Op Shells jaarlijkse aandeelhoudersvergadering werd de klimaatresolutie van Follow This weggestemd. Toch hebben actievoerders binnen en buiten een ding wel voor elkaar gekregen: het gesprek bij Shell gaat niet meer over cijfers maar over mens en klimaat.

    Op het plein voor het Circustheater in Scheveningen lijkt het wel kermis. Shell houdt er zijn jaarlijkse algemene aandeelhoudersvergadering en een bonte verzameling actievoerders verdringt zich voor de ingang om de stemming te beïnvloeden. Achttien man sterk leest hardop teksten voor over de sociale misstanden en milieuschade die Shell veroorzaakt. Ze staan voor een fototentoonstelling over de achttien rechtszaken waarin Shell momenteel verwikkeld is. Even verderop staat Milieudefensie mensen te werven voor de negentiende: de organisatie wil een klimaatrechtszaak aanspannen tegen de oliegigant.

    Over de speakers van The Nigeria Union of Petroleum and Natural Gas Workers wordt 'Shells social responsibility claims are false' geroepen. President Comrade Akporeha Williams legt uit waarom hij helemaal naar Nederland gekomen is voor het protest: ‘Duizenden contractwerkers bij onderaannemers van Shell werken lange dagen, voor amper 200 dollar per maand. Zonder vakanties en onder slechte gezondheids- en veiligheidsomstandigheden.’ Williams wil dat Shell meer vaste banen creëert en verantwoordelijkheid neemt voor de arbeidsomstandigheden bij de onderaannemers die het inhuurt. In zijn kielzog staat een internationale vakbondsorganisatie flyers uit te delen: ‘Stop flexwerk bij Shell.’ Binnen neemt een Shell-medewerker de flyer direct weer in beslag. ‘Deze mogen niet mee naar binnen, meneer.’

    "Vrijwel alle vragen worden beantwoord door Holliday of Van Beurden; de andere directieleden zitten er voor spek en bonen bij"

    Sowieso blijken de glazen deuren van het Circustheater behoorlijk geluidsdicht. Als voorzitter Charles Holliday de vergadering opent met een lovend verhaal en de nooduitgangen aanwijst — want veiligheid heeft bij Shell de allerhoogste prioriteit — zijn de activisten die buiten strijden voor betere veiligheidsomstandigheden niet meer te horen. Er wordt stilgestaan bij een explosie van een tankwagen van Shell in Pakistan. Daarbij vielen afgelopen jaar 217 doden en 16 gewonden, reden voor het advies van ISS om tegen het beloningsbeleid van de directie te stemmen. Holliday stelt dat de directie het vreselijk vindt wat er in Pakistan is gebeurd, maar benadrukt toch ook dat het ‘een onderaannemer was, buiten de directe operationele controle van Shell.’ Later die middag keuren de aandeelhouders in grote meerderheid de loonsverhogingen voor de directie goed.

    Op audiëntie bij het bestuur

    Het blijkt het recept voor de rest van de dag, als Holliday en ceo Ben van Beurden hun presentaties gegeven hebben en de aandeelhouders 'hun' directie mogen bevragen over de koers van het bedrijf. Achter twee microfoons in de zaal vormen ze twee lukrake rijen, waarop Shells directieleden vanaf hun verhoogde bureaus vrij letterlijk neerkijken.

    Een boer houdt een lang verhaal over de ellende die hem en zijn melkveebedrijf in het Groningse aardbevingsgebied is overkomen. Hij verzoekt Van Beurden om zijn handtekening te plaatsen onder een aansprakelijkheidsverklaring inzake de aardbevingsschade. Van Beurden bedankt hem voor zijn persoonlijke verhaal en geeft aan dat Shell met het kabinet in overleg is om hierover afspraken te maken: ‘Uw document zou nu dus geen waarde hebben.’ Next. Een afgezant van het Nigeriaanse Ogoni-dorp komt verhaal halen over hernieuwde Shell-activiteiten in haar gebied. Van Beurden stelt dat voor zover hij weet Shell niet meer actief is in het Ogoni-gebied, maar hij ‘zal er nog eens naar kijken.’ Next. Een vakbondsman komt in een lang verhaal op voor het lot van contractwerkers via onderaannemers. Hij wordt door Holliday doorverwezen naar een helpdesk bij de entree. Even later staat hij weer achter de microfoon: ‘Er staat niemand achter de helpdesk.’ ‘Nu wel, echt waar, u heeft mijn woord’, antwoordt de voorzitter. Next. Greenpeace heeft drie Argentijnse Patagoniërs ingevlogen die van hun land zijn verdreven vanwege een project van Shell. Ze beweren dat er sprake is van belangenverstrengeling bij een oud-Shell-topman die nu politicus is. Volgens Shell is dat niet aan de orde, maar de Patagoniërs worden niettemin bedankt voor hun verre reis om hier hun zorgen te komen uiten.

    ‘Er staat niemand achter de helpdesk.’ ‘Nu wel, echt waar, u heeft mijn woord’

    Zo gaat het urenlang door. Wat het moment zou moeten zijn waarop de directie verantwoording aflegt aan de ware eigenaren van het bedrijf — te weten de aandeelhouders — heeft deze middag meer weg van een audiëntie bij een ietwat verveelde koning. De echte discussies vinden hier niet plaats. Vrijwel alle vragen worden beantwoord door Holliday of Van Beurden; de andere directieleden zitten er voor spek en bonen bij. Gerrit Zalm zit onderuitgezakt zijn hoofd te ondersteunen en krijgt niet eenmaal het woord. Hans Wijers, van wie vandaag afscheid wordt genomen, zit wat met zijn touchscreen te spelen. Onder hen trekt de polonaise verder.

    Resolutie Follow This wederom verworpen

    Ook vragen over de klimaatambities van Shell weten de directieleden schijnbaar moeiteloos te beantwoorden. Van Beurden stelt dat de ambities van Shell verder gaan dan die van alle andere olie- en gasbedrijven en zelfs de ambities van activistisch aandeelhouder Follow This overtreffen. Hij maakt daarom meermaals hetzelfde woordgrapje: ‘Uw bedrijf wil leidend zijn in de energietransitie. Daarom zeggen wij "Follow us!"'’ Tegelijkertijd zegt hij dat Shell zal 'meebewegen met de maatschappij.' Shell wil zich daarom niet vastpinnen op de harde klimaatdoelen van Follow This. Van Beurden adviseert tegen de resolutie te stemmen zodat Shell zijn flexibiliteit behoudt. 

    Matt Crossman, een vertegenwoordiger van een groep van 27 vermogensbeheerders met 7,9 biljoen dollar in beheer, waaronder HSBC, Aegon, AXA, UBS en Calpers, spreekt het bestuur toe. ‘'Wij geloven dat klimaatverandering een van onze grootste systeemrisico's is.' Hij feliciteert Shell daarom met zijn ambitie, maar vindt dat niet genoeg. 'We willen zien dat die ambitie wordt vertaald in medium en kortetermijndoelstellingen.' De institutionele beleggers die na hem spreken maken stuk voor stuk hetzelfde punt.

    Het spannendste moment van de middag is aangebroken als Follow This-voorman Mark van Baal de resolutie bespreekt. Er ontstaat zowaar een kort debat: hij beschuldigt de Shell-ceo ervan zijn aandeelhouders verkeerd te informeren als hij stelt dat Shells ambities in lijn zijn met Parijs. Van Beurden reageert geïrriteerd: ‘Ik raad u aan dat u onze publicaties dan nog eens leest.’

    Vervolgens wordt de uitslag van de stemming over de resolutie van Follow This bekend gemaakt: 5,5 procent van de aandeelhouders stemt voor. Daarnaast onthoudt ongeveer 7 procent zich van stemming. De resolutie is verworpen, zij het met 2 procent minder tegenstemmen dan vorig jaar. De meeste institutionele beleggers die van Beurden verzochten om de ambities te vertalen in concrete doelen, geven het Shell-bestuur hier dus nog minimaal een jaar de tijd voor.  

    Hiermee is de vergadering ten einde. Binnen wordt scheidend bestuurslid Hans Wijers nog in het zonnetje gezet en buiten — ook in de zon — maken de actievoerders zich op voor een ‘lawaaiprotest’ met houten ratels en toeters. Er is een bus uit Groningen gearriveerd. Kunstcollectief #jemoeder doet een ritueel waarbij Moeder Aarde verbeeld wordt; de politie kijkt van een afstandje toe.

    5,5 procent is nog steeds significant

    We hebben Follow This-voorman Mark van Baal om een reactie gevraagd. Die zei het volgende:

    ‘Het is spectaculair dat de top 10 van grootste investeerders van Nederland voor onze resolutie heeft gestemd of zich, in het geval van ABP, PGGM en Robeco, van stemming heeft onthouden. We hebben veel met Nederlandse institutionele beleggers gesproken en zij hebben op hun beurt gesprekken gevoerd met Shell. Dit is dus een heel belangrijk signaal aan de directie.’ 

    'Shell kan niet meer één keer per jaar over klimaat praten en verder zeggen "zo zit de wereld in elkaar". Het gaat voortaan in iedere ontmoeting met beleggers over klimaatverandering en de risico's daarvan. Het staat op de agenda.'

    FTM: Veel buitenlandse institutionele beleggers vroegen ook om concrete doelstellingen. Waarom stemt dan toch maar 5,5 procent voor de resolutie?

    ‘Wat veel andere aandeelhouders moeilijk vinden, is dat wij niet de gebruikelijke weg volgen. Het is niet de bedoeling dat je als aandeelhouder een resolutie indient die recht tegen de wens van het bestuur ingaat. Zo hoort het niet. Normaal gesproken stemt 99,9 procent met het bestuur mee. Bovendien heeft Shell natuurlijk ook hard campagne gevoerd om de aandeelhouders tegen de resolutie te laten stemmen.’

    FTM: Waarom hebben we helemaal niets van de grote Amerikaanse beleggers gehoord?

    ‘Vooral van BlackRock [de grootste aandeelhouder van Shell, red.] vind ik het heel verbazingwekkend dat ze niets hebben gezegd. Ik had niet verwacht dat ze voor zouden stemmen: ze gaan zelden tegen het management in. Ze hadden zich echter ook van stemming kunnen onthouden, dat was dan een duidelijk signaal geweest. Het is steeds moeilijker uit te leggen dat je aan alle ceo's een aanmoedigende brief stuurt om klimaatverandering tegen te gaan en dan niet meestemt.’

    ‘De Nederlandse top-10 beleggers is vaak gevraagd wat zij met onze resolutie zouden gaan doen. Dat is belangrijk geweest, daardoor konden ze nu in ieder geval niet meer tegen onze resolutie stemmen. Blackrock krijgt dat soort vragen nooit. Het zou goed zijn als dat wat vaker gebeurt.’

    Lees verder Inklappen

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Thomas Bollen

    Gevolgd door 1849 leden

    Onderzoekt als financieel econoom de 'economische religie' om nuttige inzichten van dogma's te scheiden.

    Volg Thomas Bollen
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Over de auteur

    Ties Joosten

    Gevolgd door 1151 leden

    Journalist. Schrijver. Haven. Klimaat. Feyenoord. Soms wat hiphop. Voorheen hoofdredacteur van Blendle.

    Volg Ties Joosten
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Aardgas in Groningen

    Gevolgd door 712 leden

    Naar aanleiding van tips van lezers is Follow the Money gedoken in de ondoorzichtige wereld van de Groningse gaswinning en de...

    Volg dossier