© ANP/ Ade Johnson

Nidera

Het Rotterdamse handelshuis Nidera raakte in 2015 in opspraak vanwege een frauduleuze biodieselhandelaar waardoor 200 miljoen dollar verdampte. Onderzoek van Follow the Money wijst uit dat dit allesbehalve een incident was.
Handelaren van Nidera hielden er een wolfse mentaliteit op na en gingen al veel vaker hun boek te buiten. Ze hadden bovendien weinig te vrezen van de risk afdeling en het bestuur (de bonus van de topman werd uitbetaald op een Zwitserse nummerrekening).
Follow the Money dook diep in Wall Street aan de Maas.

8 Artikelen

Smerig spel door sponsor FC Emmen?

4 Connecties

Onderwerpen

Tim Remie Sunoil Wilfred Hadders

Organisaties

Nidera
0 Bijdragen

In het omvangrijke biodieselschandaal bij handelshuis Nidera, waar 207 miljoen dollar verdampte, duikt in rapporten ook de gerenommeerde biodieselproducent Sunoil op. Opsporingsdienst Fiod ging er langs en bovendien beschuldigt de rogue trader van Nidera Sunoil van ‘vriendendiensten’. Hoe zit dat?

Het is juni 2016 als opsporingsambtenaren van de Fiod een woning en twee garageboxen in Breda doorzoeken. Ze leggen vervolgens voor 1 miljoen euro beslag op onroerend goed, bankrekeningen, een aandelenportefeuille en een auto. Het gaat om bezittingen van de fraudeverdachte Tim Remie, een voormalig biodieselhandelaar, die verantwoordelijk wordt gehouden voor het laten verdampen van ruim 200 miljoen dollar bij zijn voormalige werkgever Nidera.

Een jaar daarvoor is Remie al bij dit Rotterdamse handelshuis ontslagen omdat hij buiten de boeken om zou handelen met Poolse bedrijven. Uit eerder onderzoek van Follow the Money bleek dat dit allesbehalve toeval is (lees hier het dossier): handelaren bij Nidera namen het in het verleden al vaker niet zo nauw met de regels. Alles draaide om zoveel mogelijk geld verdienen. ‘Als er ergens een opportunity is, dan springen ze er altijd met twee benen tegelijk in,’ zei een voormalig medewerker vorig jaar in een profiel over het handelshuis.

Inval bij shirtsponsor

Het persbericht van het openbaar ministerie over de beslagleggingen meldt ook dat er een doorzoeking is geweest in een bedrijfspand in Emmen. Dit betreft een onderneming van Wilfred Hadders, de man achter de grote biodieselproducent Sunoil en het handelsbedrijf Green Trading in Emmen. ‘Er is bij ons onderzoek gedaan om contracten met Nidera in te zien. Daar is verder geen vervolg op geweest,’ zegt Hadders via het ingeschakelde communicatiebureau SPJ.

127 miljoen dollar verdampte door overgewaardeerde termijncontracten

De reden voor de doorzoeking van de Fiod bij Hadders' Sunoil, waarvan de bedrijfsnaam prijkte op de shirtjes van voetbalclub FC Emmen, wordt duidelijk in een uitgelekt forensisch onderzoeksrapport van PricewaterhouseCoopers (PwC). Dit accountantskantoor kreeg in 2015 de opdracht van Nidera om als externe partij (EY was controlerend accountant destijds) de administratie van de biodieselafdeling helemaal door te pluizen. Wat bleek? Er moest voor 80 miljoen dollar worden afgeschreven op wanbetalers en 127 miljoen dollar verdampte door overgewaardeerde termijncontracten.

Spookcontracten

In het uitgelekte rapport komt de bijrol van Sunoil en eigenaar Hadders meermaals ter sprake. Zo wees Remie de PwC-onderzoekers destijds op een één-tweetje tussen Nidera en Green Trading B.V., een bedrijf in handen van Hadders. Tussen Green Trading en Nidera zouden er in 2014 neptransacties hebben plaatsgevonden, zodat Nidera binnen zijn afspraken met de banken kon blijven.

Het probleem: in 2014 had Nidera te hoge voorraden biodiesel waardoor er een te groot beslag werd gelegd op het werkkapitaal. De afgesproken limieten met Nidera’s bankenconsortium werden toen doorbroken en volgens Remie is toen de trukendoos opengegaan om de voorraden (en daarmee de gebruikte financiering) kunstmatig te verlagen. Zodat het handelshuis aan het eind van de maand — wanneer er gerapporteerd moest worden aan de banken — keurig binnen de grenzen bleef. Nidera verkocht steeds vlak voor het einde van de maand grote partijen biodiesel aan Green Trading en vlak ná dit moment kocht het precies dezelfde partij weer van Hadders' bedrijf terug. ‘Het is evident dat er in deze transacties geen goederenstroom én geldstroom op gang kwam,’ zegt Remie in het rapport.


"Nidera verkocht steeds vlak voor het einde van de maand grote partijen biodiesel"

Robbert-Jan Boswijk, de advocaat van Remie zei zaterdag 11 februari in een artikel van NRC dat het erop lijkt dat Nidera de banken om de tuin leidde door middel van een onjuiste voorstelling van zaken. 'Volgens mij is dat valsheid in geschrifte en oplichting.'

