hem dat ik Hillebrandt en Jacobs thuis heb gebeld. ‘Dat weet ik niet, hoor.’

Vervolgens vraag ik hem naar iemand van de vereniging. ‘De lijnen lopen altijd via mij, de bestuurders van de vereniging weten niet zoveel van communicatie.’ Als ik vragen heb, moet ik ze op de mail zetten, zegt hij.

Die middag  heb ik een belafspraak met Loek Hermans in de agenda staan. Er kloppen een paar dingen niet in wat hij mij eerder over zijn cv heeft verteld. Bovendien wil ik natuurlijk weten hoe hij de waardebepaling van de verkoop van de beheermaatschappij destijds heeft ingeschat. Keizer en zijn drie partners hebben een soort bruidsschat van minimaal 19 miljoen euro van de vereniging ontvangen. Als commissaris van de Beheermaatschappij en lid van de ledenraad van de vereniging moet hij een scherp beeld hebben van de verenigingsbelangen die daarmee zijn gemoeid. Ik bel vier keer, maar Hermans neemt niet op.

Twee uur na mijn afspraak bel ik zelf weer met Keizer. We spreken ruim een half uur over de transactie, die hem een voordeel van 19 miljoen euro,  opleverde. Hij probeert uit te leggen hoe het kan dat een bedrijf dat een waarde heeft van 31,5 miljoen euro, voor 12,5 miljoen van eigenaar is verwisseld. Hij heeft inmiddels het jaarverslag van zijn eigen bedrijf gelezen waar ik de bedragen uit heb gehaald die hij van zichzelf uit ‘concurrentieoverwegingen’ niet mag benoemen.

‘Ja, ik heb dat stuk inderdaad bekeken en we zijn nog opener dan ik al dacht,’ zegt hij op de hem kenmerkende vriendelijke, maar sussende toon.

‘Dan staat er toch dat je voor weinig geld een mooi bedrijf in handen hebt gekregen,’ houd ik hem voor.

Keizer ziet dat anders. Volgens hem staan er ook veel schulden tegenover, die ik in het plaatje vergeet mee te nemen.

‘Als je kijkt naar langlopende schulden, dan kom je op een bedrag dat in de buurt ligt van 40 miljoen. En als je de bezittingen en schulden van elkaar aftrekt kom je op een bedrag van rond 14 miljoen.’ Hij merkt ook op dat zijn Groep de vereniging nu voorziet van huisvesting, telefoonlijnen en ‘het verzorgen van het ambtelijk apparaat. ‘Daar hecht de vereniging buitengewoon veel waarde aan.’

Het sommetje van Keizer klopt niet, en dat is eenvoudig uit de jaarrekening van zijn eigen bedrijf te halen

Het sommetje van Keizer klopt echter niet, en dat is eenvoudig uit de jaarrekening van zijn eigen bedrijf te halen. Zijn eigen accountant — dezelfde man die de jaarrekening van de beheermaatschappij én de vereniging opmaakt — bepaalde bij de overname de ‘nettovermogenswaarde’ op 34 miljoen euro. Het eigen vermogen van zijn Facultatieve Groep heeft na een investering van 30.000 euro een omvang van meer dan 22 miljoen euro. Het staat allemaal keurig in de jaarrekening van de Facultatieve Groep. De negatieve goodwill is 19 miljoen euro. Ik wijs hem daar nogmaals op.

‘Die negatieve goodwill is gewoon het gevolg van hoe je dat boekhoudkundig moet aanpakken,’ zegt Keizer. Hij haalt de drie onafhankelijke accountants er weer bij die allemaal een waardering afgegeven zouden hebben. ‘Maar, zonder nu in de details te gaan, we hebben meer betaald dan die laagste waarde.’

‘Wat blijft staan is dat er erg weinig geld is betaald voor een groot bedrijf,’ zeg ik.

‘Ik spreek dat tegen,’ zegt Keizer. ‘Laten we eens aannemen dat die 12,5 miljoen correct is. Er gaan toch, neem ik aan, dagen voorbij dat u er niet mee onder uw nachtkastje slaapt.’

