Nederlandse banken krijgen volgens het rapport 'Langs de Financiële Meetlat' van DNB en AFM langzamerhand weer wat licht in de ogen, nadat ze lange tijd blind waren voor manipulatie met rentetarieven en wisselkoersen. Desondanks worden de risico's met betrekking tot wisselkoersmanipulatie nog onvoldoende beheerst.

    In het zojuist verschenen rapport ‘Langs de Financiële Meetlat’, uitgevoerd door DNB en AFM, wordt stilgestaan bij de Nederlandse betrokkenheid van banken bij de totstandkoming van benchmarks. Aanleiding vormt de betrokkenheid van Rabobank bij het manipuleren van de Libor-affaire en het wereldwijde onderzoek naar het manipuleren van wisselkoersen (zie het FTM-dossier Valutaschandaal). Belangrijkste streep die wordt getrokken op financiële meetlat: banken doen nog te weinig om manipulatie van benchmarks te voorkomen. In de woorden van DNB: ‘Financiële instellingen beheersen de risico’s rond benchmarks nog onvoldoende.’  Uit de onderstaande opmerkingen uit het rapport valt op te maken dat het aan intrinsieke motivatie ontbreekt. trage reactie In het rapport worden ‘good practices’ aangereikt om nieuwe bankschandalen te voorkomen. In het rapport komt de Libor-affaire aan bod, maar ook lopende dossiers zoals de manipulatie van wisselkoersen, en dan vooral manipulatie rondom veelgebruikte benchmarks zoals de London fix (16:00) en de ECB-fix (13:15). In het nieuwe rapport laten toezichthouders zich al kritisch uit over de houding van banken ten aanzien van hun valutadesks. ‘Het kennisniveau en risicobewustzijn van Nederlandse banken over mogelijke niet-integere gedragingen in valutahandel was laag, maar is tijdens het onderzoek toegenomen.’

    Chatclubs en subculturen

    Een van de aandachtspunten waar de Nederlandse toezichthouders op wijzen, is het chatgedrag van valutahandelaren. Uit schikkingsdocumenten viel al op te maken dat onder meer fx-handelaren van RBS geraffineerd orders aan het herschikken waren om de London fix (een veelgebruikte benchmark) een gewenste richting op te bewegen. De conversaties in de chatgroepen staan bol van de afkortingen en codenamen waarmee de leden hun klanten aanduidden. De toetreding tot de chatgroepen vond soms plaats op basis van invitation only. De RBS-casus biedt een fascinerende inkijkje in het territorium van een fx-roofdieren die op manipulatieve wijze 615 duizend dollar 'maken' ten koste van hun klanten. Het rapport haakt in op de bevindingen van Amerikaanse en Britse toezichthouders die chatgroepen als The Cartel en The Three Musketeers onder de loep namen. ‘De recente schandalen hebben de schadelijkheid van dit soort groepsgedrag blootgelegd. Maar dit soort subculturen zijn hardnekkig. DNB en de AFM zien dat financiële instellingen meer oog hebben voor gedrag en cultuur op de werkvloer en zich meer bewust zijn van potentiele belangenconflicten bij medewerkers.’ Uit het rapport blijkt dat handelaren jarenlang carte blanche hadden. ‘Communicaties van medewerkers (handelaren en verkopers) werden tot recent niet gemonitord door management en controlefuncties,’ stelden DNB en AFM vast, maar daar is verandering in gekomen. ‘Inmiddels zijn veel banken begonnen met het inregelen van processen en systemen om dergelijke communicaties doorlopend te kunnen monitoren.[…] Banken zijn verder bezig met het opstellen van beleid ten aanzien van het gebruik van chat-communicatie. DNB en de AFM zijn van mening dat gegeven de toenemende variëteit aan communicatiemedia dit beleid breder getrokken zou moeten worden om ook niet-integer gedrag via andere communicatiekanalen zoals mobiele telefoons en Facebook tegen te gaan.’

    Kleine spelers met impact

    In het onderzoeksrapport wordt aangegeven dat Nederlandse banken slechts een aandeel van minder dan 1 procent hebben in de mondiale valutamarkt waar dagelijks 5.300 miljard dollar in omgaat. Maar bij dat kleine aandeel wordt een disclaimer geplaatst: ‘Dat wil niet zeggen dat er bij hen geen risico op manipulatie aanwezig is.’ Manipuleren draait om relatieve impact zoals het geval is bij kleinere valuta’s zoals de Poolse zloty. ‘Als je een paar honderd miljoen hebt dan is het veel. Daarmee kan iemand zorgen dat de weg naar boven bij de fixing goed komt,’ zei Pieter-Jan Datema, oprichter van de Nederlandsche Betaal- en Wisselmaatschappij al tijdens een eerder interview met Follow The Money. Hij wees ook naar landen als Australië met een groot tijdverschil. ‘Daar liggen om 16:00 uur de hoofdkantoren te slapen, waardoor de markten minder liquide zijn. De thuismarkten zijn dan dicht en er zijn dan geen goederentransacties waardoor de prijs kan worden ondersteund. Je bent dan afhankelijk van National Australian Bank in Londen of Westpac in Londen en Amerikaanse investmentbanken die bereid zijn om een prijs te maken voor een valuta. De wisselkoers kan dan rondschieten.’ Daarnaast kan er potentiële impact ontstaan zodra Nederlandse pensioenfondsen grote orders doorgeven. In hoeverre valutahandelaren van Rabobank, ING en ABN Amro de foute trukendoos daar hebben geopend, moet nog blijken. AFM en DNB komen halverwege 2015 met hun bevindingen over het aandeel van Nederlandse banken in het valutaschandaal.  

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 953 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Valutaschandaal

    Het wereldwijde onderzoek naar de manipulatie van wisselkoersen richt zich op een markt waar volgens het meest recente rappor...

    Volg dossier