Kaalslag bij Defensie

Sinds het einde van Koude Oorlog heeft Nederland fors gesneden in Defensie. De opeenvolgende kabinetten gebruikten de kaasschaaf om te beknibbelen op budgetten. Tegelijkertijd moest de gemankeerde krijgsmacht wel alles kunnen. Met de grote jongens meedoen, naar Afghanistan. De kaasschaafmethode raakte het bot van de krijgsmacht en Nederland maakt nog steeds geen echte keuzes op basis van visie.

Wat willen we met de krijgsmacht in de toekomst? De regering komt eerst met een budget en daarna volgt ‘visie’, in de praktijk een boekhoudkundige invuloefening. De kaalslag bij de Nederlandse krijgsmacht is inmiddels van vooroorlogse proporties.

33 Artikelen

Verkoop Leopard tanks valt loodzwaar

1 Connectie

Wie maakt Nederland los van zijn Leopard-tanks? De van fraude verdachte wapenhandelaar Joep van den Nieuwenhuyzen wil de Nederlandse overheid wel helpen.

Tijdens de Koude Oorlog beschermden de Leopard II tanks ons nog tegen een mogelijke aanval van de Sovjet-Unie. Nu staan ze ergens in een militaire opslagplaats stof te vangen. In het kader van bezuinigingen zijn ze met pijn in het defensiehart uit dienst gehaald. Zij zullen alleen nog maar dienst doen om via verkoop de schatkist te spekken. Indonesië is erg geïnteresseerd, maar of de Leopards op transport naar Batavia gaan, lijkt allerminst zeker.

 
Kamer tegen Indonesië
Als het aan de Tweede Kamer ligt, verkoopt Nederland haar tanks niet aan Indonesië. Het Indonesische leger schond in het recente verleden de mensenrechten in onder andere West-Papoea. Het grootste deel van de Nederlandse volksvertegenwoordiging wil niet dat er een kans bestaat dat de mensenrechten worden geschonden met Nederlands materieel.
 
“We hebben in Egypte en Bahrein Nederlandse pantserwagens gezien,” vertelt GroenLinks-Kamerlid Arjan El Fassed tegen Follow The Money. “Daar werden ze ingezet tegen burgers.” Een herhaling van deze beelden lijkt niet wenselijk. “Bovendien krijgt Indonesië ontwikkelingsgeld. Dan is het gek dat ze tanks kopen,” voegt El Fassed toe.
 
 
 De Leopard II: parade of schroothoop
 
Het Kamerlid van Groen Links diende een motie in tegen de verkoop van tanks aan Indonesië. El Fassed kreeg steun van een meerderheid in de tweede Kamer. Naast Groen Links, SP, PvdA en Christen Unie is ook de voormalig gedoogpartner van het kabinet tegen verkoop van tanks aan Indonesië. Maar wel om andere beweegredenen. Zij zijn tegen wapenexport naar islamitische landen. Ondanks de kamerbreed gesteunde motie, sluit het kabinet verkoop van de Leopards aan Indonesië echter niet uit.
 
Het is maar de vraag of Indonesië de Nederlandse Leopards nog wil hebben. In het land zelf zijn twijfels gerezen of ze de Leopards wel nodig hebben. Het zware materieel lijkt voornamelijk geschikt voor parades in hoofdstad Jakarta. Daadwerkelijk inzetten in de binnenlanden is lastig gezien de matige infrastructuur en bergachtige gebieden. Lichtere pantserwagens lijken meer voor de hand te liggen. 
 
Als Indonesië Leopards koopt, is het niet eens zeker dat de Leopards uit Nederland komen. Ze kunnen ook nog terecht bij de Duitsers die dezelfde Leopards in de aanbieding hebben. Hoe langer Nederland twijfelt, hoe groter de kans dat de Indonesiërs bij de oosterburen gaan shoppen.
 
Reddende engel
Good old’ Joep van den Nieuwenhuyzen kan als reddende engel een rentree maken in de wapenhandel. In een onderhoud met Jort Kelder gaf hij aan dat hij bezig is met de verkoop van de Nederlandse tanks. Er zou een Aziatisch land zijn dat 100 tot 200 tanks van Nederland wil kopen. Het land zou géén schurkenstaat zijn en de wapenexportvergunning zou geen probleem zijn. Met deze deal van de van fraude verdachte wapenhandelaar zou de Nederlandse schatkist in totaal 600 miljoen dollar kunnen vangen. Dit bedrag is ongeveer anderhalf keer zo groot als het getal op het telraam van het ministerie van Defensie. Over de hoogte van zijn commissie liet ‘adviseur’ Van den Nieuwenhuyzen zich niet uit.
 
Joep zet zich in voor het vaderland
 
Ongeloofwaardig verhaal
GroenLinks-Kamerlid Arjan El Fassed vindt het verhaal van Van den Nieuwenhuyzen moeilijk te geloven. “Zowel Nederland als Indonesië hebben aangegeven zonder tussenpersoon te werken.” Een rol van de voormalig bedrijvendokter ligt volgens El Fassed dan niet voor hand. “Daarnaast maakt de reputatie van Van den Nieuwenhuyzen het lastiger om dit verhaal te geloven. Ook al heeft hij eerder een rol gespeeld in de verkoop van tanks.”
 
Ook defensie-expert Christ Klep uit zijn twijfels aan Follow The Money. “Drie miljoen lijkt me echt érg hoog. Daar koop je een hele goede tweedehands Abrams voor of wat lichtere tanks met bijna niks op de teller. Of die drie miljoen moet verrekend zijn op de héle deal, dus inclusief ruim pakket reserve-onderdelen, opleidingen enzovoorts. Maar ook dan lijkt het me een hele forse prijs.”
 
Meerdere gegadigden
In een telefonisch gesprek vanuit China laat Van den Nieuwenhuyzen aan Follow The Money weten dat hij meerdere gegadigden heeft voor de Nederlandse tanks: “Als Nederland niet rond komt met Indonesië, dan zijn er meerdere mogelijkheden.”
 
Hij speelt echter geen rol bij of voor Indonesië. Over welke landen het wel gaat, laat hij zich niet uit. Hij bevestigde noch ontkende dat het alleen Aziatische landen betreft, maar benadrukt dat het om ‘government to government’ deals zou gaan. Van den Nieuwenhuyzen is dus adviseur en geen tussenpersoon. De contacten van de controversiële bedrijvendokter van weleer gaan al enkele jaren terug. “Er is al vier tot vijf jaar contact met deze landen, want het zat er wel aan te komen.”
 
Waar gaat de Leopard naar toe?
 
Van den Nieuwenhuyzen kan echter pas een verlossende rol spelen na de rechtszaak in 2013, waar hij vrijspraak verwacht. “Die rechtszaak zit nu nog in de weg.” Maar over de uitslag kent hij geen twijfel. “Ik word niet veroordeeld.” 
 
Bij Defensie is niets bekend over een rol van Joep van den Nieuwenhuyzen. Ook laten de ministers Hillen van Defensie en Rosenthal van Buitenlandse Zaken niet weten wie zij als potentiële kopers van de Leopards zien. Voor de schatkist lijkt het te hopen dat deze nevel aan onzekerheid niet voor roestige Leopards zorgt.