Ik schets hem nogmaals de feiten. Van de overnamesom kon hij 12 miljoen euro uit onbetaalde dividenden financieren (geld waar de vereniging van afzag zodat het bedrijf bijvoorbeeld ovens kon ontwikkelen), 470.000 euro is een lening en er is 30.000 aan eigen kapitaal ingezet.

Keizer: ‘Nee dat is niet juist. De raad van bestuur heeft ongeveer 500.000 euro ingebracht.’

‘470.000 euro is een lening,’ herhaal ik.

‘Nee dat klopt niet,’ stelt Keizer.

Ik wijs hem op pagina 8 van het jaarverslag van zijn eigen bedrijf: ‘Ontvangen onderhandse leningen aandeelhouders: 470 duizend euro.’

Keizer valt even stil.

Ondertussen smst Hermans: ‘Ik heb begrepen dat alle communicatie via de Facultatieve verloopt. Voor nadere vragen verwijs ik u dan ook naar de Facultatieve. Groet, Loek Hermans.’

Ik ben verbaasd. Als iemand op de hoogte zou moeten zijn van de persoonlijke verantwoordelijkheid van de commissaris, dan zou dat Hermans moeten zijn.

Dat de deal voor Keizer en zijn mede-directieleden goudgerand is, lijdt geen enkele twijfel

Ik zeg Keizer dat ik het gek vind dat ik met niemand van de vereniging kan spreken waarvan hij inmiddels zelf voorzitter is geworden. Ook de vice-voorzitter van de voormalige raad van commissarissen verwijst me door naar zijn woordvoerder. Dat de deal voor Keizer en zijn mede-directieleden goudgerand is, lijdt geen enkele twijfel. Maar er zou toch een onafhankelijk iemand moeten zijn die mij uitlegt waarom die deal voor de vereniging goed is. Een kwestie van checks and balances.

‘Zeker, die zijn er geweest,’ zegt Keizer. ‘Maar als ik dat tegen je zeg is dat kennelijk niet voldoende.’ En dan: ‘Ik neem het niet persoonlijk, de vragen die je stelt en wat je doet, maar ik blijf Kim nog steeds leuk vinden hoor! Jij doet wat jij moet doen en ik doe wat ik moet doen. We moeten wel met elkaar vaststellen dat naarmate we vaker met elkaar spreken, ik mij niet aan de indruk kan onttrekken dat je doelgericht op zoek bent naar iets dat niet deugt. En ik zeg: het deugt.’

Naschrift

Na de gesprekken van Kim van Keken volgden er nog meer telefoontjes van Eric Smit met betrokkenen. Henry Keizer werd nogmaals gebeld en stond ons wederom te woord. Daarin gaf hij wederom aan dat er niets op de transactie valt aan te merken. De drie onafhankelijke accountants hadden waarderingen afgegeven die tussen de 11 en de 16 miljoen euro lagen. De rapporten waar dit uit blijkt zijn vertrouwelijk. Evenals de notulen van de ledenvergaderingen waar het besluit van de verkoop is besproken en kunnen niet worden ingezien, zo laat hij weten. Ook VVD-senator Anne-Wil Duthler werd bij herhaling gebeld en ge-sms't, maar zonder resultaat. Loek Hermans gaf niet meer thuis.

Let op! Lees zondag op Follow the Money ook het uitgebreide politieke portret over VVD-partijvoorzitter Henry Keizer.

Over de auteur

Kim van Keken

Gevolgd door 340 leden

Onderzoeker & straatrat. Struint het liefste Nederland door op zoek naar de mooiste verhalen. Controleert ook graag de macht.

Lees meer

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg deze auteur
Dit artikel zit in het dossier

De zaak Henry Keizer

Gevolgd door 1824 leden

Voormalig VVD-partijvoorzitter Henry Keizer werd in 2012 voor een schijntje mede-eigenaar van een florerend miljoenenbedrijf....

Lees meer

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Volg dossier
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren