De kwestie ING Direct USA

ING heeft volgens Peter Verhaar het risico van ING Direct stelselmatig onderschat met het beleggen in hypotheken en uiteindelijk "krijgt de klant de schuld"

Voormalig bankier Peter Verhaar doet voor Follow The Money verslag van de verhoren van de Commissie De Wit. Hier het verslag van de Vijfde dag.

 

Ik heb het sterke vermoeden dat de commissie dit weekend een survivaltocht heeft gemaakt in de Ardennen, waarbij commissievoorzitter de Wit haar commissieleden heeft verplicht met minimale kledij de rivier de Ourthe over te steken. De messen waren namelijk scherp geslepen, met name bij de leden Maarten Haverkamp (CDA) en Rik Grashoff (GL). En dat heeft de eerste ondervraagde, Dick Harryvan, destijds de baas van ING Direct en lid van de Raad van bestuur van de ING, aan de lijve ondervonden. In het verhoor werd hij regelmatig de hoek ingedreven en in die hoek hielden de ondervragers niet op. Kortom: week 2 heeft een goede start gemaakt.

Harryvan werd eerst ondergevraagd naar de groeistrategie van ING Direct USA en het businessplan. Harryvan gaf aan dat men vooral spaargeld wilde aantrekken en dat men daarbij geen prijsvechter was. Hij kreeg de kans om even een kleine commercial te maken over de klantgerichtheid en het kostenbewustzijn. Dat werd gelukkig snel afgekapt. De vraag kwam al snel op de vraag waarom ING Direct dan werkte met tarieflokkertjes (eerst een laag vast tarief, daarna variabel) en waarom uiteindelijk werd besloten om ook in hypotheken (eerst gekocht van staatsbedrijf Freddie Mac/Fannie Mae, daarna rechtstreeks) te gaan beleggen en dan natuurlijk met name de beruchte Alt-A.

 

De klant krijgt de schuld
Volgens Harryvan brachten de ALT-A hypotheken nauwelijks meer op dan staatsobligaties, maar vond ING dat er meer gespreid moest worden. ING Direct USA was ook verplicht een deel van het spaargeld te beleggen in hypotheken (of consumptief krediet). Mijn ervaring bij Alex Beleggersbank was dat dat spaargeld beleggen in staatsobligaties gewoon te weinig oplevert om een concurrerende spaarrente te bieden (en dan heb je ook nog het looptijdtransformatierisico). Ik ben niet overtuigd dat het 'internetmodel' zo kostenbewust was dat er alsnog een mooie marge overbleef. Harryvan benadrukte dat elke hypotheek werd 'gekeurd' door de Groep en dat men alleen ging voor hoge kwaliteit. Die hoge kwaliteit werd "gegarandeerd" door de ratingbedrijven (lees mijn blog hoe partijen als ING een rad voor de ogen werd gedraaid).

ING Direct USA wilde blijven groeien en bleef spaargeld aantrekken (CFO Timmermans zei tijdens de eerste ronde dat dit een van de oorzaken van de problemen was). Uiteindelijk ging het mis en wat mij opviel is dat de ING het probleem stelselmatig heeft onderschat (later zou de heer Gast van Dynamic Credit dit bevestigen). ING had het idee dat er voldoende buffers waren ingebouwd voordat er echt verlies zou worden geleden. De Amerikaanse toezichthouder kwam tot de conclusie dat het maxiamel verlies hooguit een kwartaalwinst zou zijn van ING Direct USA. De markt waardeerde de hypotheken af; de commissie vroeg aan Harryvan of de markt het eerder doorhad dan ING (!). Harryvan gaf aan, en ik vind dat redelijk verbazingwekkend, dat men niet had gedacht dat mensen hun sleutel zouden inleveren als de hypotheekschuld hoger was dan de waarde van het huis. Nogal naief zei Harryvan dat men dacht dat in de VS "my home is my castle" is. Tsja. De klant krijgt de schuld.

