Ook Van Dijkhuizen gaat huizenbezitter veel pijn doen

    De plannen voor belastingherziening van de Commissie-Van Dijkhuizen kunnen wel degelijk nadelig uitpakken voor woningbezitters, betoogt columnist Gerhard Hormann.

    De vorige week gelanceerde voorstellen van de Commissie-Van Dijkhuizen met betrekking tot de woningmarkt zijn een stuk evenwichtiger dan die van de Kunduz-coalitie. Toch weten we ook hier een paar dingen zeker: de crisis gaat straks pas écht pijn doen. En: de huizenprijzen zullen voorlopig nog wel even blijven zakken, zelfs als het kabinet Rutte 2 dit plan in z’n geheel overneemt.

     

    Voor alle duidelijkheid: ik heb het hier niet over ZZP-ers en gepensioneerden, want die gaan er in deze plannen sowieso op achteruit. Maar dat is de keerzijde van vijftien jaar op de pof leven en denken dat de bomen tot in de hemel groeien.

     

    Wat we de Grieken verwijten, hebben we zelf net zo goed gedaan. Het begint er zelfs op te lijken dat de hele welvaart die we de afgelopen twintig jaar hebben “opgebouwd”, uitsluitend op gebakken lucht is gebaseerd. En net als in Griekenland gaan we dat dus ook allemaal in onze portemonnee voelen.

     

    Afbouwen hypotheekrenteafrek onvermijdelijk
    Wat Rutte en Samsom straks eventueel gaan overnemen van de voorstellen van Van Dijkhuizen, is nog even afwachten. Maar ik kan alvast wel aangeven wat ze zouden moeten doen. Het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek voor iedereen (dus ook voor bestaande gevallen) is natuurlijk een pijnlijke maatregel, maar tegelijk is het onvermijdelijk.

     

    Bovendien wordt de pijn uitgesmeerd over zo’n lange tijd dat het voor de meeste mensen wel draaglijk is. Niet leuk, maar het hing al zo lang in de lucht dat ik het in mijn laatste boek zonder enige terughoudendheid durfde te voorspellen.

     

    Staatssecretaris van Financiën Weekers (l) ontvangt rapport-Van Dijkhuizen.


    “slecht gedrag”
    Met als kanttekening dat de hypotheekrenteaftrek niet de oorzaak is van de problemen waar we op de woningmarkt (en ver daarbuiten, want het gaat vooral ook om belastinginkomsten en -uitgaven) mee te maken hebben. Dat we nu met een collectieve hypotheekschuld opgescheept zitten van zo’n 650 miljard euro, komt niet door de regels maar door allerlei creatieve hypotheekvormen die daar oneigenlijk gebruik van maken en die “slecht gedrag” aanmoedigen. Veel huizenbezitters staat nu immers alleen maar onder water, of zitten in de gevarenzone, doordat ze nooit hebben afgelost.

     

    Gaan deze plannen daar verandering in brengen? In veel commentaren staat dat ze “aflossen stimuleren”, maar dat is een rekbaar begrip. Als de renteaftrek elk jaar een stukje kleiner wordt en het tarief voor de inkomstenbelasting tegelijk daalt, kan dat mensen inderdaad aanmoedigen om (versneld) hun hypotheekschuld af te gaan lossen.

     

    Maar de afbouw gaat tegelijk zo langzaam en geleidelijk – uitgesmeerd over 30 jaar - dat je het amper merkt in je maandelijkse lasten. Voor een echte gedragsverandering is waarschijnlijk meer nodig en dus ook meer (fiscale) stimulans. Want je weet: economie is bovenal psychologie. De vraag bestaat bovendien of we wel behoefte hebben aan nog meer verwarring door te gaan spreken over “fictief aflossen”.

     

    Onterechte indruk dat schulden maken loont
    De Commissie-Van Dijkhuizen stelt verder voor om de rente van een eventuele restschuld tijdelijk (want: maximaal 12 jaar) aftrekbaar te maken. Een dergelijke maatregel – ik zou bijna zeggen: nóódmaatregel - gaat een verdere prijsval op de woningmarkt waarschijnlijk niet voorkomen, maar dient slechts als een extra vangnet waarvan de kosten op termijn wel eens de pan uit zouden kunnen gaan rijzen. Tegelijk zou dit opnieuw de onterechte indruk kunnen wekken bij huizenkopers dat schulden maken loont en uiteindelijk ook fiscaal wordt beloond.

     

    Wat écht gaat helpen, en wat ongetwijfeld ook zal gaan gebeuren, zijn verder dalende huizenprijzen. Niet alleen wordt de groep met een potentiële restschuld daardoor steeds groter, het gaat daarbij ook om steeds grotere bedragen. Hoe hoger het hypotheekbedrag, hoe harder elke verdere daling aankomt. Mochten de prijzen uiteindelijk met 30 procent zakken, dan heeft iedereen met een aflossingsvrije hypotheek van 3 ton een potentiële restschuld van 100 duizend euro (want dan is dat huis van 300 duizend euro ook nog maar 200 duizend euro waard).

     

    Alles duurder voor iedereen
    Het tussenrapport van de Commissie-Van Dijkhuizen (want ze zijn nog niet eens klaar maar hebben haast vanwege de formatie) maakt de regels simpeler en minder ondoorzichtig, maar tegelijk wordt alles duurder voor iedereen. De pijn wordt – als het om de woningmarkt gaat en daar gaat het in dit stuk over – iets eerlijker verdeeld dan in die van de Kunduz-coalitie (waarbij vooral starters het moesten ontgelden), maar iedereen gaat het voelen.

     

    En stel nou dat de huizenprijzen inderdáád nog verder gaan dalen, misschien zelfs tot het niveau van 1995? Wat is er dán nog over van twintig jaar welvaartsstijging, behalve een enorme schuldenberg waarvan we de naweeën nog lang zullen voelen?

     

    Simpel dijkhuisje afbetaald
    Straks zouden we willen dat we allemaal gekozen hadden voor een simpel dijkhuisje (sic) dat we inmiddels allang hadden afbetaald. Dan hadden we misschien iets minder van de wereld gezien en in de auto misschien iets minder ruim gezeten, maar dan waren al deze pijnlijke ingrepen ook niet nodig geweest.

     

    Nu betalen we, zeker als de BTW nog verder omhoog zou gaan (zoals deze commissie voorstelt), een hoge prijs voor iets wat uiteindelijk helemaal niks heeft opgeleverd en ons nu als een boemerang midden in het gezicht treft.

     

     

    ***************************************************************

    Politicoloog en planoloog Gerhard Hormann (51) is een publicist met een speciale belangstelling voor de Nederlandse hypotheekmarkt. In juni is zijn boek 'Hypotheekvrij!' verschenen.
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gerhard Hormann

    Gerhard Hormann (51) is publicist met een speciale belangstelling voor de Nederlandse hypotheekmarkt. Zijn opiniestukken prij...

    Volg Gerhard Hormann
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren