Beeld © Still uit jaarverslag EY

Opnieuw dispuut over ‘onafhankelijk' onderzoek door advocatenkantoor, nu Van Doorne bij EY

4 Connecties

Onderwerpen

Klokkenluiders

Personen

Coen Boogaart

Organisaties

Van Doorne EY
7 Bijdragen

Kan een advocatenkantoor ‘onafhankelijk’ onderzoek doen wanneer het onderwerp van onderzoek de gepeperde rekening betaalt? Deze vraag dringt zich opnieuw op, ditmaal in een klokkenluiderszaak bij accountantskantoor EY. Het kantoor liet een huisadvocaat, Van Doorne, ‘onafhankelijk’ onderzoek doen naar intern gemelde misstanden, waaronder het overtreden van mededingingsregels door een partner van EY, wat een strafrechtelijk vergrijp zou zijn.

‘Er zitten hier mensen in de zaal waarvan ik niet weet wie dat zijn, kan dat zomaar?’ Arbeidsrechtadvocaat Hermine Voûte, die optreedt namens de Nederlandse tak van EY (voorheen Ernst & Young), een van ’s werelds ‘grote vier’ accountantskantoren, kijkt geagiteerd over het montuur van haar leesbril naar twee achter haar gezeten journalisten, en draait zich vervolgens vragend naar de rechter. ‘Ja, zo werkt de rechtspraak, die is openbaar,’ aldus een geduldige rechter.

De meldingen betreffen intimidatie en, pikanter, schending van mededingingsregels door een partner

Blij is het accountantskantoor niet dat er journalisten aanwezig zijn in de rechtbank van Rotterdam, deze maandagmiddag 5 juli. Een voormalig partner van EY Nederland heeft het bedrijf namelijk in kort geding gedaagd; hij claimt door EY-topman Coen Boogaart uit het bedrijf te zijn gewerkt nadat hij in de herfst van 2018 als klokkenluider misstanden had gemeld.

Die misstanden komen neer op pestgedrag en intimidatie, en – pikanter – het overtreden van mededingingsregels door een partner. Wat die vermeende overtredingen van mededingingsregels behelzen, wordt tijdens de rechtszitting niet duidelijk. Ook na afloop in de wandelgang gaan voormalig partner Wouter van Gelderen en zijn advocaat Martine Lem daar niet op in. ‘Maar het overtreden van mededingingsregels kan betekenen dat je in het strafrecht terecht komt,’ wil Lem wel vertellen.

Van Gelderen deed zijn melding bij Coen Boogaart, die niet alleen zijn mentor was, maar ook voorzitter van de raad van bestuur van EY Nederland. Boogaart adviseerde zijn pupil ‘de kwestie te vergeten’ of anders naar een positie buiten EY uit te zien, aldus Van Gelderen.

Loafers

Van Gelderen is een jong en fit ogende man met laserogen, strak in het pak maar zonder stropdas, met duur ogende leren loafers met gaatjes en kwastjes. Volgens EY presteerde hij onder de maat, en is hij geen klokkenluider: daarvoor zou hij niet de juiste procedure hebben gevolgd.

Onzin, aldus Van Gelderens advocaat Lem. Een melding van een misstand is altijd een klokkenluidersmelding, en die dient als zodanig te worden behandeld. In plaats van Van Gelderen te beschermen, koos de leiding van EY Nederland ervoor hem te korten op zijn salaris, zijn beoordeling bij te stellen en hem uiteindelijk het bedrijf uit te werken.

Het kort geding van maandag is onderdeel van een reeks procedures die de voormalig medewerker heeft aangespannen. Bij EY verdient een partner zo’n 45.000 euro. Per maand. Omdat Van Gelderen in zijn carrière is gehinderd door Boogaart, die zijn meldingen niet correct afhandelde, is hij van plan 4 miljoen euro schadevergoeding te eisen.

Om zijn eisen in die zaak kracht bij te zetten, wil Van Gelderen kunnen beschikken over een bepaald rapport, en daar ging de rechtszaak van maandag over. EY heeft namelijk onderzoek laten doen naar de vermeende misstanden die de ex-partner meldde. Dat onderzoek is uitgevoerd door het Zuidas-kantoor Van Doorne.

Huisadvocaat

Dat kantoor treedt volgens Van Gelderen vaker op als adviseur voor EY, als een soort huisadvocaat. Van Doorne wil dit niet bevestigen, en meldt Follow the Money in een reactie nooit te reageren op lopende zaken of cliënten. De woordvoerder van EY laat weten: ‘Als “huisadvocaat” betekent dat we alleen zaken doen met Van Doorne, dan klopt dat niet. Afhankelijk van de gevraagde expertise en beschikbaarheid van deskundigen maken we gebruik van verschillende kantoren.’

Van Gelderen hoopt dat dit rapport bevestigt dat sprake was van mogelijke misstanden. Maar EY wil hem dat rapport niet geven

Van Doorne interviewde voor het bewuste onderzoek diverse partners en medewerkers, en stelde een rapport op. Daarvan is een samenvatting gemaakt, die met EY is gedeeld. Van Gelderen heeft naar eigen zeggen een gecensureerd A4’tje kunnen zien waaruit weinig viel op te maken. Hij wil daarom het hele rapport lezen.

Van Gelderen hoopt dat dit rapport bevestigt dat sprake was van mogelijke misstanden. Maar EY wil hem dat rapport niet geven. Volgens de accountant kan dat niet eens, omdat EY niet zelf over het rapport beschikt. ‘Dat is toch gek,’ vond ook de rechter. ‘Je geeft een opdracht, maar krijgt dan niet het hele rapport?’

Het valt onder de geheimhoudingsplicht van Van Doorne, aldus de advocaat van EY. De mensen van EY die geïnterviewd zijn, is geheimhouding beloofd door Van Doorne, zodat ze vrijuit konden praten over eventuele misstanden. Vandaar de verschoning.

Volgens advocaat Lem lijkt het er meer op dat EY iets onder de pet wil houden. ‘Als uit het rapport van Van Doorne blijkt dat er niets aan de hand is, kan EY het toch gewoon vrijgeven?’ vraagt Lem. ‘En EY kan Van Doorne met een simpel e-mailtje ontheffen van hun geheimhoudingsplicht, dat recht heeft de opdrachtgever.’

Potentieel misleidend

Lem zou het onderzoek daarnaast willen inzien om te kijken of het echt onafhankelijk is, zoals EY stelt. ‘Onafhankelijke’ onderzoeken door huisadvocaten zijn immers onder vuur komen te liggen, vooral door de klokkenluiderszaak bij SBM Offshore. Deze Schiedamse bouwer van olieboorplatformen liet zijn vaste advocatenkantoor, De Brauw Blackstone Westbroek, onderzoek uitvoeren naar grootschalige omkoping door het bedrijf in Brazilië en West-Afrika. Dat onderzoek werd door het Openbaar Ministerie gebruikt om tot een schikking met SBM te komen.

In een rechtszaak die de klokkenluider vervolgens tegen SBM Offshore aanspande, heeft het gerechtshof Amsterdam geoordeeld dat het ‘op z’n minst potentieel misleidend en daarom ongewenst’ is om zulk onderzoek ‘onafhankelijk’ te noemen. Ook in een zaak bij advieskantoor Baker Tilly, bijgestaan door NautaDutilh, rezen vragen over de wenselijkheid van ‘onafhankelijk’ onderzoek door de huisadvocaat. 

Naar aanleiding van deze kwesties heeft de Orde van Advocaten het standpunt ingenomen dat een advocaat ‘geen misverstand’ mag laten bestaan ‘over zijn partijdige rol en zich niet anders [mag] presenteren’.

Arbitrage

Behalve verschoningsrecht voor Van Doorne claimt EY ook dat dit kort geding helemaal niet had mogen plaatsvinden. In het partnercontract met Van Gelderen is vastgelegd dat partijen zich, in het geval van conflicten, moeten wenden tot het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI). Arbitrageprocedures zijn niet openbaar. Door naar de rechter te stappen en de zaak in de openbaarheid te brengen, probeert Van Gelderen publicitaire druk te zetten, aldus de advocaat van EY.

‘Veel mensen binnen EY weten dat dit speelt en zijn bekend met de zaak’

Van Gelderens advocaat stelt dat het bij een arbitragezaak maar de vraag is wie er tegenover je zit, en EY beschikt volgens haar over ‘een groot netwerk’. Van druk zetten door journalisten op te zoeken, zou geen sprake zijn. ‘Ik heb dit niet naar buiten gebracht,’ bezweert Van Gelderen. ‘Dat zijn anderen geweest bij EY, die het met me eens zijn dat misstanden naar buiten moeten worden gebracht. Veel mensen binnen EY weten dat dit speelt en zijn bekend met de zaak.’ Hij spreekt van een ‘ijsberg onder water’ aan mogelijke misstanden.

Daarnaast is arbitrage erg duur. ‘Ja, ik verdiende veel,’ erkent Van Gelderen. ‘Maar ik heb mijn schaapjes nog lang niet op het droge.’

Uitspraak over twee weken.