ING is nog een tijdje doorgegaan met herinvesteren in hypotheken, zelfs nadat de toezichthouders hadden aangegeven dat dit geen prudent beleid is.

Vervolgens ging de commissie nader in op de wijze waarop de ALT-A hypotheken werden geadministreerd.De leningen werden gerubriceerd als 'available for sale" ipv 'hold to maturity". Harryvan vond dit een 'blunder' (blijkbaar ingegeven door wat hij noemt de 'financiele kolom'). Door deze wijze van administreren moest ING direct verlies nemen ipv uitsmeren over lange tijd. Zeker, dit is een van de redenen waarom ING te weinig bufferkapitaal had en de Staat moest ingrijpen.

Het is echter niet de enige reden. Harryvan gaf toe dat ING ten onrechte 5 miljard euro vermogen heeft teruggegeven aan aandeelhouders. Later bleek dat de ALT-A hypotheken, na een lagere rating, juist 10 miljard EXTRA buffervermogen vereisten. Dus de 'rekenfout' van ING is net zo belangrijk. Daarnaast is het natuurlijk ook een vorm van 'risico's en verlies vooruitschuiven'. Dat zal Hoogervorst van de internationale accountantsclub niet apprecieren. Die wil alles op marktwaarde en direct verlies nemen.

 

There is no such thing as a free lunch.


Harryvan heeft veel vertrouwen in de goede afloop (daarom had hij liever gekozen voor HTM methode!). In zijn optiek heeft 'de markt' de waarde van de hypotheken te laag ingeschat (waarde 55 procent, terwijl waarde nu 83 procent is). Hij verwacht dat de Staat er met 4 miljard winst zal uitkomen (huidige winst volgens Harryvan 1 miljard).

Laten we het hopen (maar alles hangt af van de huizenprijzen in de VS). De Staat kan het geld goed gebruiken. De vraag die niet gesteld is, is waarom de Nederlandse overheid een 100 procent Amerikaans bedrijf zo nodig moest redden met een vrij ingewikkelde constructie. Wellicht kan die vraag woensdag aan Ter Haar worden gesteld!

 

Ontluisterend
De tweede ondervraagde was de heer Gast, eigenaar van het bureau Dynamic Credit. Dit bureau is gespecialiseerd in het waarderen van complexe hypotheekproducten. Het bedrijf heeft op eigen verzoek en voor eigen rekening in 2008 een diepgaand onderzoek gedaan naar de hypothekenmarkt in de VS, waarbij op postcodeniveau analyses werden gedaan (meten=weten). Volgens Gast is daarbij circa 80 procent van de Alt-A markt in kaart gebracht. Dynamic Credit gingen met hun resultaten eerst naar de FED, maar die waren nog in de 'ontdekkingsfase'. DNB bleek geinteresseerder en heeft in 2008 opdracht gegeven naar de ING portefeuille te kijken.

De resultaten waren nog ontluisterend. Sprak Harryvan van ING in zijn verhoor nog van een verlies van 200 miljoen, Dynamic Credit rept van een miiljardenverlies. De zogenaamde AAA hypotheken waren volgens Dynamic Credit niet veel meer dan CCC hypotheken. ING had dit volgens Gast kunnen weten, maar gaf niet aan waarom de boodschap niet is overgekomen.

Volgens Dynamic Credit heeft de Staat een 'redelijke' prijs betaald voor de ATL-A portefeuille van ING (met aantekening dat de Staat meerdere motieven had om deze transactie te doen). Er is een redelijke kans op winst, alhoewel Gast aangaf dat de winstkansen niet stoelen op een model, maar een 'inschatting' (maar dan wel van een expert) zijn.

De derde ondervraagde was van 't Geloof van de stichting Icesaving (een belangengroep van "grote" spaarders, dwz meer dan 100.000 euro). Ik heb het verhoor niet gevolgd. Zie hier een artikel uit het AD en hier uit De Pers. En hier een videosamenvatting.



lees mijn blog over banken, brokers en beurzen
www.bank.blog.nl
www.pfverhaar.nl
twitter: @peterverhaar

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 276 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren