Vrouwe Justita weegt vermogensbeheerders

    Vermogensbeheerders liggen onder vuur. Civielrechtelijke claims betekenen maar al te vaak hun ondergang.

    Eind maart berichtte het Financieele Dagblad dat vermogensbeheerder Attica haar deuren sluit. De schadeclaims van de particuliere beleggers leiden nu hoogst waarschijnlijk tot niets. Eerder dit jaar failleerde Eureffect Vermogensbeheer nadat deze al jaren tegen een omvangrijk aantal claims aan keek en in 2010 aankondigde haar deuren te sluiten.

     
    In april 2011 werd op FTM.nl al voorspeld dat er een kaalslag onder vermogensbeheerders zou plaatsvinden. Het traditionele verdienmodel moet worden verlaten (kick-back fee beleggingsfondsen) en de crises uit 2008 en 2011 laten duidelijk  hun sporen na. Claims over het beheer brengen het voortbestaan van vooral de minder vermogende beheerders in gevaar. Belangenorganisatie Vermogensmonitor sluit niet uit dat meer 'kleine' partijen de activiteiten zullen staken. 
     
    Verzekeren
    Met 'kleine' partijen wordt in dit kader bedoeld vermogensbeheerders met een gering financieel incasseringsvermogen. Naast de omvang van het eigen vermogen en de liquiditeit speelt daarbij ook de verzekeringspolis van de vermogensbeheerder een belangrijke rol. Als deze al aanwezig is is het niet uitgesloten dat het eigen risico groot is. In het geval van Eureffect bedroeg deze volgens de vermogensbeheerder € 500.000 per geval.
     
    Eureffect sloot deze af toen haar eigen vermogen nog tussen de 1,5 en 2 miljoen euro bedroeg. De verzekering diende uitsluitend de gevallen te dekken die haar voortbestaan in gevaar zouden brengen.  De polisvoorwaarden waren echter niet mals: wanneer Eureffect het eigen risico niet zou kunnen voldoen (bijvoorbeeld bij een claim van € 600.0000) had de verzekeraar het recht om niet uit te keren. Uiteindelijk liep het eigen vermogen van Eureffect tot onder het eigen risico, hetgeen betekende dat een claim boven het eigen risico meteen het einde zou betekenen van de vermogensbeheerder. Dat duurde niet lang. In december 2011 kwam de rechtbank in Amsterdam tot een vonnis waarin een vordering tot ruim boven dit eigen risico werd toegewezen. Een maand later vroeg Eureffect haar faillissement aan.
     
    Huisfondsen
    Nadere analyse leert dat de twee genoemde vermogensbeheerders vooral in moeilijkheden zijn gekomen door de problemen in hun 'huisfondsen' en de claims die hieruit voortkwamen. Eureffect is in het faillissement geraakt door de problemen van haar fonds Spirit Aim. Attica kent een vergelijkbare voorgeschiedenis en voerde verschillende eigen fondsen zoals haar fund of hedge-funds dat eind 2008 de toe- en uittreding moest opschorten. 
     
    In 2009 kwam zo een grote Scandinavische bank in het vizier van beleggers toen zij de inkoop van de stukken in haar Leveraged Fund moest staken en uiteindelijk het fonds moest ontbinden. De beleggers in dit fonds accepteerden een regeling en 'ontsnapten' met een redelijk verlies en werden in ieder geval niet geconfronteerd met een faillissement van de instelling.
     
    Modelportefeuilles
    Naast de risico’s die de huisfondsen indirect met zich meebrengen is  er nog een direct risico dat de vermogensbeheerders lopen. Een vergelijkbare situatie kan zo ontstaan als de vermogensbeheerder gebruik maakt van modelportefeuilles. Zodra binnen zo’n modelportefeuille een grote financiële strop naar boven komt, zullen de betrokken klanten aan de ‘claimbel’ trekken.
     
    De gevolgen voor de vermogensbeheerder zijn vergelijkbaar met de gevolgen van een huisfonds dat averij krijgt echter met dat verschil dat de vermogensbeheerder in het geval van de modelportefeuilles het onheil doorgaans niet ziet aankomen. Denk hierbij aan de Lehman-notes en de Madoff fondsen. De SNS-bank ligt zo onder vuur van een aantal vermogende particulieren die ernstig het schip in gingen door de Madoff-fraude. 
     
    Matrix
    Vermogensmonitor constateert dat de verscheidenheid aan vermogensbeheerders waarover klachten worden aangemeld nog nooit zo groot is geweest. Ook partijen als de VEB en de consumentenbond moeten een dergelijke trend herkennen.  Eind maart berichtte beiden over  de praktijken van  Matrix Vermogensbeheer uit Delft. De consumentenbond moest daarop van de rechter de volledige oplage van haar Geldgids vernietigen. De VEB deed het dunnetjes over, lette op haar woorden en berichtte  dat  er grote risico’s werden genomen met shortposities en de klant bij  een onverwachte marktbeweging een zeer groot deel van zijn vermogen kon verliezen.  
     
    Onderzoek van Vermogensmonitor onderschrijft de beweringen van de VEB. Vermogensmonitor behandelt nu twee zaken waarvan  de meeste recente handelt over  een particulier in circa 24 maanden, ruim 1000 transacties voorbij zag komen, waarmee 37% van zijn vermogen (125.000) verloren ging en Matrix er  ondertussen flink aan verdiende. Een zaak ligt inmiddels bij het Klachteninstituut KiFiD, die de klacht inmiddels ontvankelijk heeft verklaard.  Het zal nog enige tijd duren voordat het KiFiD zich kan uitlaten over beide zaken, maar wanneer de klachten tot een gedeeltelijk compensatie leiden, zal dat ongetwijfeld meer beleggers motiveren om hun schade te verhalen. Wat dit betekent voor de vermogensbeheerder laat zich niet moeilijk raden.
     
    Conclusie
    De les uit de recente ontwikkelingen is eenvoudig: wees alert wanneer de vermogensbeheer op ruime schaal in eigen fondsen belegt of hoofdzakelijk modelportefeuilles hanteert . Extra voorzichtigheid is geboden wanneer de organisatie geen vangnet heeft (eigen vermogen en/of verzekering) om de gevolgen van schadeclaims te dragen. De actualiteit van deze bezorgdheid is groot. Zelfs een bank als de Friesland Bank ziet zich nu genoodzaakt om in de armen van de Rabobank te springen. Weliswaar niet om een stroom van claims, maar wel door het geringe eigen vermogen. 

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Paul van Straaten

    Vermogenmonitor van Van Straaten is in Den Haag gevestigd. Van Straaten bracht voor honderden klanten zaken tot een bevredige...

    Volg Paul van Straaten
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren