Vernieuwing in de zorg gaat nog even duren

    'Gemeenten vernieuwen hun zorg', kopte de Volkskrant afgelopen vrijdag op de voorpagina. Onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning gaan gemeenten de langdurige zorg efficiënter aanpakken, is de gedachte. En, klopt dat? Niet echt, concludeert prof. dr. Jan Telgen in een onderzoek dat op dezelfde dag verscheen: 'Veel gemeenten blijven "AWBZ'tje spelen'''.

    De innovatie in de zorg die gemeenten zich ten doel stellen rond de invoering van de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), blijkt eerder intentie dan werkelijkheid. Dit stelt prof. dr. Besliskunde en Inkoopmanagement publieke secor Jan Telgen, onderzoeker aan de Universiteit Twente. Afgelopen vrijdag verschenen op de website van Binnenlands Bestuur de voorlopige conclusies van het onderzoek dat Telgen met twee collega-onderzoekers verrichtte naar de gemeentelijke aanbestedingen. Het onderzoek concludeert dat gemeenten de werkwijze van de - per 1 januari tot het verleden behorende - Awbz blijven gebruiken. Innovatieve zorginitatieven ten spijt: de afrekening gaat nog gewoon per uur of dagdeel en is hierdoor niet in de eerste plaats gericht op resultaat.

    Innovatieve wijkteams

    De bevindingen van Telgen c.s. contrasteren met die van de Volkskrant die een enquête deed onder 96 gemeenten en daarmee eveneens op vrijdag uitpakte. ‘Gemeenten vernieuwen hun zorg’ kopte de krant. In het bijgaande artikel wordt die kop genuanceerd: slechts de helft van de getoetste gemeenten afkomstig uit een enquête onder 96 gemeenten gaat volgend jaar geïntegreerde wijkteams installeren. Deze teams zouden betere zorg op maat kunnen bieden en samenwerking tussen zorgverleners faciliteren. De Maastrichtse hoogleraar lokaal en regionaal bestuur Klaartje Peters stelt in het VK artikel naar aanleiding van de installatie van de wijkteams dat ‘decentralisatie van de zorg leidt tot innovatie’. De wijkteams zullen fungeren als een centraal aanspreekpunt voor diverse zorggebieden. Hiermee faciliteert de gemeente laagdrempelige zorg en bevordering van de samenwerking tussen zorgverleners. Ingrijpen voordat het te laat is voorkomt immers dure zorg op een later tijdstip. Dit komt goed uit voor de gemeenten, zij moeten de zorgtaak gaan uitvoeren met minder geld. Innovatie in de vorm van wijkteams is hiervoor bij uitstek geschikt.

    Zoals voorheen

    Telgen c.s. trekken een andere conclusie: 'Ook uit ons onderzoek blijkt dat de meeste gemeenten wijkteams opzetten. Maar als alle contracten met de aanbieders nog op uurbasis zijn mag je niet verwachten dat die aanbieders vernieuwen om minder uren te hoeven inzetten. Dan komt er van innovatie niet veel terecht.' Dit zou gaan om 60 procent van de gevallen.
    'De financiële prikkels blijven dezelfde'
    In slechts 35 procent van de gevallen is de bekostiging van aanbieders gebaseerd op behaald resultaat en niet op het aantal bestede uren zoals voorheen. De financiële prikkels blijven daardoor dezelfde. Daarom verwacht Telgen dat er in 2015 qua efficiëntie nog weinig zal veranderen. Goedkopere zorgverleners die meer uren werken kunnen bijvoorbeeld nog niet worden ingezet. Deze overwegend traditionele manier van bekostiging kan volgens Telgen een gevolg zijn van het tijdgebrek dat de gemeenten hebben bij de inrichting van het Wmo. 'Maar', vervolgt Telgen, 'het komt ook doordat deze hele wereld nieuw is voor de gemeenten en het tegelijk om heel veel geld gaat. Ze moeten nog veel leren'.
    Zorgtaken gemeenten per 1 januari 2015 De gemeenten krijgen in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 onder andere de taken begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp te vervullen. Taken die voorheen vielen onder de Algemene wet bijzondere ziektekosten (Awbz). Deze zal vervangen worden door de nieuwe Wet langdurige zorg (Wlz). De insteek van het Rijk is dat gemeenten meer maatwerk kunnen leveren in deze zorg, omdat ze dichter bij de burger staan. Een voorbeeld van een poging tot het leveren van dit maatwerk is het inrichten van wijkteams en zogeheten ‘keukentafelgesprekken’ met zorgbehoevenden, om te inventariseren welke ondersteuning er geboden moet worden.
    Dit artikel verschijnt op Follow the Money in kader van NieuwsDeal, de wedstrijd voor jonge onderzoeksjournalisten van Het Nieuwsatelier. De auteurs doen momenteel onderzoek naar de veranderingen in de zorg. Is er sprake van innovatie of gaan gemeenten op traditionele voet verder? Reageren of tips? Mail naar langdurigezorg@ftm.nl Foto: Flickr creative commons / Jay Reed

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Mitchell van de Klundert & Paulien Sewuster & Judith Witmer

    Volg Mitchell van de Klundert & Paulien Sewuster & Judith Witmer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren