Coronacrisis

De coronapandemie zet de wereld op zijn kop. Wie betaalt de rekening? En wie profiteert? Lees meer

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het virus daar een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde. Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie en gingen landen wereldwijd 'op slot'.

Al met al is met het coronavirus een crisis van historische proporties ontstaan. De gevolgen van deze crisis zijn nog grotendeels onbekend. Maar de maatregelen die we nu nemen, zullen bepalen hoe de samenleving van de toekomst eruitziet. Daarom volgt de redactie van FTM de ontwikkelingen op de voet. Welke oplossingen dienen welke belangen?

173 Artikelen

Beeld © Harold Versteeg / ANP

UWV opent jacht op verdwenen NOW-subsidies

3 Connecties

Relaties

Faillissementsfraude NOW-regeling

Organisaties

UWV
10 Bijdragen

Het UWV heeft curatoren benaderd over mogelijke fraude met de NOW-subsidieregeling. Die regeling werd na het uitbreken van het coronavirus gestart om werkgelegenheid te behouden, maar lijkt ook een bron voor fraude. Curatoren die daarover alarm sloegen bij FTM zijn nu door het UWV gevraagd hun bevindingen te delen.

NOW (Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid) is de grootste publieke steunoperatie tijdens de coronacrisis. In 2020 heeft het UWV (de uitkeringsinstantie die toeziet op de rechtmatige besteding van de NOW-gelden) 14,5 miljard uitgekeerd aan ruim 150.000 bedrijven.

Dat niet al het subsidiegeld goed is besteed, bleek afgelopen zaterdag uit een publicatie van Follow The Money op basis van onderzoek van ruim 1500 steunaanvragen. Daaruit bleek onder andere dat een frauderende leverancier in energiebesparende kozijnen geld via NOW heeft geïncasseerd, vlak voor het faillissement van zijn onderneming.

Curator Angelina Bakker van advocatenpraktijk Dentons laat weten dat ze maandag, twee dagen na publicatie, al werd gebeld door de fraudedesk van het UWV. ‘Die hadden dat stuk kennelijk ook gelezen’, zegt ze.

‘Het is goed dat er aandacht komt voor de NOW-problematiek’

Bakker onderzoekt het faillissement van Belvar Life, exploitant van een nieuwe hotelketen voor het hogere segment, Belvar Complete Amsterdam Arena, die in augustus 2020 ook failliet ging. Bij de start-up werken dan 43 mensen. De ondernemingen, met een Noorse holding, ontvingen vlak voor het faillissement ruim 1,4 miljoen euro als NOW-bijdrage. 

Bakker trof de gelden deels aan in de boedel en verbaasde zich erover dat het UWV zich niet had gemeld. De uitkeringsinstantie betaalde na het faillissement onder meer de achterstallige salarissen en vakantiegelden voor het personeel.

De boedelscheider verwacht dat UWV ‘enkele tonnen’ kan terugvorderen: ‘Belvar Life is gelukkig nog een nette club. Het ziet ernaar uit dat ze niets meer met het NOW-geld deden toen het faillissement dreigde. Daar zijn ze ook voor gewaarschuwd’, zegt ze. Momenteel verricht Bakker onderzoek naar de oorzaken van het faillissement en naar de rechtmatige besteding van het NOW-geld. ‘Het is goed dat er aandacht komt voor de NOW-problematiek.’

Dossier

Coronacrisis

De coronapandemie zet de wereld op zijn kop. Wie betaalt de rekening? En wie profiteert?

Volg dit dossier

Bakker staat niet alleen. Meerdere curatoren verklaarden tegenover FTM dat de NOW-gelden niet volgens de regels zijn uitgekeerd en besteed. Het NOW-geld is een voorschot dat wordt overgemaakt bij een omzetdaling van meer dan 20 procent over een periode van drie maanden.

Pas later, in 2022, wordt de ‘definitieve schade’ opgemaakt en kan worden vastgesteld of het UWV de bijdragen rechtmatig heeft uitgekeerd. Als er te veel is uitgekeerd, moet de onderneming dat terugstorten. Hierbij baseert het UWV zich op door de bedrijven aangeleverde cijfers.

Definitieve schade

Of er sprake is van fraude moet nog blijken, maar dat er nu al onrechtmatigheden optreden, staat wel vast. Sommige bedrijven hebben geld aangevraagd voor een periode dat de omzet niet daalde, maar steeg. Curatoren menen dat de NOW soms is aangewend als ‘verliescompensatie’ en niet alleen als een geldinjectie voor baanbehoud van personeel. 

Curator Tian Herstel, die het faillissement van een machinebouwer in ’s-Heerenberg afwikkelt, doet onderzoek naar de besteding van een NOW-uitkering van bijna 7 ton. Dit bedrag werd overgemaakt in de maanden voor het faillissement. 

Tian Herstel sprak tegen Follow the Money zijn ongenoegen uit over het passieve gedrag van de uitkeringsinstantie: ‘Ik denk dat het UWV van voren niet weet dat ze van achteren leven. Ze hebben mij in ieder geval niet benaderd.’ 

‘We hebben de indruk dat curatoren nog niet helemaal weten hoe de procedure werkt’

Het UWV, dat benadrukt dat er achteraf controles zullen plaatsvinden, bevestigt bij monde van een woordvoerder dat het naar aanleiding van het artikel contact heeft gelegd met curatoren. ‘We merken dat er wat onrust is ontstaan bij curatoren. Dus hebben we contact met ze opgenomen. Als zij vermoedens van fraude hebben, kunnen ze dat melden’, zegt een woordvoerder.

UWV heeft onder meer de koepel van curatoren benaderd. ‘We hebben de indruk dat curatoren nog niet helemaal weten hoe de procedure werkt. Ze kunnen een definitieve vaststelling indienen en op basis daarvan een afrekening maken. Daar is overigens nog best tijd voor.’

De Algemene Rekenkamer waarschuwde eerder voor gevaren in dit controle-achteraf-systeem en pleitte voor meer maatwerk vooraf. Nu ligt de controle voor hogere NOW-aanvragen veelal bij boekhouders of accountants. Het is een systeem van goed vertrouwen, waarbij een definitieve vaststelling pas op een later tijdstip de hoogte vaststelt van de uiteindelijke uitkering. 

In een vandaag verschenen rapport waarschuwt de Rekenkamer om goed na te gaan of het NOW-geld correct is besteed. ’Uitvoering op afstand maakt het lastiger om centraal zicht te krijgen op het gevoerde beleid en de bereikte resultaten’, schrijft de financiële waakhond van de regering.

De Rekenkamer heeft nog onvoldoende inzicht in de geldstromen om conclusies te kunnen trekken. ‘We hebben op dit moment onvoldoende informatie om vast te stellen of er sprake is geweest van misbruik. De ministers moeten het uitvoeren, het hangt ervan af hoe zij acteren in dit dossier.’