Rara

Hoe dan ook, de financiële afdeling van Nidera liet in maart 2015 aan het bestuur weten dat het handelshuis binnen zijn banklimieten was gebleven. Waarop Nidera's commercieel directeur Marc Kwakkelstein op 18 maart 2015 via een e-mail reageerde met daarin de opmerking: ‘Rara, hoe kan dat.’ Kwakkelstein leek daarmee de neptransacties te bevestigen. Maar tegen de PwC-onderzoekers — zo valt te lezen in het rapport — gaf hij aan dat zijn opmerking 'uit de context' is getrokken en dat de zinsnede ergens anders betrekking op had.

De commercieel directeur van Nidera leek de neptransacties te bevestigen

De neptransacties zouden volgens Remie meerdere keren hebben plaatsgevonden en hij noemt daarbij een omvang van maar liefst 30 tot 50 miljoen dollar in een periode van 4 à 5 maanden. In ruil voor deze vriendendienst kreeg Green Trading een compensatie. Remie zegt dat deze 25.000 tot 35.000 dollar per maand bedroeg, maar geeft aan dat hij niet de exacte bedragen heeft.

Volgens Remie was ook de financiële afdeling van Nidera op de hoogte van de kunstgrepen om de banken te vriend te houden. Voormalig financieel directeur van Nidera, Martin Inhargue, ontkende dit tegen de PwC-onderzoekers.

Niet-bestaande deals

Het is niet de enige keer dat Hadders in het rapport wordt uitgelicht door de PwC-onderzoekers, die ruim 2000 biodieseltransacties onder de loep namen. Ze struikelden onder meer over twee deals tussen Nidera en Sunoil waarvan zij vermoeden dat het om ‘niet-bestaande’ deals gaat. Opmerkelijk: de details van deze twee deals werden door Remie meermaals gewijzigd (zie het kader hieronder) en leverden zo ineens papieren miljoenenwinsten op. Het aflevermoment werd ook continu verschoven. En na één à twee jaar 'doorrollen' werden de uiterst winstgevende contracten om onbekende redenen verwijderd uit het systeem. De onderzoekers spreken in het rapport dan ook over 'niet-bestaande deals'.

Hadders ontkent tegen Follow the Money dat het een één-tweetje betrof. 'De transacties die met Nidera zijn gedaan, waren gebruikelijk in de markt en zijn tegen marktconforme condities aangegaan. Er zijn ook geen contracten doorgerold of tussentijds aangepast.' 

De exacte bijrol van Sunoil zal ongetwijfeld nog ter sprake komen in de aanstaande strafzaak tegen Tim Remie. Het openbaar ministerie heeft daar nog geen datum voor geprikt.

'Niet-bestaande contracten'

Deal 1

De PwC-onderzoekers stuitten in het handelssysteem op contractnummer 332786 met als invoerdatum 28 mei 2013. Het betreft een termijnaankoop van een relatief bescheiden hoeveelheid biodiesel (FAME0). Er wordt op 28 mei 2013 met Sunoil afgesproken dat zij twee maanden later, in juli 1500 ton biodiesel leveren. Het zou Nidera op dat moment een bescheiden winstje opleveren van 17.500 dollar. De daarna toegepaste wijzigingen in het handelssysteem zijn opmerkelijk: het contract wordt twee jaar lang 'doorgerold'. Oftewel, de biodiesel zou na twee maanden al geleverd worden, maar dat wordt twee jaar uitgesteld. En daar blijft het niet bij: de hoeveelheden worden tussentijds aangepast. Maar ook het af te nemen product: hoewel de deal begint met gewone biodiesel geschikt voor lage temperaturen (zogeheten Cold Flow Properties) wordt dit later gewijzigd in (veel duurdere) gecertificeerde biodiesel gemaakt van afgedankt frituurvet. Deze papieren ingreep levert direct 1,3 miljoen dollar op aan ongerealiseerde winst. Door de tientallen wijzigingen in het originele contract is de papieren winst op een gegeven zelfs moment zelfs 3 miljoen dollar. Na bijna twee jaar, in maart 2015, wordt het contract verwijderd uit het systeem waarmee deze ongerealiseerde winst verdampt. De gebakken lucht (lees: winst) is dan wel al twee jaar meegenomen in Nidera’s boekwinst.

Deal 2

Iets soortgelijks vindt plaats bij een ander contract uit 2014 met Sunoil. Het spookcontract 341219 gedateerd op 16 april 2014. Het betreft een verkoop van Nidera aan Sunoil met levering binnen een maand. Het product dat Nidera verkoopt is 3500 ton gecertificeerde biodiesel tegen een prijs van 1072,50 dollar per ton. Het levert Nidera direct een ongerealiseerde winst op van 726.000 dollar. Ook hier vinden weer veel wijzigingen plaats. De hoeveelheid wordt meerdere keren veranderd; van 3500 ton naar 17.500 ton naar 9000 ton. Het contract wordt ook tien keer 'doorgerold' (leveringsdatum uitgesteld) tot 12 februari 2015, toen het hele contract uiteindelijk begin 2015 gedeletet werd.

Lees verder Inklappen

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 1644 leden

Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

Internationale grondstoffenhandel

Gevolgd door 634 leden

De internationale grondstoffenhandel is een miljardenbusiness. Grote spelers als handelsmaatschappijen, oliebedrijven, banken...

Volg dossier